«Ο άνθρωπος δεν αλλάζει». Μια φράση που ακούμε συχνά και μοιάζει σχεδόν αυτονόητη. Όμως, η επιστήμη έρχεται να τη βάλει υπό αμφισβήτηση, καθώς νέα έρευνα δείχνει ότι η προσωπικότητα και ο τρόπος με τον οποίο διαχειριζόμαστε τα συναισθήματα και τις κοινωνικές σχέσεις μπορούν να μεταβληθούν ακόμη και μετά τα 60.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές στη Γερμανία και την Ελβετία και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Communications Psychology. Στην έρευνα συμμετείχαν 165 άτομα, μεταξύ των οποίων νέοι ενήλικες αλλά και άνθρωποι ηλικίας 60 έως 80 ετών. Οι συμμετέχοντες πήραν μέρος σε ένα πρόγραμμα διάρκειας οκτώ εβδομάδων, σχεδιασμένο ώστε να ενισχύσει δύο βασικά χαρακτηριστικά: τη συναισθηματική σταθερότητα και την εξωστρέφεια.
Τι άλλαξε στους συμμετέχοντες
Οι συμμετέχοντες συμμετείχαν κάθε εβδομάδα σε οργανωμένες συνεδρίες και ασκήσεις που είχαν στόχο να τους βοηθήσουν να διαχειρίζονται καλύτερα το άγχος και να αντιμετωπίζουν δύσκολες κοινωνικές καταστάσεις. Η συναισθηματική τους κατάσταση και οι σχετικές συμπεριφορές αξιολογήθηκαν πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το πρόγραμμα, ενώ οι ερευνητές συνέχισαν να τους παρακολουθούν για ακόμη έναν χρόνο.
Το εύρημα που ξεχώρισε ήταν ότι οι αλλαγές στις κοινωνικο-συναισθηματικές συμπεριφορές και στα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας ήταν, κατά μέσο όρο, παρόμοιες στις δύο ηλικιακές ομάδες. Με άλλα λόγια, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία συμμετέχοντες δεν έδειξαν να βρίσκονται σε μειονεκτική θέση ως προς τη δυνατότητα να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τα συναισθήματα και τις κοινωνικές τους σχέσεις.
Το «κλειδί» φαίνεται πως βρίσκεται στο κίνητρο
Οι ερευνητές θέλησαν στη συνέχεια να καταλάβουν γιατί οι μεγαλύτεροι συμμετέχοντες ανταποκρίθηκαν τόσο θετικά. Η απάντηση φαίνεται να βρίσκεται σε έναν παράγοντα που συχνά υποτιμάται: το κίνητρο.
Οι άνθρωποι ηλικίας 60 έως 80 ετών δήλωσαν ότι ασχολήθηκαν λίγο περισσότερο με τις εβδομαδιαίες ασκήσεις, αφιερώνοντας περισσότερο χρόνο στο υλικό και στις εργασίες του προγράμματος. Η μεγαλύτερη αυτή συμμετοχή ενδέχεται να αντιστάθμισε ορισμένες δυσκολίες μάθησης που μπορεί να συνδέονται με την ηλικία.
Το μήνυμα της έρευνας είναι επομένως αρκετά διαφορετικό από την παλιά αντίληψη ότι μετά από μια συγκεκριμένη ηλικία ο άνθρωπος «παγιώνεται». Η προσωπική εξέλιξη μπορεί να συνεχίζεται σε όλη τη ζωή, όταν υπάρχουν το κατάλληλο κίνητρο, οι σωστές συνθήκες και η απαραίτητη υποστήριξη.
Και ίσως τελικά τα 60 να μην είναι τόσο πολύ ένα «όριο» όσο ένα ακόμη σημείο της ζωής από το οποίο μπορεί κανείς να συνεχίσει να μαθαίνει, να προσαρμόζεται και —γιατί όχι— να αλλάζει.
