Μπορεί σήμερα να έχουμε αμέτρητους τρόπους για να εκφράσουμε τον εκνευρισμό μας, όμως οι Αρχαίοι Έλληνες φαίνεται πως δεν στερούνταν ούτε φαντασία ούτε… λεξιπλαστική διάθεση. Η αρχαία ελληνική γλώσσα διαθέτει ένα πλούσιο ρεπερτόριο χαρακτηρισμών για ανθρώπους ενοχλητικούς, θρασείς, πανούργους ή απλώς ανυπόφορους. Και το καλύτερο; Πολλές από αυτές τις λέξεις ακούγονται τόσο παράξενες σήμερα, ώστε μπορούν να λειτουργήσουν ως οι πιο… εκλεπτυσμένες βρισιές. Η ίδια η αρχαία γραμματεία, άλλωστε, δεν απέφευγε τη σάτιρα και την προσβολή, ιδιαίτερα στην κωμωδία. Το ρήμα σκώπτω, για παράδειγμα, σήμαινε «κοροϊδεύω», «χλευάζω» ή «περιπαίζω» και απαντά ήδη σε έργα του Αριστοφάνη και άλλων αρχαίων συγγραφέων.
Πιθηκαλώπηξ
Αν κάποιος είναι ιδιαίτερα πανούργος και συνδυάζει την πονηριά με την… ευστροφία, τότε ο χαρακτηρισμός πιθηκαλώπηξ είναι μάλλον ταιριαστός.
Η λέξη αποτελεί σύνθεση των λέξεων πίθηκος και αλώπηξ, δηλαδή αλεπού, και χρησιμοποιείται για να περιγράψει έναν άνθρωπο πονηρό και πανούργο.
Με άλλα λόγια, αν θέλετε να πείτε σε κάποιον «τι πανούργος που είσαι» χωρίς να χρησιμοποιήσετε τις σύγχρονες εκδοχές, μπορείτε να επιστρατεύσετε έναν… πιθηκαλώπηκα.
Ρωποπερπερήθρας
Εδώ περνάμε σε μια κατηγορία ανθρώπων που όλοι έχουμε συναντήσει.
Ο ρωποπερπερήθρας είναι εκείνος που δεν σταματά να μιλά και μάλιστα δεν λέει και τίποτα ιδιαίτερα χρήσιμο. Ο χαρακτηρισμός συνδέεται με τις λέξεις ρώπος, δηλαδή φτηνό ή ευτελές πράγμα, και πέρπερος, που παραπέμπει στη φλυαρία.
Άρα, την επόμενη φορά που κάποιος μιλά επί μισή ώρα χωρίς να έχει πει απολύτως τίποτα, ίσως δεν χρειάζεται να του πείτε «φτάνει πια». Ένα απλό «ρωποπερπερήθρα» αρκεί. Και μέχρι να καταλάβει τι του είπατε, πιθανότατα θα έχει ήδη αλλάξει θέμα.
Κύντερος
Ο κύντερος είναι ένας χαρακτηρισμός για τον αναίσχυντο, τον θρασύ ή τον άνθρωπο που δεν έχει ιδιαίτερες αναστολές. Συνδέεται ετυμολογικά με τον κύνα, δηλαδή τον σκύλο.
Πρόκειται ίσως για έναν από τους πιο εύχρηστους χαρακτηρισμούς της λίστας, αφού μπορεί να περιγράψει κάποιον που ξεπερνά τα όρια χωρίς να χρειαστεί να καταφύγουμε σε… σύγχρονα «γαλλικά».
Και μερικές ακόμη λέξεις για το αρχαίο «λεξιλόγιο θυμού»
Η αρχαία ελληνική γλώσσα δεν περιορίζεται φυσικά σε τρεις χαρακτηρισμούς. Σε σχετικές συλλογές αρχαίων χυδαιολογιών και προσβλητικών εκφράσεων συναντώνται και άλλοι ιδιαίτεροι όροι, αρκετοί από τους οποίους είναι ιδιαίτερα παραστατικοί. Ένας από αυτούς είναι ο αβροβάτης, λέξη που χρησιμοποιείται για άνδρα με θηλυπρεπές ή «κουνιστό» βάδισμα και συνδέεται με τα «αβρός» και «βαίνω».
Υπάρχουν, επίσης, χαρακτηρισμοί που περιγράφουν ανθρώπους με υπερβολική φλυαρία, αλαζονεία ή προκλητική συμπεριφορά, αποδεικνύοντας ότι η ανάγκη να σχολιάσουμε τον… δύσκολο άνθρωπο δεν είναι καθόλου καινούργια.
Το ενδιαφέρον με αυτές τις λέξεις δεν είναι μόνο το πόσο παράξενες ακούγονται σήμερα. Είναι κυρίως ο τρόπος με τον οποίο η αρχαία ελληνική μπορούσε να δημιουργεί σύνθετους χαρακτηρισμούς, ενώνοντας διαφορετικές έννοιες σε μία μόνο λέξη. Και κάπως έτσι, μια προσβολή μπορούσε να γίνει ολόκληρο μάθημα γλωσσολογίας.
Άλλωστε, οι Αρχαίοι Έλληνες δεν χρειάζονταν πολλές λέξεις για να προσβάλουν κάποιον. Μερικές φορές χρειάζονταν μόνο μία — αρκεί να ήταν η σωστή.
