Μια αλλαγή που, εφόσον υιοθετηθεί, μπορεί να μεταβάλει ριζικά τον τρόπο εισαγωγής των μαθητών στα ελληνικά πανεπιστήμια βρίσκεται πλέον στο τραπέζι του Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία: οι Πανελλαδικές Εξετάσεις να πάψουν να αποτελούν τη μοναδική οδό πρόσβασης για όλα ανεξαιρέτως τα πανεπιστημιακά τμήματα και να διατηρηθούν κυρίως για τις σχολές υψηλής ζήτησης.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Μάρνυς Παπαματθαίου στο Κυριακάτικο (30/8) «Το Βήμα», η κατεύθυνση αυτή περιλαμβάνεται μεταξύ των προτάσεων που συζητούνται για το νέο Λύκειο και το νέο σύστημα πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, χωρίς βεβαίως να υπάρχει ακόμη οριστική κυβερνητική απόφαση.
Ουσιαστικά εξετάζεται ένα «διπλό» μοντέλο εισαγωγής στα ΑΕΙ, με διαφορετικούς δρόμους ανάλογα με τη ζήτηση που παρουσιάζει κάθε τμήμα.
Πανελλαδικές για τις σχολές υψηλής ζήτησης
Στον πυρήνα της πρότασης βρίσκεται η σκέψη να συνεχίσουν να διεξάγονται Πανελλαδικές Εξετάσεις για εκείνες τις σχολές στις οποίες ο αριθμός των ενδιαφερομένων είναι σημαντικά μεγαλύτερος από τον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων.
Ιατρικές, Νομικές, Πολυτεχνικές σχολές και άλλα περιζήτητα τμήματα θα μπορούσαν, με βάση ένα τέτοιο μοντέλο, να εξακολουθήσουν να απαιτούν πανελλαδικού χαρακτήρα εξετάσεις, ώστε να υπάρχει ένας κοινός και αντικειμενικός τρόπος κατάταξης των υποψηφίων.
Αντίθετα, για τμήματα μεσαίας ή χαμηλής ζήτησης, όπου οι διαθέσιμες θέσεις πλησιάζουν ή ακόμη και ξεπερνούν τον αριθμό των ενδιαφερομένων, εξετάζεται η δυνατότητα εισαγωγής χωρίς την ίδια διαδικασία των Πανελλαδικών.
Εδώ ακριβώς αποκτά κεντρικό ρόλο το νέο Εθνικό Απολυτήριο, ο βαθμός του οποίου θα μπορούσε να χρησιμοποιείται ως βασικό κριτήριο πρόσβασης σε συγκεκριμένες κατηγορίες πανεπιστημιακών τμημάτων.
Το δύσκολο ερώτημα: Πότε μια σχολή θεωρείται «δημοφιλής»;
Η πρόταση, ωστόσο, δημιουργεί αμέσως ένα σημαντικό πρακτικό ζήτημα: ποιος και με ποιο κριτήριο θα καθορίζει ποιες σχολές θεωρούνται υψηλής ζήτησης;
Η εικόνα δεν παραμένει σταθερή από χρόνο σε χρόνο. Ένα πανεπιστημιακό τμήμα μπορεί τη μία χρονιά να συγκεντρώνει μεγάλο αριθμό προτιμήσεων και λίγα χρόνια αργότερα να εμφανίζει σημαντική πτώση ενδιαφέροντος.
Επομένως, εάν υιοθετηθεί ένα διπλό σύστημα, θα πρέπει πιθανότατα να υπάρχει μηχανισμός που θα επανεξετάζει σε τακτική βάση τη ζήτηση κάθε τμήματος και θα αποφασίζει εάν η πρόσβαση σε αυτό θα γίνεται μέσω Πανελλαδικών ή μέσω του Εθνικού Απολυτηρίου.
Και αυτό αποτελεί ένα από τα πιο σύνθετα σημεία της συζήτησης.
Τι αλλάζει στο Λύκειο
Παράλληλα, η ενδιάμεση έκθεση για το νέο Λύκειο φαίνεται να κινείται προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της αξιοπιστίας του απολυτηρίου και της δημιουργίας κοινών κανόνων αξιολόγησης.
