Βασίλης Γκουζέλος 
Λίγα εικοσιτετράωρα απομένουν μέχρι την επίσημη έναρξη των Πανελληνίων Εξετάσεων 2026, με τους τελειόφοιτους των ΓΕΛ και των ΕΠΑΛ όλης της χώρας να επιδίδονται στον τελικό μαραθώνιο των επαναλήψεων. Στο στόχαστρο των διεκδικήσεων βρίσκονται 68.788 θέσεις στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, γεγονός που ανεβάζει την ψυχολογική πίεση στα ύψη. Σε αυτή την τελική ευθεία, ένα μεγάλο ποσοστό των υποψηφίων έρχεται αντιμέτωπο με το βασανιστικό συναίσθημα ότι, παρά το εξαντλητικό διάβασμα μηνών, η μνήμη τους τους προδίδει.
Όπως εξηγεί η φιλόλογος, συγγραφέας των εκδόσεων Upbility, Πέννυ Γρίβα, η διαδεδομένη φράση των μαθητών «τα διάβασα αλλά δεν θυμάμαι τίποτα» δεν μεταφράζεται σε πραγματικό έλλειμμα μελέτης. Το πρόβλημα πηγάζει σχεδόν αποκλειστικά από τον λανθασμένο μεθοδολογικό τρόπο επεξεργασίας της ύλης κατά το στάδιο της ανακεφαλαίωσης.
Σύμφωνα με τις επισημάνσεις της ειδικού, οι περισσότεροι έφηβοι τείνουν να ταυτίζουν την επανάληψη με την απλή, μηχανική επανανάγνωση του βιβλίου, το ξανακοίταγμα των σημειώσεων και το υπογράμμισμα των SOS σημείων με μαρκαδόρους. Η συγκεκριμένη τακτική, αν και εξαιρετικά δημοφιλής, χαρακτηρίζεται ως παθητική μελέτη.
Το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας είναι να δημιουργείται στον εγκέφαλο μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση γνώσης. Ο μαθητής, επειδή αναγνωρίζει το κείμενο που βλέπει μπροστά του, θεωρεί εσφαλμένα ότι το έχει εμπεδώσει. Ωστόσο, η απλή αναγνώριση διαφέρει ριζικά από την ικανότητα αυτόνομης παραγωγής και γραπτής αποτύπωσης του περιεχομένου σε συνθήκες εξέτασης, όπου το βιβλίο είναι κλειστό.
Για να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος του άγχους, κρίνεται απαραίτητη η άμεση στροφή προς την τεχνική της ενεργητικής ανάκλησης. Η μέθοδος αυτή απαιτεί από τον υποψήφιο να γίνει δυναμικός συμμέτοχος στη μάθηση μέσα από συγκεκριμένα βήματα:
Πλήρης απομάκρυνση του σχολικού εγχειριδίου, των βοηθημάτων και των προσωπικών σημειώσεων από το οπτικό πεδίο.
Προσπάθεια αυτόνομης αναπαραγωγής της εξεταστέας ύλης, είτε με προφορική ανάπτυξη είτε με καταγραφή των βασικών αξόνων σε ένα λευκό χαρτί.
Αντιπαραβολή με το πρωτότυπο κείμενο για τον εντοπισμό των κενών, των λαθών ή των ασσαφειών και άμεση διόρθωσή τους.
Αυτή η προσέγγιση αναγκάζει τον εγκέφαλο να κοπιάσει για να ανασύρει την πληροφορία, γεγονός που ισχυροποιεί τους νευρωνικούς συνδέσμους της μνήμης και διασφαλίζει ότι η γνώση θα παραμείνει προσβάσιμη την ώρα που θα δοθούν τα θέματα στο εξεταστικό κέντρο.
Η εφαρμογή της ενεργητικής μελέτης προσφέρει στους υποψηφίους ένα ακόμα κρίσιμο πλεονέκτημα: την ανάπτυξη της προσωπικής τους μαθησιακής αυτογνωσίας. Αντί να αναλώνουν πολύτιμο χρόνο σε τυφλές, επαναλαμβανόμενες αναγνώσεις σελίδων που ήδη γνωρίζουν καλά, αποκτούν την ικανότητα να αξιολογούν αντικειμενικά τις δυνάμεις τους. Με τον τρόπο αυτό, μπορούν να χαρτογραφούν με ακρίβεια τις πραγματικές τους αδυναμίες και να κατευθύνουν την προσοχή τους στοχευμένα εκεί που υπάρχει πραγματικό έλλειμμα.
Η κυρία Γρίβα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η τελική επιτυχία στις Πανελλαδικές δεν κρίνεται από το πόσο «γνώριμη» ή φιλική φαίνεται η ύλη στα μάτια του υποψηφίου, αλλά από τον βαθμό στον οποίο έχει κατακτήσει την ικανότητα της αυτόνομης και ακριβούς ανάσυρσης των δεδομένων υπό το καθεστώς πίεσης των εξετάσεων. Η συνειδητή προσπάθεια για βαθιά εμπέδωση μπορεί να είναι πιο επίπονη, είναι όμως η μόνη που εγγυάται σταθερά και ασφαλή αποτελέσματα.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Ρεύμα: Η ηλεκτρική συσκευή που μπορεί να καίει όσο 65 ψυγεία μαζί
Πανελλήνιες 2026: Θέματα, Λύσεις, Αποτελέσματα και Bάσεις στο google
