Alfavita Newsroom Τα στατιστικά των περσινών πανελλαδικών εξετάσεων δείχνουν με καθαρό τρόπο ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: σε ορισμένα βασικά μαθήματα η «μάχη» της βάσης (10/20) δεν κρίνεται στις λεπτομέρειες, αλλά… μαζικά. Σε Μαθηματικά, Ιστορία, Φυσική και Αρχαία περίπου ένας στους δύο υποψηφίους των ημερήσιων ΓΕΛ βρέθηκε κάτω από το 10.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχαν δημοσιευτεί για τα ημερήσια Γενικά Λύκεια, τα Μαθηματικά εμφανίστηκαν ως το πιο «σκληρό» φίλτρο: 59,12% των υποψηφίων δεν έπιασε τη βάση.
Στην Ιστορία το αντίστοιχο ποσοστό έφτασε το 53,31%, ενώ στη Φυσική οι υποψήφιοι κάτω από το 10 ήταν 50,05%. Στα Αρχαία Ελληνικά η εικόνα ήταν οριακά καλύτερη με 47,69% κάτω από τη βάση.
Η μεγάλη αντίθεση
Η σύγκριση με τη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία είναι ενδεικτική: εκεί το ποσοστό κάτω από το 10 ήταν 15,87%. Δηλαδή σε ένα μάθημα γενικής παιδείας οι περισσότεροι περνούν τη βάση, ενώ σε συγκεκριμένα μαθήματα προσανατολισμού -κυρίως σε Μαθηματικά και Φυσική- το 10 παραμένει υψηλό εμπόδιο για πολύ μεγάλο τμήμα των υποψηφίων.
Η προετοιμασία
Τα παραπάνω δεν είναι απλώς μια καταγραφή επιδόσεων, δείχνουν και κάτι πρακτικό για μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς: ότι σε ορισμένα μαθήματα η προετοιμασία δεν αρκεί να είναι «καλή» ή «σταθερή», αλλά χρειάζεται:
● συστηματική δουλειά σε βασικές δεξιότητες (ιδίως στα Μαθηματικά και στη Φυσική),
● εξάσκηση σε απαιτητικού τύπου θέματα και όχι μόνο σε «τυπικές» ασκήσεις,
● στρατηγική διαχείρισης χρόνου, γιατί τα λάθη συχνά δεν οφείλονται μόνο στην άγνοια αλλά και στην πίεση.
Με άλλα λόγια τα μαθήματα που καταγράφουν μαζικές επιδόσεις κάτω από τη βάση λειτουργούν σαν «κόφτης» που επηρεάζει συνολικά τη διαδρομή προς τα μόρια.
Η «μεγάλη εικόνα» των περσινών βαθμολογιών δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι περιστασιακό, ούτε αφορά μόνο ένα μάθημα. Σε συγκεκριμένα γνωστικά πεδία μεγάλο μέρος των υποψηφίων δυσκολεύεται να περάσει το 10, κάτι που μεταφράζεται σε πίεση για πιο στοχευμένη προετοιμασία και σε αναμενόμενες επιπτώσεις στη διαμόρφωση των βάσεων.
Τι αξιολογούν;
Θεωρητικά οι πανελλαδικές είναι ένας αντικειμενικός μηχανισμός αξιολόγησης της γνώσης. Στην πράξη όμως λειτουργούν και ως εργαλείο κατανομής: ποιοι θα περάσουν, πόσοι θα μείνουν εκτός, πού θα διαμορφωθούν οι βάσεις.
Η λογική των «διαβαθμισμένων θεμάτων» (Α, Β, Γ, Δ) δεν υπηρετεί πάντα την παιδαγωγική κλιμάκωση της δυσκολίας. Συχνά χρησιμοποιείται για να διαχωρίσει τους υποψηφίους σε ομάδες, ώστε τα αποτελέσματα να ταιριάζουν στον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων στα Πανεπιστήμια.
Με απλά λόγια τα θέματα δεν μπαίνουν μόνο για να μετρήσουν τη γνώση, αλλά και για να «χωρέσουν» οι υποψήφιοι στο σύστημα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η Φυσική το 2024. Το θέμα Δ4 απαιτούσε συνδυασμό γνώσεων από διαφορετικά κεφάλαια με τρόπο που δεν είχε διδαχτεί στη σχολική τάξη. Ακόμη και άριστοι μαθητές βρέθηκαν απροετοίμαστοι.
Παράξενη εικόνα
Το αποτέλεσμα ήταν μια παράξενη βαθμολογική εικόνα: ελάχιστοι άριστοι βαθμοί και μεγάλη «συσσώρευση» γύρω από τη βάση χωρίς φυσιολογική κατανομή.
Αντίστοιχη εικόνα παρουσιάστηκε τα τελευταία χρόνια και στα Μαθηματικά και στη Χημεία. Θέματα που απαιτούν τεχνάσματα, συνδυασμούς και «κόλπα» τα οποία δεν αποτελούν μέρος της καθημερινής διδασκαλίας.
Καθηγητής Μαθηματικών σε δημόσιο Λύκειο σχολιάζει: «Στην τάξη διδάσκουμε κατανόηση, όχι παγίδες. Αυτά τα θέματα δεν δείχνουν ποιος καταλαβαίνει, αλλά ποιος έτυχε να έχει δει κάτι παρόμοιο».
Έτσι η εξέταση μετατρέπεται σε διαγωνισμό επιβίωσης, όχι σε αξιολόγηση γνώσης.
Ιδιαίτερη συζήτηση προκάλεσαν τα θέματα της Ιστορίας το 2023 και το 2024, όπου περίπου το 60% των υποψηφίων έγραψε κάτω από τη βάση.
Τα θέματα απαιτούσαν εκτενή ανάλυση πηγών, χωρίς σαφή κριτήρια βαθμολόγησης και χωρίς καθαρή σύνδεση με την ύλη και τις δεξιότητες που καλλιεργούνται στο σχολείο. Πίσω από όλα αυτά πολλοί εκπαιδευτικοί βλέπουν έναν μηχανισμό προσαρμογής της δυσκολίας των θεμάτων ανάλογα με τον αριθμό των εισακτέων, τις επιθυμητές βάσεις και την ανάγκη να προκύψουν συγκεκριμένες βαθμολογικές κατηγορίες.
Η δυσκολία ανεβαίνει ή κατεβαίνει όχι με βάση το σχολικό πρόγραμμα, αλλά με βάση το τελικό αποτέλεσμα που πρέπει να προκύψει.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Τέλος τα παλιά διπλώματα: Τι αλλάζει για όλους τους οδηγούς
Διορισμοί εκπαιδευτικών 2026: Το ΦΕΚ με τα νέα πτυχία που «ξεκλειδώνουν» 10.000 μόνιμες θέσεις
