Οι Πανελλαδικές εξετάσεις για το έτος 2026 πλησιάζουν και μαθητές και γονείς, όπως κάθε χρόνο βρίσκονται στις επάλξεις. Ένας μεγάλος μηχανισμός στήνεται από το Υπουργείο Παιδείας για την άψογη διεξαγωγή τους, παραγνωρίζοντας, ωστόσο, πως το βασικό συστατικό του, το ανθρώπινο δυναμικό, αντιμετωπίζεται ως το τελευταίο γρανάζι.
Συχνά στην επικαιρότητα εμφανίζονται περιστατικά που καταδεικνύουν πολύ εύγλωττα την απαξίωση των εκπαιδευτικών από την κοινωνία, χωρίς ωστόσο να τονίζεται ότι αυτή η στάση ξεκινάει πρωτίστως από το Υπουργείο και τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τους εργαζομένους του καθ’ όλη τη διάρκεια του σχολικού έτους, αλλά κυρίως αυτή την εποχή.
Και ενώ σε όλες τις εξετάσεις που διεξάγονται από το Υπουργείο (Κρατικό Πιστοποιητικό Γλωσσομάθειας, Ελληνομάθειας, Ιθαγένειας κ.ά), αξιολογητές και επιτηρητές έχουν την ευκαιρία να δηλώσουν αν μπορούν ή επιθυμούν να συμμετέχουν και καταθέτουν επισήμως τις προτιμήσεις τους για εξεταστικά κέντρα, στην περίπτωση των Πανελλαδικών υιοθετείται μια εντελώς άλλη πρακτική, αυτή του καταναγκαστικού έργου. Εκπαιδευτικοί στο κατώφλι της συνταξιοδότησης, κουρασμένοι από την πολυετή συμμετοχή τους, δεν έχουν καν το δικαίωμα άρνησης, με αποτέλεσμα να υποβάλλονται για ακόμη μια φορά σε αυτή την πνευματικά και σωματικά εξοντωτική διαδικασία.
Άλλοι αναγκάζονται να μεταβούν ως επιτηρητές ή αξιολογητές σε εξεταστικά και βαθμολογικά κέντρα που απέχουν δεκάδες (κάποτε και εκατοντάδες) χιλιόμετρα από τον τόπο που ζουν και εργάζονται. Σε αυτές τις περιπτώσεις δε λαμβάνεται υπόψη ούτε αν έχουν το μεταφορικό μέσο να μεταβούν στο κέντρο όπου έχουν οριστεί, ούτε καν αν υπάρχει δημόσια συγκοινωνία, ενώ βέβαια δεν προβλέπεται ούτε η καταβολή κάποιου ενδεικτικού έστω αντιτίμου για τα έξοδα μετακίνησης. Οι περισσότεροι αναγκάζονται να απασχοληθούν σε πολύ μακρινές αποστάσεις και πολύ πέραν του εργασιακού τους ωραρίου, αφήνοντας στην τύχη προσωπικές ή οικογενειακές υποχρεώσεις – καθώς το Υπουργείο φαίνεται να ξεχνά ότι οι εργαζόμενοί του έχουν επίσης παιδιά, οικογένεια, υποχρεώσεις και εν τέλει το δικαίωμα να ορίσουν οι ίδιοι τον χρόνο πέραν του συμφωνηθέντος από τη σύμβαση πρόσληψης εργασιακού.
Παραγνωρίζονται, ακόμη, ζητήματα υγείας που καθιστούν την ανταπόκριση στα αυταρχικώς επιβαλλόμενα καθήκοντα αδύνατη: πολλοί εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουν προβλήματα κινητικά ή άλλα, για τα οποία δεν προβλέπεται καμία απαλλαγή, ούτε καν με την προσκόμιση ιατρικών βεβαιώσεων! Η μόνη εξαίρεση που κάποτε προβλέπεται είναι η προσκόμιση δικαιολογητικού από δημόσιο νοσοκομείο, διαδικασία η οποία από μόνη της συνεπάγεται μια ταλαιπωρία (δηλαδή η/ο εκπαιδευτικός καλείται να απευθυνθεί σε νοσοκομείο και να βρει ιατρό εύκαιρο και πρόθυμο να του δώσει βεβαίωση για μια πάθηση για την οποία είχε ήδη βεβαίωση και εξετάσεις που την πιστοποιούν). Ακόμη και σε έγκαιρη και επίσημη ενημέρωση Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης για σοβαρό πρόβλημα υγείας που θέτει σε κίνδυνο την υγεία, ακόμη και τη ζωή εκπαιδευτικού, η επίσημη απάντηση είναι ότι «δεν προβλέπεται εξαίρεση». Η απαξιωτική αυτή στάση του Υπουργείου, επομένως, διαχέεται και προς τα κατώτερα επίπεδα της υπηρεσιακής διαβάθμισης. Υπεύθυνοι εξεταστικών και βαθμολογικών κέντρων αντιμετωπίζουν τους συναδέλφους τους σαν «λουφαδόρους», σπανίως επιδεικνύοντας κατανόηση και συνεργατική διάθεση.
