Νέα παρέμβαση στο θεσμικό πλαίσιο των μη κρατικών πανεπιστημίων φέρνει η τροπολογία του υπουργείου Παιδείας που ψηφίστηκε στη Βουλή την Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου, λίγες εβδομάδες μετά τις δικαστικές αποφάσεις που ακύρωσαν άδειες και πιστοποιήσεις προγραμμάτων Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης, με την κυβέρνηση να υποστηρίζει ότι η νέα ρύθμιση είναι αναγκαία ώστε οι φοιτητές να μη χάσουν τον χρόνο και τις πιστωτικές μονάδες που είχαν ήδη αποκτήσει.
Η τροπολογία εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία μαζί με το νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών, ενώ η συζήτησή της προκάλεσε έντονη πολιτική αντιπαράθεση, καθώς εκπρόσωποι της αντιπολίτευσης υποστήριξαν ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει εκ των υστέρων προβλήματα που ανέκυψαν από την εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου για τα ΝΠΠΕ.
Τι προβλέπει η ρύθμιση
Η βασική πρόβλεψη αφορά τους φοιτητές που είχαν εγγραφεί σε προγράμματα σπουδών ΝΠΠΕ και είχαν ήδη παρακολουθήσει μαθήματα πριν ακυρωθεί με δικαστική απόφαση η άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας του ιδρύματος ή η πιστοποίηση του συγκεκριμένου προγράμματος.
Σύμφωνα με τη νέα διάταξη, ο χρόνος σπουδών που έχει ήδη διανυθεί μπορεί να αναγνωριστεί για τη συνέχιση και ολοκλήρωση των σπουδών και για τη λήψη πτυχίου ή διπλώματος, υπό μία κρίσιμη προϋπόθεση: το αρχικά πιστοποιημένο πρόγραμμα πρέπει να λάβει νέα πιστοποίηση από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης, σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο και το περιεχόμενο της δικαστικής απόφασης.
Μετά την εκ νέου πιστοποίηση, οι πιστωτικές μονάδες που έχουν συγκεντρώσει οι φοιτητές από μαθήματα και άλλες εκπαιδευτικές δραστηριότητες στις οποίες εξετάστηκαν επιτυχώς θα προσμετρώνται κανονικά στη συνέχιση των σπουδών τους. Το υπουργείο Παιδείας παρουσιάζει τη ρύθμιση ως εφαρμογή της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και ως μέτρο προστασίας ανθρώπων που ξεκίνησαν τις σπουδές τους στηριζόμενοι σε διοικητικές πράξεις οι οποίες βρίσκονταν τότε σε ισχύ.
Τι γίνεται με τα χρήματα για την πιστοποίηση
Η ίδια τροπολογία ρυθμίζει και οικονομικά ζητήματα που συνδέονται με τις διαδικασίες αδειοδότησης και πιστοποίησης.
Ειδικότερα, προβλέπεται ότι δαπάνες που αφορούν την αρχική πιστοποίηση προγραμμάτων πρώτου και δεύτερου κύκλου σπουδών, καθώς και τις αμοιβές των μελών των Επιτροπών Εξωτερικής Αξιολόγησης και Πιστοποίησης, μπορούν να καλύπτονται από πιστώσεις του προϋπολογισμού της ΕΘΑΑΕ που προέρχονται από τα παράβολα τα οποία είχαν καταβάλει οι ενδιαφερόμενοι φορείς κατά την υποβολή της αίτησης.
ΠΑΣΟΚ: «Προσπάθεια διαχείρισης του χάους»
Από την πλευρά της αντιπολίτευσης, ο τομεάρχης Παιδείας του ΠΑΣΟΚ Στέφανος Παραστατίδης χαρακτήρισε την τροπολογία προσπάθεια της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει προβλήματα που, κατά την εκτίμησή του, δημιουργήθηκαν από την αρχιτεκτονική του ίδιου του νόμου για τα ΝΠΠΕ.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι δικαστικές ακυρώσεις αναδεικνύουν πλημμέλειες στη διαδικασία αδειοδότησης και αξιολόγησης και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις συνέπειές τους μέσω μεταγενέστερων νομοθετικών παρεμβάσεων. Πρόκειται για πολιτική τοποθέτηση του ΠΑΣΟΚ και όχι για διαπίστωση της ίδιας της τροπολογίας.
