Η πλήρης αναμόρφωση του τοπίου στην απασχόληση των συνταξιούχων με τον νόμο 5078/2023 έφερε σημαντική ανακούφιση σε χιλιάδες ηλικιωμένους, καθώς η κατάργηση της οριζόντιας περικοπής του 30% επί της κύριας και επικουρικής σύνταξης εξάλειψε το βασικό αντικίνητρο για εργασία. Αυτή η αλλαγή μετέτρεψε την άλλοτε «μαύρη» απασχόληση σε νόμιμη δραστηριότητα, ωστόσο, πίσω από τις ευνοϊκές διατάξεις της ενεργού γήρανσης, κρύβεται πλέον ένας αυστηρός μηχανισμός συμμόρφωσης και ελέγχου από τον ΕΦΚΑ.
Για τους μη μισθωτούς συνταξιούχους, όπως ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες, η υποχρέωση καταβολής των μηνιαίων ασφαλιστικών εισφορών μαζί με τον ειδικό μη ανταποδοτικό πόρο είναι κρίσιμη. Σε περίπτωση που κάποιος αμελήσει ή καθυστερήσει να εξοφλήσει τις τρέχουσες εισφορές του για περισσότερους από δύο συνεχόμενους μήνες, ο νόμος ενεργοποιεί μια «κόκκινη γραμμή» που οδηγεί σε αυτόματη και άμεση παρακράτηση των απλήρωτων ποσών απευθείας από τις συντάξεις του, η οποία μπορεί να αγγίξει ακόμα και το σύνολο του ποσού.
Εκτός από τις τρέχουσες εισφορές, η σύνταξη απειλείται και σε άλλες περιπτώσεις, όπως η παράλειψη δήλωσης της απασχόλησης στην πλατφόρμα του e-ΕΦΚΑ πριν από την ανάληψη εργασίας. Οι παραβάτες αντιμετωπίζουν βαρύτατο πρόστιμο ίσο με δώδεκα μηνιαίες συντάξεις, το οποίο εισπράττεται αναγκαστικά με παρακ έως και 1/4 της κύριας σύνταξης, ενώ αντίστοιχα αυστηρή είναι η μεταχείριση για όσους συνταξιοδοτούνται με προϋπάρχουσες οφειλές έως 30.000 ευρώ, όπου εφαρμόζεται επιθετική παρακράτηση της τάξης του 60% για το υπερβάλλον ποσό.
Η μοναδική ασπίδα προστασίας για τους εργαζόμενους συνταξιούχους που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες παραμένει η ένταξη των οφειλών τους σε καθεστώς ρύθμισης μέσω ΕΦΚΑ και ΚΕΑΟ. Με την τήρηση των δόσεων, οι ασφαλισμένοι ανακτούν την ασφαλιστική τους ενημερότητα και μπλοκάρουν την αυτόματη αφαίρεση χρημάτων από τους λογαριασμούς τους, διασφαλίζοντας τη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού τους εισοδήματος.