Η δε πίεση στα βαθμολογικά κέντρα για την άμεση ολοκλήρωση της διαδικασίας είναι εξοντωτική ψυχολογικά και σωματικά και φυσικά πάντα με τον κίνδυνο λαθών και σφαλμάτων και σε βάρος της ποιότητας του παραγόμενου έργου. Βαθμολογητές, επιτηρητές και αξιολογητές αφιερώνουν ώρες ολόκληρες πέραν του εργασιακού τους ωραρίου, στο πλαίσιο των οποίων τα όποια έξοδα χρειαστεί να γίνουν, έστω και τα πιο μικρά (πχ ένα μπουκάλι νερό) επιβαρύνουν τους ίδιους. Και φυσικά, κάτι άλλο που ενδεχομένως επίσης δε γνωρίζει ο κόσμος είναι το ευτελέστατο αντίτιμο από την καταναγκαστική αυτή απασχόληση. Η απάντηση του Υπουργείου είναι ότι πρόκειται για συμβολικό ποσό, καθώς η συμβολή στις Πανελλαδικές εμπίπτει στα καθήκοντά τους. Αποσιωπούν, ωστόσο, ότι τα καθήκοντά τους είναι κατεξοχήν η διδασκαλία, ενώ εξωδιδακτικά καθήκοντα έχουν ήδη επωμιστεί καθ’ όλη τη διάρκεια του σχολικού έτους, ήδη δαπανώντας από τον προσωπικό τους χρόνο για χάρη της Υπηρεσίας. Επιπρόσθετα, συνακόλουθες δαπάνες (βενζίνη, εισιτήρια, διόδια κλπ) καλύπτονται από το πορτοφόλι του εργαζομένου και πάντα υπερβαίνουν το «συμβολικό» αντίτιμο.
Όλα τα παραπάνω, έχουν ως μόνο αποτέλεσμα να περηφανεύεται η/ο κάθε Υπουργός ότι και φέτος όλα έβην καλώς και η διαδικασία ολοκληρεύθηκε άψογα. Αν αυτό γίνεται χρόνια τώρα, γίνεται με τις πλάτες που βάζουν οι εκπαιδευτικοί- οι οποίοι, σημειωτέον έχουν αποκλειστεί από το δικαίωμα μια αξιοπρεπούς αύξησης και του 13ου και 14ου μισθού ή λοιπών επιδομάτων που άλλοι εργαζόμενοι ήδη απολαύουν. Όσες και όσοι συνάδελφοι διαβάζουν αυτή την επιστολή, θα έχουν σίγουρα μια πλειάδα άλλων φαινομένων να καταγγείλουν. Ο ωχαδελφισμός του ύφους «μια μέρα είναι, πώς κάνεις έτσι;» είναι που έχει επιτρέψει τη διαιώνιση αυτής της κακοδαιμονίας.
Είναι καιρός οι εκπαιδευτικοί να αξιώσουμε την αντιμετώπισή μας από το εργοδότη με το σεβασμό που αναλογεί όχι μόνον προς το έργο μας, αλλά προς κάθε εργαζόμενο. Αυτός ο σεβασμός δεν μεταφράζεται με λόγια, αλλά με πράξεις: οφείλει επιτέλους το Υπουργείο να επιτρέπει στους εργαζομένους του να δηλώνουν αν είναι σε θέση και αν επιθυμούν να συμμετέχουν, να προσφέρει αντίτιμο ανάλογο του προσφερόμενου έργου και αποζημίωση για τις επιπλέον δαπάνες. Ακόμη και το γεγονός ότι δε αποδίδονται καν τα εύσημα στους εκπαιδευτικούς που σηκώνουν κάθε χρόνο το βάρος των Πανελλαδικών, είναι δηλωτικό της απαξίωσής του Υπουργείου και της αντιμετώπισης των εκπαιδευτικών ως δούλων που οφείλουν να κάνουν τη θητεία τους στο κάτεργο. Καιρός να το αλλάξουμε.
(*) Μια/ένας από τους χιλιάδες αξιολογητές/βαθμολογητές/επιτηρητές που θα δουλέψουμε για χάρη των παιδιών μας και φέτος…
