Ιανουάριος, ο πρώτος μήνας του χρόνου, ο μήνας που ξεκινά με πλήθος ευχών αλλά και προσδοκιών για μια καινούργια αρχή, για ένα νέο ξεκίνημα ή μια συνέχεια καλύτερη ή αντάξια του χρόνου και της πορείας που έχει προηγηθεί. Είναι ο μήνας των αποφάσεων , ο μήνας που μας καλεί να αναλογιστούμε την έννοια του χρόνου αλλά και της χρήσης του, της αξιοποίησής ή της κατασπατάλησής του, ο μήνας που την αρχή του σηματοδοτεί η εορτή ενός σπουδαίου αγίου, ενός τεράστιου πνευματικού αναστήματος – του Μεγάλου Βασιλείου- και την συνέχειά του σημαδεύει μια μεγάλη δεσποτική εορτή, που συνδέεται με τον καθαγιασμό των υδάτων και της κτίσης ολόκληρης – η εορτή των Θεοφανίων.
Και επειδή το θησαυροφυλάκιο της παράδοσής μας είναι τεράστιο και τα πνευματικό μας αποθετήριο ανεξάντλητο , ας σταθούμε για λίγο στον λόγο και το έργο ανθρώπων οι οποίοι πέρασαν στην αιωνιότητα τις πρώτες μέρες του Ιανουαρίου σε διαφορετική χρονολογία βέβαια αλλά κινούμενοι και εμπνεόμενοι πάντα στο πνευματικό και κοινωνικό περιβάλλον της Ελλάδας των αρχών του 20ου αιώνα. Ο λόγος για τον ποιητή Γεώργιο Δροσίνη, τον ποιητή της «Ανθισμένης αμυγδαλιάς», όπως τον έχουν αποκαλέσει, και τον συγγραφέα Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, τον Σκιαθίτη «άγιο των ελληνικών γραμμάτων», όπως τον έχουν χαρακτηρίσει. Και οι δύο άφησαν την τελευταία τους πνοή στις 3 Ιανουαρίου - ο πρώτος το 1951, ο δεύτερος, νωρίτερα, το 1911- αφού έδωσαν πνοή με το έργο τους στα όνειρα χιλιάδων αναγνωστών και εξέφρασαν λογοτεχνικά τους πόθους, τους καημούς και τα ήθη των απλών ανθρώπων της εποχής τους. «Χαρά σ’ εκείνον που νικά/με την αγάπη μόνον/ των τόπων την απόσταση, το πέρασμα των χρόνων», γράφει ο Δροσίνης στην τελευταία του ποιητική συλλογή, και μέσα σε τέσσερις στίχους δείχνει τον τρόπο να νικήσει κανείς τον φόβο που γεννά η απόσταση αλλά και το αμείλικτο πέρασμα του χρόνου με ό, τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται. Με την σεμνότητά του και τον προσωπικό – λυρικό χαρακτήρα της ποίησής του ο Δροσίνης καθιερώθηκε στο στερέωμα των ελληνικών γραμμάτων με την απλότητά του αλλά και τις εικόνες που δημιουργούσε με την ποίησή του, παρμένες κυρίως από την φύση, από έναν κισσό ή από μια αμυγδαλιά για να εκφράσει τον πλούτο αλλά και την ομορφιά που μπορεί να κατακλύσει κάθε ανθρώπινη ψυχή αλλά και που μπορεί να "αναστήσει" η γραφίδα ενός ποιητή.
Και από τον Γεώργιο Δροσίνη περνάμε στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, τον ταπεινό εργάτη του νεοελληνικού λόγου αλλά και υψιτενή γίγαντα της νεοελληνικής πεζογραφίας. "Το επ' εμοί ενόσω ζω και αναπνέω και σωφρονώ, δε θα πάψω να υμνώ μετά λατρείας τον Χριστό μου, να περιγράφω μετ' έρωτος την φύσιν και να ζωγραφώ μετά στοργής τα γνήσια ελληνικά ήθη", γράφει στον «Λαμπριάτικο ψάλτη», ο Σκιαθίτης συγγραφέας. Και είναι αλήθεια ότι αυτά τα ήθη πάντοτε τον ενέπνεαν αλλά και ενίοτε τον απογοήτευαν. Η ψυχή του αναπαυόταν στον απλό κόσμο της υπαίθρου και η συγγραφική του πένα δεν σταματούσε να ανασταίνει τις λύπες και τις χαρές του.
