Άγγελος Ροδαφηνός Ένας φοιτητής που δεν συνδέθηκε ποτέ στην πλατφόρμα με το υλικό του μαθήματος, δεν παρακολούθησε κανένα δια ζώσης μάθημα, δεν δανείστηκε ποτέ το βιβλίο από τη βιβλιοθήκη, πήρε 92/100 στην τελική εξέταση. Το πραγματικό περιστατικό αυτό δεν είναι επιστημονική φαντασία - είναι η νέα πραγματικότητα που αντιμετωπίζει η ακαδημαϊκή κοινότητα στην εποχή της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης.
Το πείραμα που έκανα (το έκανα επίτηδες - και ναι, με τρόμαξε)
Δεν το έκανα για να γράψω “οδηγό απάτης”. Το αντίθετο. Το έκανα επειδή υποψιαζόμουν ότι η συζήτηση γύρω από τις online εξετάσεις είναι πλέον, πώς να το πω… αφελής.
Έστησα ένα ελεγχόμενο πείραμα: χρησιμοποίησα έναν AI agent (Perplexity μέσω Comet AI browser) για να συνδεθεί στην πλατφόρμα e-learning και να ολοκληρώσει μια online εξέταση.
Χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.
Και η τεχνητή νοημοσύνη πήρε υψηλή βαθμολογία, προσομοιώνοντας πλήρως τη διαδικασία που μέχρι χθες πιστεύαμε ότι απαιτεί ανθρώπινη μελέτη και κριτική σκέψη.
Αν θες την ωμή αλήθεια: εκείνη τη στιγμή δεν ένιωσα “ουάου τεχνολογία”. Ένιωσα “ωχ”.
Μπορείτε να δείτε σε αυτό το σύντομο βίντεο (30") πώς ακριβώς λειτουργεί η διαδικασία στην πράξη.
Το πρόβλημα δεν είναι η ΤΝ. Είναι οι εξετάσεις μας.
Εδώ είναι που οι περισσότεροι κάνουμε λάθος διάγνωση.
Λέμε: “Α, άρα έχουμε θέμα ακεραιότητας.”
Ναι. Αλλά όχι μόνο.
Έχουμε θέμα σχεδιασμού. Γιατί πολλές από τις ασύγχρονες online αξιολογήσεις έχουν στηθεί σαν μηχανή παραγωγής μορίων: τράπεζες ερωτήσεων, quizzes, επανάληψη ύλης, αναγνώριση μοτίβων.
Και μάντεψε ποιος είναι ο παγκόσμιος πρωταθλητής στην αναγνώριση μοτίβων.
Αν η εξέταση μοιάζει με checklist, θα τη λύσει σαν checklist.
Τι αμφισβητείται πραγματικά
Αν το δούμε ψύχραιμα, αυτό που συμβαίνει με τους AI agents δεν “πειράζει” μόνο τις εξετάσεις. Χτυπάει τρία πράγματα που κρατάνε όρθια την ανώτατη εκπαίδευση:
Η γνησιότητα της αξιολόγησης
Πώς ξέρω ότι αξιολογώ τον φοιτητή και όχι έναν αλγόριθμο;
Η αξιοπιστία των online μαθημάτων
Τι σημαίνει “ολοκλήρωσε το μάθημα” αν μπορεί να το ολοκληρώσει κάτι που δεν μαθαίνει - απλώς απαντά;
Η κοινωνική αποδοχή των πτυχίων
Το πτυχίο δεν είναι χαρτί. Είναι υπόσχεση. Αν η υπόσχεση γίνει “ίσως”, η ζημιά δεν είναι ατομική - είναι θεσμική.
Δεν είμαστε μόνοι (ούτε οι πρώτοι)
Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτό που είδα εγώ στο μικρό μου πείραμα, οι διεθνείς έρευνες το περιγράφουν ήδη ως τάση:
- η χρήση γενετικής ΤΝ για cheating αυξάνεται,
- τα μη επιτηρούμενα quizzes με τράπεζες ερωτήσεων θεωρούνται ολοένα και πιο αδύναμα ως πιστοποίηση μάθησης,
- πανεπιστήμια επανεξετάζουν πολιτικές αξιολόγησης και στρέφονται σε αυθεντικότερες μορφές εξέτασης.
Με άλλα λόγια: δεν είναι “αν θα μας συμβεί”. Είναι “σε ποιο μάθημα συνέβη ήδη και απλώς δεν το πήραμε είδηση”.
Πέντε άξονες δράσης
Αν το αντιμετωπίσουμε σαν “κυνηγάμε την τεχνολογία”, θα χάνουμε πάντα. Αν το αντιμετωπίσουμε σαν ευκαιρία να ωριμάσουμε την αξιολόγηση, έχουμε πιθανότητες.
- Θεσμικό πλαίσιο και στρατηγική
Καθαροί κανόνες: τι επιτρέπεται, τι απαγορεύεται, τι θεωρείται παρατυπία όταν εμπλέκεται ΤΝ. Αναθεώρηση κανονισμών εξετάσεων με ρητή αναφορά στην ΤΝ.
- Επανασχεδιασμός αξιολόγησης
Λιγότερη λατρεία στο “quiz ως μέτρηση γνώσης”. Περισσότερο:
- προφορικές εξετάσεις,
- παρουσιάσεις,
- projects,
- προοδευτική αξιολόγηση,
- θέματα που ζητούν προσωπική τεκμηρίωση και στοχασμό.
- Τεχνολογία εκεί που πρέπει (και μόνο εκεί)
Secure browsers, τυχαιοποίηση, proctoring με σεβασμό στην ιδιωτικότητα, post-exam verification.
- Εκπαίδευση & ενημέρωση
Οι διδάσκοντες χρειάζονται πρακτική γνώση του τι μπορεί να κάνει η ΤΝ. Οι φοιτητές χρειάζονται σαφείς οδηγίες υπεύθυνης χρήσης - όχι αόριστες απειλές.
- Συνεχής παρακολούθηση
Διεπιστημονική επιτροπή που κοιτάει μπροστά, εισηγείται προσαρμογές, στηρίζει τμήματα.
Η πιο άβολη (και χρήσιμη) σκέψη
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν πρόκειται να εξαφανιστεί. Ούτε οι AI agents.
Το ερώτημα είναι απλό και καθόλου φιλοσοφικό:
Θα αφήσουμε την ΤΝ να υπονομεύσει την ακαδημαϊκή ακεραιότητα - ή θα τη χρησιμοποιήσουμε ως καταλύτη για να ξαναφτιάξουμε την αξιολόγηση ώστε να μετράει όντως μάθηση;
Εγώ, μετά το 92/100, δεν έχω πια την πολυτέλεια να το βλέπω σαν “ένα ακόμα τεχνολογικό trend”. Είναι καμπανάκι. Και χτυπάει τώρα.
*Καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο και διδάσκει Νέες Τεχνολογίες. Σπούδασε και εργάστηκε σε 13 πανεπιστήμια στην Αμερική, Αυστραλία, Κύπρο και Ελλάδα.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
