Μιχάλης Τσιλιβάκος 
Με ένα εμβληματικό έργο του Ανδρέα Εμπειρίκου, μίας από τις πλέον επιδραστικές μορφές της νεοελληνικής λογοτεχνίας, εγκαινιάστηκε η εξεταστική διαδικασία για τους υποψηφίους των Πανελληνίων Εξετάσεων 2026 στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας.
Οι μαθητές κλήθηκαν να προσεγγίσουν αναλυτικά το ποίημα με τίτλο «Ποιος ζει και ποιος πεθαίνει», με την κεντρική θεματολογία των ζητουμένων να περιστρέφεται γύρω από την αξία της ζωής και τη δυναμική της ανθρώπινης θέλησης.
Η συγκεκριμένη επιλογή επανέφερε στο προσκήνιο τον δημιουργό που αναμόρφωσε ριζικά το τοπίο της σύγχρονης εγχώριας λογοτεχνικής παραγωγής.
Μέσα από το επιλεγμένο έργο, ο Εμπειρίκος αναδεικνύει την πρωταρχική σημασία της δράσης, της χαράς, της προσωπικής ελευθερίας και της ζωτικής ενέργειας.
Προτρέποντας τον άνθρωπο να αποτάξει το βάρος της θλίψης, να υιοθετήσει μια αισιόδοξη στάση και να βαδίσει χωρίς δισταγμούς στην προσωπική του πορεία, το κείμενο αποτέλεσε τον θεμέλιο λίθο για την ανάπτυξη των απαντήσεων των υποψηφίων.
Ανδρέας Εμπειρίκος: Ο εισηγητής του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα
Ο Ανδρέας Εμπειρίκος γεννήθηκε το 1901 στη Βραΐλα της Ρουμανίας, προερχόμενος από εύπορη οικογένεια με καταγωγή από την Άνδρο. Η ακαδημαϊκή του πορεία αναπτύχθηκε σε διάφορα ευρωπαϊκά κέντρα, καλύπτοντας ένα ευρύ επιστημονικό φάσμα που περιελάμβανε τη Φιλοσοφία, την Αγγλική Φιλολογία και τις Οικονομικές Επιστήμες.
Σταθμό στην πορεία του αποτέλεσε η διαμονή του στο Παρίσι, όπου εκπαιδεύτηκε στην ψυχανάλυση υπό τον René Laforgue και εντάχθηκε στον κύκλο του ιδρυτή του υπερρεαλιστικού κινήματος, Αντρέ Μπρετόν.
Με την οριστική επιστροφή του στην Ελλάδα το 1931, οργάνωσε το 1935 την ιστορική διάλεξη «Περί Σουρρεαλισμού», εισάγοντας και επίσημα το νέο πρωτοποριακό ρεύμα στα ελληνικά γράμματα. Ως ηγετική μορφή της «Γενιάς του ’30», συνέβαλε καθοριστικά στην ανανέωση της λογοτεχνικής έκφρασης, ενώ παράλληλα δραστηριοποιήθηκε επαγγελματικά ως ψυχαναλυτής και ασχολήθηκε συστηματικά με την τέχνη της φωτογραφίας.
Το εξεταζόμενο έργο και οι στίχοι του ποιητή
Το ποίημα «Ποιος ζει και ποιος πεθαίνει», το οποίο επεξεργάστηκαν οι υποψήφιοι στις Πανελλήνιες 2026, συντέθηκε το 1934 και ανήκει στη συλλογή Προϊστορία ή Καταγωγή.
Στο σώμα του ποιήματος, ο δημιουργός απευθύνει προσκλητήριο για την αποβολή της εσωστρέφειας και της απαισιοδοξίας, προτάσσοντας την αυτοπεποίθηση και την ενεργό δράση:
«Αρκεί. Χτύπα τη θλίψη καταγής
Και πέταξε το μαράζι στα σκουπίδια. Πρέπει να πολεμήσης να χαρής Κι ακόμα να χαρής...»
Η ποιητική σύνθεση ολοκληρώνεται με μια σαφή παρότρυνση για δυναμική και ανεμπόδιστη παρουσία στον κοινωνικό στίβο:
«Έβγα στο δρόμο. Κ’ εκεί, Προ πάντων, Μην φοβηθείς το πάτημά σου.»
Ο Ανδρέας Εμπειρίκος απεβίωσε στις 3 Αυγούστου 1975 στην Κηφισιά. Σχεδόν έναν αιώνα μετά τη δημιουργία του, το έργο του βρέθηκε στο επίκεντρο της εκπαιδευτικής επικαιρότητας, προσφέροντας το έναυσμα για τον προβληματισμό χιλιάδων υποψηφίων.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Πανελλήνιες 2026: Θέματα, Λύσεις, Αποτελέσματα και Bάσεις στο google
Κατσαρίδες στο σπίτι: Τα φυτά που «υπόσχονται» φυσική απώθηση
