Alfavita Newsroom Σε μια παρέμβαση-καταπέλτη προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη προχώρησε η Ευαγγελία Καλαϊτζή, Παιδαγωγός Πρώιμης Παιδικής Ηλικίας και Επίτιμη Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Παιδαγωγών Πρώιμης Παιδικής Ηλικίας.
Με μια επιστολή που απευθύνεται στον Πρωθυπουργό και τη Βουλή των Ελλήνων, η κ. Καλαϊτζή αποδομεί το αφήγημα των προσωρινών λύσεων στις δομές προσχολικής αγωγής, συνδέοντας άμεσα τις σταθερές σχέσεις εργασίας με την εθνική δημογραφική στρατηγική.
Η επιστήμη πίσω από τη «Συνέχεια της Φροντίδας»
Η κα Καλαϊτζή, με την πολυετή εμπειρία και το κύρος που τη συνοδεύει και χρησιμοποιώντας δεδομένα από τη νευροεπιστήμη και την αναπτυξιακή ψυχολογία (θεωρία του δεσμού), εξηγεί γιατί η συχνή εναλλαγή προσώπων στους βρεφονηπιακούς σταθμούς αποτελεί «τοξικό» παράγοντα για την ανάπτυξη των παιδιών.
Η «συνέχεια της φροντίδας» (continuity of care) παρουσιάζεται ως επιστημονική αναγκαιότητα και όχι ως παιδαγωγική προτίμηση, καθώς η απουσία της συνδέεται με αυξημένο στρες και δυσκολίες στη συναισθηματική ρύθμιση των νηπίων.
Το δημογραφικό περνά μέσα από τις δομές Αγωγής
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η σύνδεση που κάνει η επίτιμη Πρόεδρος με το μείζον πρόβλημα του δημογραφικού. Όπως τονίζει, η Ελλάδα δεν μπορεί να ελπίζει σε ανάκαμψη των γεννήσεων αν δεν προσφέρει στους γονείς αξιόπιστες, δημόσιες και σταθερές δομές. Η εργασιακή ανασφάλεια των παιδαγωγών μεταφράζεται σε ανασφάλεια για την ίδια την οικογένεια, λειτουργώντας αποτρεπτικά για τη γονεϊκότητα.
Παραθέτοντας στοιχεία από τον ΟΟΣΑ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η κ. Καλαϊτζή καλεί την Πολιτεία να εγκαταλείψει τα αποσπασματικά χρηματοδοτικά εργαλεία και να προχωρήσει στη θεσμική κατοχύρωση της μόνιμης εργασίας στον κλάδο, ως τη μοναδική επένδυση που αποδίδει «πολίτες με ψυχική ανθεκτικότητα».
Ολόκληρη η παρέμβαση της Ευαγγελίας Καλαϊτζή
«Δημόσια παρέμβαση για τις δομές Προσχολικής Αγωγής
Οι σταθερές σχέσεις εργασίας στις δομές προσχολικής αγωγής, ως προϋπόθεση κοινωνικής συνοχής, ψυχικής υγείας και βιώσιμης δημογραφικής πολιτικής
Ως Παιδαγωγός Πρώιμης Παιδικής Ηλικίας και Επίτιμη Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Παιδαγωγών Πρώιμης Παιδικής Ηλικίας, αισθάνομαι την μεγάλη ευθύνη να καταθέσω δημόσια την παρούσα παρέμβαση με την πρόθεση να συμβάλω τεκμηριωμένα στον δημόσιο διάλογο για ένα θέμα που υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια μιας διοικητικής μεταρρύθμισης ή μιας δημοσιονομικής πολιτικής.
Η συζήτηση που διεξάγεται σήμερα με αφορμή τις αλλαγές που προωθούνται από την κυβέρνηση στις δομές Προσχολικής Αγωγής και τα ΚΔΑΠ, αλλά και τις απεργιακές κινητοποιήσεις των εργαζομένων, δεν αφορά απλώς τη διοικητική αναδιοργάνωση ενός τομέα. Αφορά τη θεμελιώδη επιλογή πολιτείας για το πώς αντιλαμβάνεται: • το παιδί ως υποκείμενο δικαιωμάτων • την οικογένεια ως κύτταρο κοινωνικής συνοχής • τον ρόλο των δημόσιων υπηρεσιών σε ένα σύγχρονο κοινωνικό κράτος
1. Επιστημονικό πλαίσιο: η κεντρικότητα της σχέσης. Η σύγχρονη αναπτυξιακή ψυχολογία, η θεωρία του δεσμού (attachment theory) και η νευροεπιστήμη συγκλίνουν σε ένα αδιαμφισβήτητο εύρημα: Η πρώιμη παιδική ανάπτυξη εδράζεται σε σταθερές, προβλέψιμες και συναισθηματικά ασφαλείς σχέσεις. Η έννοια της "συνέχειας Φροντίδας" (continuity of care) δεν αποτελεί παιδαγωγική προτίμηση, αλλά επιστημονική αναγκαιότητα. Η διακοπή αυτής της συνέχειας μέσω συχνής εναλλαγής προσώπων αγωγής και φροντίδας συνδέεται με: • αυξημένα επίπεδα στρες και άγχους αποχωρισμού • δυσκολίες στην ανάπτυξη εμπιστοσύνης • επιβάρυνση της συναισθηματικής ρύθμισης • αρνητικές επιπτώσεις στη μαθησιακή ετοιμότητα
2. Διεθνή ερευνητικά δεδομένα και συγκριτικά παραδείγματα. Η παραπάνω γνώση επιβεβαιώνεται από πληθώρα διεθνών οργανισμών και μελετών: • Ο ΟΟΣΑ, στις εκθέσεις “Starting Strong” (2001–2017), “TALIS Starting Strong” (2018) και “Building a High-Quality Early Childhood Education and Care Workforce” (2020), τεκμηριώνει ότι η ποιότητα της προσχολικής αγωγής συνδέεται άμεσα με τη σταθερότητα του προσωπικού, τις συνθήκες εργασίας και τη χαμηλή εναλλαγή (turnover). • Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Eurydice, “Key Data on Early Childhood Education and Care in Europe”, 2019) καταγράφει ότι τα συστήματα με μόνιμο και καλά υποστηριζόμενο προσωπικό επιτυγχάνουν ανώτερα μαθησιακά και κοινωνικά αποτελέσματα. • Η UNICEF (“An Unfair Start”, 2018) αναδεικνύει ότι η πρόσβαση σε ποιοτική και σταθερή προσχολική αγωγή μειώνει τις κοινωνικές ανισότητες ήδη από την πρώιμη ηλικία. • Το πλαίσιο “Nurturing Care for Early Childhood Development” (World Health Organization – World Bank, 2018) αναγνωρίζει τη σταθερότητα των σχέσεων αγωγής και φροντίδας ως βασικό πυλώνα υγιούς ανάπτυξης.
