Ο νέος κρατικός προϋπολογισμός προβλέπει ότι η ελληνική οικονομία θα μεγαλώσει το 2027. Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν αναμένεται να φτάσει τα 275,9 δισ. ευρώ, από 263,4 δισ. το 2026. Τι σημαίνουν, όμως, αυτοί οι αριθμοί της υποτιθέμενης «ανάπτυξης» για τη δημόσια Παιδεία;
Θα καλυφθούν επιτέλους τα κενά εκπαιδευτικών; Θα έχουν τα σχολεία τα χρήματα που χρειάζονται για να λειτουργούν; Θα σταματήσουν οι γονείς να πληρώνουν από την τσέπη τους για βασικές ανάγκες; Και τελικά, πόσα από τα επιπλέον χρήματα που υπολογίζεται ότι θα παράγει η οικονομία θα κατευθυνθούν στα δημόσια σχολεία και πανεπιστήμια;
Η απάντηση δεν βρίσκεται στις κυβερνητικές εξαγγελίες, αλλά στους πίνακες του προϋπολογισμού. Και οι αριθμοί που διαβάζουμε δεν δικαιολογούν πανηγυρισμούς.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού για το 2027 φτάνει τα 6,852 δισ. ευρώ. Αντιστοιχεί στο 2,48% του προβλεπόμενου ΑΕΠ. Το ποσό αυτό, όμως, δεν αφορά αποκλειστικά την εκπαίδευση. Περιλαμβάνει τη θρησκεία, τον επαγγελματικό και ερασιτεχνικό αθλητισμό, αθλητικές εγκαταστάσεις και άλλες δραστηριότητες.
Ανατρέχοντας στον Προϋπολογισμό Επιδόσεων, μπορούμε να απομονώσουμε τις σαφώς εκπαιδευτικές πιστώσεις του υπουργείου, να προσθέσουμε τα αντίστοιχα κονδύλια άλλων φορέων και τα 116 εκατ. ευρώ των σχολικών γευμάτων. Το άθροισμα έτσι φτάνει τα 6,549 δισ. ευρώ, δηλαδή το 2,37% του ΑΕΠ.
Πρόκειται για έναν άμεσα ελέγξιμο υπολογισμό, που περιλαμβάνει επίσης ειδικές επαγγελματικές εκπαιδεύσεις και μια κοινωνική παροχή, τα σχολικά γεύματα. Αφήνει εκτός μέρος εκπαιδευτικών δαπανών που είναι ενσωματωμένες σε μικτούς προϋπολογισμούς, χωρίς όμως να προκύπτουν οι ακριβείς αριθμοί.
Υπάρχει όμως και τρίτη αποτύπωση στον Προϋπολογισμό. Η Εισηγητική Έκθεση, στη σελίδα 90, εμφανίζει συνολικές εκπαιδευτικές δαπάνες της Γενικής Κυβέρνησης ύψους 8,238 δισ. ευρώ, με βάση τη διεθνή ταξινόμηση COFOG. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε 2,99% του ΑΕΠ, αλλά δεν εξηγείται αναλυτικά από ποια κονδύλια προκύπτει. Έτσι, δεν μπορούμε να διαπιστώσουμε με ακρίβεια από ποιες επιμέρους δαπάνες προκύπτει το ποσό αυτό.
Τα τρία διαφορετικά ποσοστά δεν είναι εναλλακτικές μετρήσεις του ίδιου ακριβώς συνόλου. Φωτίζουν όμως ένα σοβαρό πρόβλημα: πόσο δύσκολο παραμένει να γνωρίζει ο πολίτης τι ακριβώς δαπανά το κράτος για την εκπαίδευση.