Αυτά για τους ποιητές - συγγραφείς μιας άλλης εποχής των οποίων όμως η δύναμη του πνεύματος και του λόγου τους νίκησε τον χρόνο ή τουλάχιστον χαράκτηκε με "γενναιοδωρία" στην ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Και ο λόγος τους και η ζωή τους αποτέλεσαν ξεχωριστές στιγμές στο φωτεινό συνεχές της πνευματικής μας παράδοσης το οποίο συγκροτείται και από πολλές άλλες ακόμη περιπτώσεις δημιουργών σε όλους τους τομείς της διανόησης.
Και από το χτες ερχόμαστε στο σήμερα, στην νέα χρονιά που μόλις ανέτειλε με ασκιαγράφητα τα δεδομένα που θα μας φέρει να αντιμετωπίσουμε και αχαρτογράφητα τα νερά στα οποία θα μας βάλει να ταξιδέψουμε. Το μόνο που ξέρουμε είναι αυτό που μας άφησε το παρελθόν είτε ως γνώση είτε ως απλή πληροφορία. Για αυτό ας αφουγκραστούμε τα μηνύματα που μας έρχονται από την πνευματική μας παράδοση και την πολιτιστική μας κληρονομιά.
Από τα βάθη, λοιπόν, των αιώνων μας "φωνάζει" ο φιλόσοφος Ηράκλειτος "αιών εστί παις πεσσεύων", δηλαδή ο χρόνος μοιάζει με παιδί που παίζει με τα πούλια. Και σαν παιδί που είναι πόσο μπορούμε να βασιστούμε επάνω του ή να τον πάρουμε στα σοβαρά θεωρώντας τον ολότελα δικό μας και δεδομένο; Το μόνο ίσως που μπορούμε να κάνουμε είναι να προλάβουμε να τον αξιοποιήσουμε για την δική μας εξέλιξη και ολοκλήρωση κρατώντας την απλότητα και την αγνότητα ενός μικρού παιδιού αλλά όχι την ελαφρότητα και ανωριμότητά του. Και ακόμη περισσότερο όσο πολύτιμος κι αν είναι ο χρόνος που μας δίνεται ας μην διστάσουμε να τον χαρίσουμε ή να τον αξιοποιήσουμε προς βοήθεια και οικοδομή και των άλλων χωρίς να μας περιορίζει ή "λογική" του άμεσου κέρδους ή του συμφέροντος. "Δίνε δωρεάν τον χρόνο αν θες να σού μείνει λίγη αξιοπρέπεια", έγραψε ο Οδυσσέας Ελύτης, και είχε απόλυτο δίκιο για όσους θέλουν να έχουν μια ζωή πλήρη νοήματος που θα την χαρακτηρίζει η αρχοντιά και το φιλότιμο και όχι η ιδιοτέλεια και η αυτολύπηση.
Καινούργιος χρόνος, λοιπόν, ξημέρωσε, κουβαλώντας από τους παλαιότερους την σοφία, την εμπειρία, την έμπνευση, την δημιουργία. Αυτήν την σοφία ας την αναζητήσουμε, ας την αξιοποιήσουμε και -γιατί όχι – ας την εμπλουτίσουμε..
*Η Χατζητάκη Ελένη εργάζεται ως φιλόλογος στη Μέση Εκπαίδευση από το 2001. Από το 2009 υπηρετεί στο 2ο Γενικό Λύκειο Νεάπολης.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Ετήσιο τσεκάπ: Οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αναβάλλουμε
Πορτοκαλί φανάρι: Τι λέει ο νέος ΚΟΚ
Αλλάζουν όλα στους μισθούς λόγω ΑΜΚΑ: Ποιες ηλικίες θα δουν αυξήσεις
