Πρόσφατα, στο δελτίο ειδήσεων διαβάσαμε τη λεζάντα: «Τα επιχειρήματα της κυβέρνησης είναι έωλα». Ένα μικρό λάθος στη λέξη, αλλά μεγάλο για τη σημασία: «έωλος» σημαίνει… μπαγιάτικος! Το σωστό, προφανώς, ήταν «αίολος», δηλαδή αβέβαιος, αστήρικτος.
Αυτό το περιστατικό μας θυμίζει πόσα καθημερινά γλωσσικά λάθη κάνουμε – στον λόγο μας και στο γραπτό μας.
Ας δούμε μερικά κλασικά παραδείγματα:
- Απαυδώ, όχι απηυδήσω: Το ρήμα είναι «απαυδώ», χωρίς αύξηση στον παρακείμενο.
- Υπέρ το δέον: Η πρόθεση «υπέρ» παίρνει αιτιατική, όχι γενική. Το ίδιο ισχύει και για το «μετά».
- Χαίρετε, όχι χαίρεται: Η φράση είναι ευχή, όχι περιγραφή.
- Με γεια, όχι «Μεγια»: Σημαίνει «με υγεία».
- Ο ασκός του Αιόλου: Ένας ασκός μόνος είχε ο θεός των ανέμων, όχι πολλούς.
- Κατ’ αρχήν vs Κατ’ αρχάς: Το πρώτο σημαίνει «στα βασικά σημεία», το δεύτερο «αρχικά».
- Επίλεξε, όχι επέλεξε: Η προστακτική δεν παίρνει αύξηση.
- Πολλή αγάπη / πολύ δυνατή μουσική: Το επίθετο συνοδεύεται από «πολύ», το ουσιαστικό από «πολλή».
- Πόσων χρόνων είσαι; Η σωστή χρήση της ερωτηματικής αντωνυμίας «πόσος».
- Ό,τι vs Ότι: Το πρώτο σημαίνει «οτιδήποτε», το δεύτερο είναι ειδικός σύνδεσμος.
- Πού και Πώς: Τονίζονται μόνο σε ερωτήσεις ή σε εκφράσεις όπως «πώς και πώς».
- Μου, σου, του: Ο τόνος είναι σημαντικός για να μην μπερδευτεί με την κτητική.
Και η λίστα συνεχίζεται: από τα αρχαία ρητά (Μέτρον άριστον) έως τις λεπτομέρειες της σύνταξης και της συμφωνίας αριθμών και ρημάτων (τριάμισι κιλά, αυτός ερχόταν).
Η γλώσσα μας είναι θησαυρός, και αξίζει να την χειριζόμαστε σωστά. Όπως έγραψε ο Οδυσσέας Ελύτης:
"Τη γλώσσα μού έδωσαν ελληνική, το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου."