Τι δείχνει η σύγκριση με το 2026
| Βασικά μεγέθη | 2026 (εκτίμηση) | 2027 (πρόβλεψη) |
|---|---|---|
| ΑΕΠ (δισ. €) | 263,4 | 275,9 |
| ΥΠΑΙΘΑ χωρίς Ταμείο Ανάκαμψης (δισ. €) | 6,794 | 6,852 |
| ΥΠΑΙΘΑ με Ταμείο Ανάκαμψης (δισ. €) | 7,018 | 6,852 |
| ΥΠΑΙΘΑ με ΤΑΑ ως % ΑΕΠ | 2,66% | 2,48% |
| Άμεσα ανασυνθέσιμα εκπαιδευτικά και συναφή κονδύλια (% ΑΕΠ) | 2,48% | 2,37% |
| Εκπαίδευση Γενικής Κυβέρνησης, COFOG (% ΑΕΠ) | 2,95% | 2,99% |
Πηγές: Εισηγητική Έκθεση 2027, σελ. 3, 86, 90, 137 και 198· Προϋπολογισμός Επιδόσεων 2027, σελ. 191-194. Τα δύο τελευταία ποσοστά αφορούν διαφορετικές μεθοδολογίες και δεν προστίθενται. Τα ποσοστά 2,48% και 2,95% του 2026 υπολογίζονται με βάση τις αρχικές προβλέψεις του προϋπολογισμού εκείνης της χρονιάς. Τα υπόλοιπα μεγέθη του 2026 αποτελούν νεότερες εκτιμήσεις
Στην συγκεντρωτική εκτίμηση της κυβέρνησης εμφανίζεται μικρή αύξηση των εκπαιδευτικών δαπανών, από 2,95% σε 2,99% του ΑΕΠ. Ωστόσο, από τα 557 εκατ. ευρώ της αύξησης, τα 445 εκατ. καταγράφονται στη γενική κατηγορία “Εκπαίδευση (λοιπά)”, χωρίς να εξηγείται αναλυτικά τι περιλαμβάνουν. Παράλληλα, έχει αλλάξει ο τρόπος καταγραφής δαπανών των Δήμων και άλλων δημόσιων φορέων. Πόσα από αυτά τα χρήματα αποτελούν πραγματική ενίσχυση των σχολείων και πόσα απλώς καταγράφονται διαφορετικά; Οι δημοσιευμένοι πίνακες δεν δίνουν σαφή απάντηση, ως όφειλαν.
Η συνολική χρηματοδότηση του Υπουργείου Παιδείας μειώνεται κατά 166 εκατ. ευρώ το 2027 σε σχέση με το 2026. Η μείωση οφείλεται στην ολοκλήρωση της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης. Αλλά ακόμη κι αν δεν υπολογίσουμε αυτά τα χρήματα, η αύξηση του προϋπολογισμού είναι μόλις 58 εκατ. ευρώ, δηλαδή 0,85%. Και με τον πληθωρισμό να προβλέπεται στο 2,8%, τα χρήματα αυτά θα έχουν στην πράξη περίπου 2% μικρότερη αγοραστική δύναμη από ό,τι το 2026.
Και αυτό ενώ η οικονομία προβλέπεται να μεγαλώσει κατά 12,5 δισ. ευρώ σε ονομαστικές τιμές. Και ενώ ο μέσος όρος δημόσιων δαπανών για την Παιδεία, μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. , οι δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση βρίσκονται κοντά στο 5% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat.
Στις 17 Νοεμβρίου το Υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε άλλες 2.820 προσλήψεις αναπληρωτών. Δύο ημέρες αργότερα, ο πρόεδρος της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας εκτιμούσε ότι παραμένουν περίπου 13.000 ακάλυπτα κενά πανελλαδικά.
Ακόμη κι αν οι εκτιμήσεις για το ακριβές πλήθος διαφέρουν, το πρόβλημα είναι πραγματικό, μεγάλο και αδικαιολόγητο: στα τέλη Νοεμβρίου υπάρχουν παιδιά που εξακολουθούν να χάνουν διδακτικές ώρες.
Στην Ειδική Αγωγή, η κατάσταση είναι ιδιαίτερα σοβαρή. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού καταγγέλλει εκατοντάδες ακάλυπτες ανάγκες, ακόμη και μετά την τρίτη φάση προσλήψεων. Η παράλληλη στήριξη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως υπηρεσία που θα συμπληρωθεί κάποια στιγμή μέσα στη σχολική χρονιά. Για το παιδί που τη χρειάζεται, κάθε χαμένη ημέρα έχει τεράστια σημασία.
Εξίσου αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για τη χρηματοδότηση των σχολικών μονάδων. Σε έρευνα της ΔΟΕ το 2026, με συμμετοχή 757 νηπιαγωγείων και δημοτικών, το 76,35% δήλωσε ότι καταφεύγει στους συλλόγους γονέων για την κάλυψη αναγκών και το 60,37% ότι αναζητά δωρεές.