Η Α΄ Λυκείου προτείνεται να παραμείνει σε σημαντικό βαθμό έξω από την έντονη εξεταστική πίεση, ώστε να λειτουργεί περισσότερο ως μεταβατική τάξη και λιγότερο ως η αρχή μιας τριετούς προετοιμασίας εξετάσεων.
Για τις επόμενες τάξεις εξετάζονται τρόποι ενίσχυσης της αντικειμενικότητας της αξιολόγησης, χωρίς όμως να επαναληφθούν λάθη του παρελθόντος.
Η εμπειρία προηγούμενων δεκαετιών, όταν υπήρχαν περισσότερες εξετάσεις εθνικού χαρακτήρα μέσα στο Λύκειο, έχει αφήσει έντονο αποτύπωμα. Εκπαιδευτικοί και ειδικοί υπενθυμίζουν ότι ένα σχολείο που λειτουργεί διαρκώς υπό το βάρος εξετάσεων κινδυνεύει να μετατραπεί σε εξεταστικό μηχανισμό, χάνοντας μεγάλο μέρος της παιδαγωγικής του λειτουργίας.
Τράπεζα Θεμάτων με διαφορετικά αλλά ισοδύναμα θέματα
Ιδιαίτερη θέση στις προτάσεις καταλαμβάνει και η Τράπεζα Θεμάτων.
Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί ένα σύστημα στο οποίο οι μαθητές να μπορούν να εξετάζονται σε διαφορετικές εκδοχές θεμάτων, οι οποίες όμως θα έχουν κοινό επίπεδο δυσκολίας και αξιολόγησης.
Σε ορισμένα μαθήματα, για παράδειγμα, θα μπορούσαν να αλλάζουν αριθμητικά δεδομένα ή επιμέρους στοιχεία μιας άσκησης, χωρίς να μεταβάλλεται η ουσία και η δυσκολία της.
Στόχος είναι αφενός να περιοριστεί η δυνατότητα μηχανικής αποστήθισης και αφετέρου να ενισχυθεί η αξιοπιστία του νέου απολυτηρίου.
Αλλαγές και στη βαθμολόγηση
Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η αξιοποίηση περισσότερο αυτοματοποιημένων και ηλεκτρονικών διαδικασιών βαθμολόγησης, όπου αυτό είναι εφικτό.
Η λογική είναι να περιοριστούν οι αποκλίσεις μεταξύ βαθμολογητών, να μειωθεί η υποκειμενικότητα και παράλληλα να γίνει ταχύτερη η διαδικασία έκδοσης αποτελεσμάτων.
Ωστόσο, ειδικά στα μαθήματα που απαιτούν ανάπτυξη λόγου, σύνθεση επιχειρημάτων ή ερμηνεία κειμένων, η ανθρώπινη αξιολόγηση δεν μπορεί εύκολα να αντικατασταθεί.
Το μεγάλο στοίχημα
Το βασικό ερώτημα που θα πρέπει τελικά να απαντήσει ο Εθνικός Διάλογος είναι εάν η χώρα χρειάζεται δύο παράλληλους μηχανισμούς, δηλαδή ένα ισχυρό Εθνικό Απολυτήριο και ταυτόχρονα Πανελλαδικές Εξετάσεις για ένα μέρος των σχολών.
Η συζήτηση βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και οι προτάσεις δεν έχουν αποκτήσει νομοθετική μορφή. Εκείνο όμως που γίνεται πλέον σαφές είναι ότι το σημερινό σύστημα πρόσβασης στα ΑΕΙ μπαίνει σε μια περίοδο ουσιαστικής επανεξέτασης.
Και εάν η συγκεκριμένη πρόταση προχωρήσει, η μεγαλύτερη αλλαγή δεν θα είναι απλώς η τροποποίηση των Πανελλαδικών. Θα είναι ότι για πρώτη φορά οι υποψήφιοι ενδέχεται να μην εξετάζονται όλοι με τον ίδιο τρόπο για την είσοδό τους στο πανεπιστήμιο, αλλά η διαδικασία να διαφοροποιείται ανάλογα με τη σχολή που διεκδικούν.
