Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει η απόφαση του Υπουργείου Παιδείας που δίνει τη δυνατότητα διεύρυνσης του ωραρίου εργασίας στο Τμήμα Β΄ Κινήσεως της Διεύθυνσης Υπαλληλικής Στήριξης. Οι εργαζόμενοι κάνουν λόγο για έναν «Δούρειο Ίππο» που μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για την επέκταση ευέλικτων μορφών εργασίας και σε άλλες υπηρεσίες του υπουργείου, υποστηρίζοντας ότι επιχειρείται να καλυφθούν οι σοβαρές ελλείψεις προσωπικού με μεγαλύτερη επιβάρυνση των ήδη υπηρετούντων υπαλλήλων.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη δεν αντιμετωπίζεται ως ένα μεμονωμένο διοικητικό μέτρο. Αντίθετα, για πολλούς εργαζομένους αποτελεί έναν ακόμη κρίκο σε μια αλυσίδα αποφάσεων που μεταθέτουν σταδιακά το βάρος των δυσλειτουργιών του εκπαιδευτικού συστήματος στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς και τους διοικητικούς υπαλλήλους.
Το ζήτημα, όμως, δεν περιορίζεται στο ωράριο.
Τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν οι καταγγελίες για καταστρατήγηση δικαιωμάτων, όπως οι άδειες μητρότητας, για περιστατικά εκφοβισμού εκπαιδευτικών, αλλά και για μηνύσεις από στελέχη της εκπαίδευσης και γονείς κατά τη διάρκεια της άσκησης των υπηρεσιακών καθηκόντων. Παράλληλα, ολοένα και συχνότερα εκπαιδευτικοί βρίσκονται αντιμέτωποι με ποινικές ή αστικές διαδικασίες όταν συμβαίνουν ατυχήματα σε σχολικές εκδρομές ή όταν αποκαλύπτονται προβλήματα στις σχολικές υποδομές, όπως η πτώση σοβάδων ή άλλες φθορές, παρότι οι ίδιοι δεν έχουν την ευθύνη της συντήρησης των κτιρίων.
Το κοινό στοιχείο όλων αυτών των περιπτώσεων είναι η αίσθηση ανασφάλειας. Ο εκπαιδευτικός αισθάνεται ότι καλείται να διαχειριστεί αυξανόμενες ευθύνες, χωρίς να διαθέτει αντίστοιχη θεσμική και νομική προστασία.
Γι' αυτό ίσως έχει έρθει η στιγμή το συνδικαλιστικό κίνημα να εξετάσει μια πιο μόνιμη και ουσιαστική λύση: τη δημιουργία ενός σταθερού μηχανισμού νομικής υποστήριξης όλων των εκπαιδευτικών.
Ένας τέτοιος μηχανισμός θα μπορούσε να λειτουργεί σε δύο επίπεδα. Από τη μία πλευρά, να προσφεύγει συστηματικά στη Δικαιοσύνη όταν εκδίδονται αποφάσεις ή εγκύκλιοι των οποίων αμφισβητείται η νομιμότητα, ώστε να υπάρχει δικαστική κρίση πριν δημιουργηθούν τετελεσμένα. Από την άλλη, να παρέχει άμεση νομική κάλυψη σε κάθε εκπαιδευτικό που βρίσκεται αντιμέτωπος με μηνύσεις, πειθαρχικές διαδικασίες ή άλλες δικαστικές περιπέτειες εξαιτίας της υπηρεσίας του.
Σύμφωνα με τον εκπαιδευτικό Ιωάννη Καρτσιδήμα το οικονομικό σκέλος μιας τέτοιας πρωτοβουλίας δεν φαίνεται απαγορευτικό. Εάν περίπου 100.000 εργαζόμενοι συνεισέφεραν μόλις 10 ευρώ ετησίως, θα δημιουργούνταν ένα ταμείο ύψους ενός εκατομμυρίου ευρώ, ικανό να χρηματοδοτήσει μόνιμη νομική υποστήριξη από εξειδικευμένους δικηγόρους. Αντίστοιχα μοντέλα λειτουργούν ήδη σε άλλους επαγγελματικούς κλάδους και αποδεικνύουν ότι η συλλογική νομική προστασία μπορεί να είναι αποτελεσματική και οικονομικά βιώσιμη.
Υπάρχει ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στο να αντιμετωπίζει κάθε εργαζόμενος μόνος του ένα νομικό πρόβλημα και στο να γνωρίζει ότι πίσω του βρίσκεται ένας οργανωμένος φορέας που αναλαμβάνει την υπεράσπισή του. Στη δεύτερη περίπτωση, ο εργαζόμενος αισθάνεται ασφαλέστερος, οι αποφάσεις λαμβάνονται με μεγαλύτερη σιγουριά και η διαχείριση δύσκολων υπηρεσιακών καταστάσεων γίνεται χωρίς τον φόβο της προσωπικής έκθεσης.
Οι ανακοινώσεις, οι διαμαρτυρίες και οι κινητοποιήσεις αποτελούν διαχρονικά βασικά εργαλεία συνδικαλιστικής δράσης. Ωστόσο, σε μια περίοδο όπου οι εκπαιδευτικοί καλούνται να ανταποκριθούν σε ολοένα περισσότερες υποχρεώσεις και ευθύνες, ίσως χρειάζεται να προστεθεί ακόμη ένα εργαλείο: η μόνιμη, συλλογική και οργανωμένη νομική θωράκιση του κλάδου.
Γιατί η προστασία του εκπαιδευτικού δεν αφορά μόνο τον ίδιο. Αφορά τελικά την εύρυθμη λειτουργία του δημόσιου σχολείου και την ασφάλεια με την οποία μπορεί να ασκεί το λειτούργημά του.