ΣΥΡΙΖΑ: Ενστάσεις για τον χρόνο της παρέμβασης
Ο ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ Θεόφιλος Ξανθόπουλος εστίασε στον χρόνο κατάθεσης της ρύθμισης, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση προχωρά σε νομοθετική παρέμβαση πριν υπάρξει πλήρης αξιοποίηση του περιεχομένου της σχετικής απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Στην τοποθέτησή του σημείωσε πάντως ότι η δικαστική ακύρωση συνδέεται με ζητήματα της διοικητικής διαδικασίας και όχι με κρίση επί του συνόλου του θεσμικού πλαισίου των μη κρατικών πανεπιστημίων, ενώ εξέφρασε την άποψη ότι η νέα ρύθμιση προκαλεί ζητήματα θεσμικού σεβασμού προς τις δικαστικές αποφάσεις.
ΚΚΕ: Σύγκριση με τα προβλήματα των δημόσιων πανεπιστημίων
Ο ειδικός αγορητής του ΚΚΕ Γιάννης Δελής χαρακτήρισε την τροπολογία συνέπεια των πρόσφατων αποφάσεων του ΣτΕ και άσκησε κριτική στην ταχύτητα με την οποία, όπως υποστήριξε, το υπουργείο Παιδείας κινήθηκε για την αντιμετώπιση των προβλημάτων των ΝΠΠΕ.
Παράλληλα συνέδεσε τη συζήτηση με τις συνθήκες που αντιμετωπίζουν φοιτητές των δημόσιων πανεπιστημίων, επικαλούμενος το κόστος στέγασης και διαβίωσης, τις ελλείψεις σε υποδομές και προσωπικό και το καθεστώς διαγραφών, υποστηρίζοντας ότι η αντίστοιχη μέριμνα δεν υπάρχει για όσους σπουδάζουν στα δημόσια ΑΕΙ.
Νίκη: Κριτική για Σύνταγμα και ΣτΕ
Από την πλευρά της Νίκης, ο ειδικός αγορητής Γιώργος Ρούντας διατύπωσε ακόμη εντονότερες ενστάσεις, υποστηρίζοντας ότι η τροπολογία παρακάμπτει το αποτέλεσμα των δικαστικών αποφάσεων και επικρίνοντας παράλληλα τη διαδικασία με την οποία η Βουλή κλήθηκε να ψηφίσει συνολικά τις διατάξεις της. Οι ισχυρισμοί αυτοί αποτελούν την πολιτική θέση του κόμματος στη συζήτηση της Βουλής.
Στο επίκεντρο πλέον οι φοιτητές και η νέα πιστοποίηση
Πίσω από την πολιτική αντιπαράθεση, η πρακτική σημασία της νέας διάταξης βρίσκεται στους φοιτητές που είχαν ήδη ξεκινήσει σπουδές σε προγράμματα τα οποία επηρεάστηκαν από μεταγενέστερες δικαστικές αποφάσεις.
Η τροπολογία δεν προβλέπει αυτόματη συνέχιση των προγραμμάτων σαν να μην είχε μεσολαβήσει η δικαστική ακύρωση, αλλά συνδέει την αναγνώριση των σπουδών που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί με νέα πιστοποίηση από την ΕΘΑΑΕ, η οποία θα πρέπει να λάβει υπόψη τόσο το ισχύον θεσμικό πλαίσιο όσο και το ακυρωτικό αποτέλεσμα της δικαστικής απόφασης.
Έτσι, το επόμενο κρίσιμο στάδιο μεταφέρεται πλέον από τη Βουλή στις διαδικασίες επαναξιολόγησης και πιστοποίησης των προγραμμάτων, καθώς από την έκβασή τους θα εξαρτηθεί στην πράξη αν και με ποιον τρόπο οι συγκεκριμένοι φοιτητές θα μπορέσουν να συνεχίσουν χωρίς να χάσουν τον χρόνο και τις πιστωτικές μονάδες που έχουν ήδη συγκεντρώσει.