Σε επίπεδο χωρών: Συστήματα όπως της Φινλανδίας, της Δανίας και της Σουηδίας χαρακτηρίζονται από υψηλό ποσοστό μόνιμου προσωπικού, χαμηλή εναλλαγή εργαζομένων, ισχυρή δημόσια χρηματοδότηση και έμφαση στη συνέχεια της παιδαγωγικής σχέσης. Αντιθέτως, διεθνείς συγκριτικές μελέτες δείχνουν ότι τα συστήματα που βασίζονται σε ευέλικτες μορφές απασχόλησης και προσωρινά χρηματοδοτικά εργαλεία εμφανίζουν υψηλότερη αστάθεια, μειωμένη ποιότητα υπηρεσιών και αυξημένες κοινωνικές ανισότητες.
3. Κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες της ασυνέχειας Η αποδυνάμωση της σταθερότητας στις δομές προσχολικής αγωγής δεν είναι ουδέτερη πολιτική επιλογή. Παράγει συγκεκριμένα αποτελέσματα: • Υπονόμευση της συναισθηματικής ασφάλειας των παιδιών • Μετακύλιση ευθυνών και κόστους στις οικογένειες • Ενίσχυση των ανισοτήτων πρόσβασης • Αποδυνάμωση της εμπιστοσύνης προς τους δημόσιους θεσμούς Σε μακροκοινωνικό επίπεδο, η επιλογή αυτή επηρεάζει άμεσα την ποιότητα του ανθρώπινου κεφαλαίου της χώρας.
4. Προσχολική αγωγή και δημογραφική πρόκληση. Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις εντονότερες δημογραφικές κρίσεις στην Ευρώπη. Διεθνείς αναλύσεις του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταδεικνύουν ότι η ύπαρξη αξιόπιστων, προσβάσιμων και ποιοτικών δομών προσχολικής αγωγής αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για: • τη στήριξη της οικογένειας • τη συμμετοχή των γυναικών στην εργασία • τη συμφιλίωση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής • τη θετική στάση απέναντι στη γονεϊκότητα Η αποδυνάμωση αυτών των δομών λειτουργεί αποτρεπτικά για τη δημιουργία οικογένειας.
5. Συμπέρασμα – Πρόταση πολιτικής. Με βάση τα ανωτέρω, προκύπτει με σαφήνεια ότι: Η σταθερότητα του παιδαγωγικού προσωπικού δεν αποτελεί εργασιακό αίτημα, αλλά αναγκαία συνθήκη για την ψυχική υγεία των παιδιών, την ποιότητα της αγωγής, τη μείωση των ανισοτήτων και τη βιωσιμότητα της κοινωνικής πολιτικής.
Κατόπιν τούτων, προτείνεται: • Η θεσμική κατοχύρωση της μόνιμης και σταθερής λειτουργίας των δομών • Η ενίσχυση του δημόσιου χαρακτήρα της προσχολικής αγωγής • Η διασφάλιση εργασιακής σταθερότητας για το παιδαγωγικό προσωπικό • Η απεξάρτηση από αποσπασματικά και προσωρινά χρηματοδοτικά εργαλεία
6. Τελική επισήμανση Η επένδυση στην πρώιμη παιδική ηλικία δεν αποδίδει άμεσα πολιτικά οφέλη. Αποδίδει όμως το σημαντικότερο κεφάλαιο για μια χώρα: πολίτες με ψυχική ανθεκτικότητα, κοινωνική εμπιστοσύνη και δυνατότητα δημιουργίας. Η υπονόμευση αυτής της επένδυσης δεν είναι απλώς πολιτικό σφάλμα. Είναι επιλογή με μακροχρόνιες συνέπειες για τη δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή που θα καταγραφεί.
Με τιμή
Ευαγγελία Καλαϊτζή Παιδαγωγός Πρώιμης Παιδικής Ηλικίας Επίτιμη Πρόεδρος Πανελλήνιου Συνδέσμου Παιδαγωγών Πρώιμης Παιδικής Ηλικίας.»
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Τέλος τα παλιά διπλώματα: Τι αλλάζει για όλους τους οδηγούς
Διορισμοί εκπαιδευτικών 2026: Το ΦΕΚ με τα νέα πτυχία που «ξεκλειδώνουν» 10.000 μόνιμες θέσεις