Και ενώ υπάρχουν σχολεία με τραγικά κτιριακά προβλήματα, ελλείψεις σε εργαστήρια και ανεπαρκείς υποστηρικτικές δομές, οι ανάγκες για ασφαλείς και σύγχρονες υποδομές παραμένουν μεγάλες.
Η κυβέρνηση προβάλλει τους μόνιμους διορισμούς ως επίτευγμα, όταν η επαρκής και έγκαιρη στελέχωση των σχολείων αποτελεί στοιχειώδη υποχρέωσή της. Όσο η σχολική χρονιά προχωρά με χιλιάδες κενά, οι διορισμοί αυτοί δεν αρκούν. Αντίστοιχα, τα επιπλέον 27 εκατ. ευρώ για τη φοιτητική σίτιση, αν και αναγκαία, απέχουν πολύ από το να αντιμετωπίσουν τα σοβαρά προβλήματα της φοιτητικής μέριμνας, ιδιαίτερα τη στεγαστική κρίση και το δυσβάσταχτο κόστος διαβίωσης των φοιτητών.
Οι στοιχειώδεις υποχρεώσεις του κράτους δεν μπορεί να παρουσιάζονται ως μεγάλες κοινωνικές κατακτήσεις.
Ένα σημαντικό μέρος της αύξησης του προϋπολογισμού δεν αφορά νέες προσλήψεις, αλλά τη συνέχιση της πληρωμής εκπαιδευτικών που διορίστηκαν το 2026. Επομένως, τα επιπλέον χρήματα δεν σημαίνουν απαραίτητα περισσότερους εκπαιδευτικούς στις τάξεις, λιγότερους μαθητές ανά τμήμα, καλύτερα εξοπλισμένα σχολεία ή μεγαλύτερη στήριξη στα παιδιά που έχουν ανάγκη.
Παράλληλα, οι εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος στέγασης, περιορισμένη αγοραστική δύναμη και συνεχείς μετακινήσεις. Στα δημόσια πανεπιστήμια, οι ελλείψεις σε διδακτικό και διοικητικό προσωπικό, η ανεπαρκής χρηματοδότηση της έρευνας, τα γερασμένα κτίρια και ο απαρχαιωμένος εργαστηριακός εξοπλισμός δυσκολεύουν καθημερινά τη διδασκαλία και την επιστημονική εργασία. Την ίδια ώρα, χιλιάδες φοιτητές και οι οικογένειές τους δοκιμάζονται από τα υψηλά ενοίκια, την περιορισμένη διαθεσιμότητα φοιτητικών εστιών και το κόστος διαβίωσης. Η δημόσια ανώτατη εκπαίδευση δεν μπορεί να στηρίζεται διαρκώς στην υπερπροσπάθεια του προσωπικού και στις οικονομικές αντοχές των οικογενειών.
Η ποιότητα ενός εκπαιδευτικού συστήματος δεν κρίνεται από το πόσες μεταρρυθμίσεις εξαγγέλλονται, πόσες ψηφιακές πλατφόρμες εγκαινιάζονται ή πόσες φορές ακούγεται η λέξη «αριστεία».
Κρίνεται από το αν όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από το εισόδημα και τον τόπο κατοικίας τους, έχουν εκπαιδευτικούς, ασφαλείς αίθουσες, βιβλία, εργαστήρια, υποστήριξη και πραγματικές ευκαιρίες μάθησης.
Η χρηματοδότηση της δημόσιας Παιδείας δεν είναι απλώς ζήτημα χρημάτων, αλλά πρωτίστως θέμα πολιτικών επιλογών. Και οι επιλογές της κυβέρνησης έχουν ξεκάθαρο ταξικό αποτύπωμα. Όποιος έχει χρήματα, πληρώνει για να καλύψει όσα δεν προσφέρει το δημόσιο σχολείο, το οποίο αποδομεί καθημερινά η κυβερνητική πολιτική. Όποιος δεν έχει, βλέπει το παιδί του να στερείται δυνατότητες που θα έπρεπε να είναι δικαίωμα όλων. Κατά τα άλλα, η φλυαρία για ίσες ευκαιρίες και αριστεία καλά κρατεί.
ΠΗΓΕΣ:
Κρατικός-Προϋπολογισμός-2027.pdf
Προϋπολογισμός-Επιδόσεων-2027.pdf
Κρατικός-Προϋπολογισμός-2026.pdf
Προϋπολογισμός-Επιδόσεων-2026.pdf