Το περίφημο Magic Bus έχει μείνει σχεδόν μυθικό στη μνήμη εκείνης της εποχής. Τις δεκαετίες 80's,90's φθηνά υπεραστικά λεωφορεία και πρακτορεία που απευθύνονταν κυρίως σε νεαρούς ταξιδιώτες συνέδεαν ευρωπαϊκές πόλεις και διαδρομές που έφταναν ακόμη μακρύτερα, πάνω στον περίφημο «hippie trail». Υπάρχουν μαρτυρίες ταξιδιωτών που θυμούνται διαδρομές Αθήνα–Λονδίνο, Αθήνα–Άμστερνταμ και άλλες ευρωπαϊκές διαδρομές με ελάχιστα χρήματα και πολλές ώρες στον δρόμο.
Δεν χρειαζόταν να είναι όλα οργανωμένα μέχρι τελευταίας λεπτομέρειας. Μπορούσε κάποιος να φτάσει σε μια πόλη χωρίς να γνωρίζει ακριβώς πού θα κοιμηθεί το επόμενο βράδυ. Να περάσει τη νύχτα σε έναν σταθμό περιμένοντας το πρώτο πρωινό τρένο. Να βολευτεί σε ένα hostel με άλλους έξι αγνώστους. Να περπατήσει ώρες επειδή τα ταξί ήταν ακριβά. Να φάει ένα σάντουιτς από ένα μικρό μαγαζί και να θεωρεί ότι περνάει υπέροχα. Και πράγματι περνούσε υπέροχα. Γιατί η πολυτέλεια δεν ήταν το δωμάτιο. Πολυτέλεια ήταν το ίδιο το ταξίδι.
Και ερχόμαστε στο σήμερα...
Σήμερα στις σχολικές εκδρομές οι μαθητές έχουν μάθει ότι εκδρομή είναι να μείνεις σε ένα πολυτελές ξενοδοχείο τεσσάρων ή ακόμη και πέντε αστέρων. Οι συνοδοί εκπαιδευτικοί, άνθρωποι που έχουν ταξιδέψει αρκετά και γνωρίζουν τι σημαίνει ένα αξιοπρεπές κατάλυμα, κοιτάζουν το δωμάτιο και λένε: «Μια χαρά είναι!». Και λίγα λεπτά αργότερα μπορεί να αρχίσουν τα παράπονα. Το δωμάτιο δεν είναι αρκετά μεγάλο. Το μπάνιο δεν είναι όπως στις φωτογραφίες. Το Wi-Fi δεν πιάνει τέλεια. Το πρωινό δεν έχει αυτό που θα ήθελαν. Το στρώμα είναι πολύ σκληρό ή πολύ μαλακό. Το φαγητό του ξενοδοχείου «δεν τρώγεται», ενώ οι καθηγητές κάθονται δίπλα και το βρίσκουν μια χαρά! Κάποιοι μαθητές μπορεί να παραγγείλουν κάτι άλλο ή να αναζητήσουν το γνώριμο φαγητό που τρώνε και στην Ελλάδα.
Και εδώ το εύκολο συμπέρασμα θα ήταν: «Τα σημερινά παιδιά είναι κακομαθημένα». Αλλά το ζήτημα είναι βαθύτερο.
Κάθε γενιά εκπαιδεύεται στις συνθήκες μέσα στις οποίες μεγαλώνει. Τα σημερινά παιδιά έχουν μεγαλώσει σε μια εποχή στην οποία πριν φτάσουν σε ένα ξενοδοχείο έχουν ήδη δει στο κινητό τους δεκάδες φωτογραφίες του. Έχουν διαβάσει βαθμολογίες, έχουν δει βίντεο, γνωρίζουν το δωμάτιο σχεδόν πριν ανοίξουν την πόρτα. Η ταξιδιωτική εμπειρία έχει μετατραπεί σε προϊόν που παρουσιάζεται, βαθμολογείται και συγκρίνεται. Και όταν ο άνθρωπος μαθαίνει να αξιολογεί συνεχώς την εμπειρία, κινδυνεύει κάποια στιγμή να ξεχάσει να τη ζει. Εκεί βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη διαφορά. Ο νεαρός ταξιδιώτης των προηγούμενων δεκαετιών ξεκινούσε πολλές φορές γνωρίζοντας ότι θα ταλαιπωρηθεί. Η ταλαιπωρία δεν ήταν αποτυχία του ταξιδιού. Ήταν μέρος του. Το λεωφορείο μπορούσε να καθυστερήσει, ο σταθμός να είναι παγωμένος, το δωμάτιο μικροσκοπικό, το φαγητό παράξενο. Αργότερα όμως ακριβώς αυτά γίνονταν οι ιστορίες που έμεναν. Ήταν η...ανατροπή! To πιο πολύτιμο στη ζωή. Το αλατοπίπερο.
Γιατί, μια εκδρομή στο εξωτερικό δεν χρειάζεται να είναι ένα μικρό all inclusive πακέτο για εφήβους. Δεν είναι απαραίτητο κάθε δυσκολία να εξαφανίζεται πριν καν εμφανιστεί. Δεν χρειάζεται κάθε γεύμα να θυμίζει το φαγητό του σπιτιού, κάθε δωμάτιο να είναι άψογο και κάθε στιγμή να είναι προγραμματισμένη ώστε κανείς να μη δυσαρεστηθεί.
Επίσης, Το ταξίδι είναι και εκπαίδευση στη διαφορετικότητα. Να δοκιμάσεις ένα φαγητό που δεν γνωρίζεις. Να ακούσεις μια γλώσσα που δεν καταλαβαίνεις. Να χρησιμοποιήσεις το μετρό μιας ξένης πόλης. Να χαθείς – μέσα στα όρια της ασφάλειας μιας σχολικής εκδρομής – και να ξαναβρείς τον προσανατολισμό σου. Να περπατήσεις περισσότερο απ’ όσο συνηθίζεις. Να καταλάβεις ότι οι άνθρωποι αλλού τρώνε διαφορετικά, κοιμούνται διαφορετικά, κινούνται διαφορετικά, ζουν διαφορετικά. Διαφορετικά, ποιο το νόημα να ταξιδεύει κάποιος μέχρι το Βερολίνο για να αναζητήσει ακριβώς ό,τι είχε αφήσει στην Αθήνα;
Φταίνε όμως τα παιδιά; Σαφώς και όχι! Και είναι κάτι που ίσως μπορούμε να το αλλάξουμε. Ίσως εδώ υπάρχει μια μεγάλη παιδαγωγική ευκαιρία για τις σημερινές σχολικές εκδρομές. Να τολμήσουμε να κάνουμε άλλες επιλογές για τους μαθητές, εξασφαλίζοντας βέβαια, πρώτα απ όλα την ασφάλειά τους. Οι σημερινές απαιτήσεις ασφάλειας για μια σχολική εκδρομή είναι αυτονόητες και απαραίτητες.
Κάτι, όμως, αξίζει να σωθεί από εκείνη την παλιά κουλτούρα του ταξιδιού: Αυτό που αξίζει να σωθεί είναι η αντοχή στο μη τέλειο και η έμφαση στην εμπειρία, στην παρέα και στο ίδιο το ταξίδι για να γνωρίσουμε τον κόσμο...
