Το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) με την απόφαση 699/2026 του Α΄ Τμήματος έκρινε ότι ο περιορισμός της λήψης μίας και μόνο εθνικής σύνταξης εφαρμόζεται καθολικά και στις περιπτώσεις σώρευσης σύνταξης λόγω γήρατος (εξ ιδίου δικαιώματος) και σύνταξης χηρείας (λόγω θανάτου).
Όπως αναφέρει ο εργατολόγος, πανεπιστημιακός και πρόεδρος της ΕΝΥΠΕΚΚ Αλέξης Μητρόπουλος, πρέπει να δοθεί άμεσα πολιτική λύση με νόμο που να καταργεί τη διάταξη του άρθρου 7 παρ. 5 του ν. 4387/2016 για χορήγηση μόνο μίας εθνικής σύνταξης στις συντάξεις χηρείας.
Τα βασικά σημεία της απόφασης του ΣτΕ
Το ανώτατο δικαστήριο απέρριψε την αίτηση ακύρωσης σωματείων συνταξιούχων. Η διάταξη ορίζει ρητά ότι σε κάθε περίπτωση σώρευσης περισσότερων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων στο ίδιο πρόσωπο, χορηγείται μόνο μία εθνική σύνταξη. Ο κανόνας αυτός ισχύει ανεξαρτήτως της αιτίας (γήρατος, αναπηρίας ή θανάτου) ή του συνδυασμού αυτών.
Το άθροισμα των καταβαλλόμενων εθνικών συντάξεων ανά συνταξιούχο δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει το εκάστοτε προβλεπόμενο ανώτατο όριο μίας πλήρους εθνικής σύνταξης (βάση υπολογισμού τα 384 ευρώ). Η εθνική σύνταξη χρηματοδοτείται απευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό με στόχο την εξασφάλιση ενός ελάχιστου πυρήνα διαβίωσης και την αποφυγή της φτώχειας για κάθε συνταξιούχο ως μονάδα, και όχι για τη σώρευση πολλαπλών εθνικών παροχών στο ίδιο άτομο.
Πώς θα εφαρμοστεί η περικοπή στις συντάξεις χηρείας
Η απόφαση ξεκαθαρίζει το τοπίο για δύο διαφορετικές κατηγορίες συνταξιούχων (παράγραφος Α3 της απόφασης).
Για όσους ήδη λαμβάνουν δύο συντάξεις (πριν την 1/1/2022) στις οποίες εσφαλμένα δεν είχε αποκοπεί η δεύτερη εθνική σύνταξη, το τελικώς καταβλητέο ποσό δεν θα μειωθεί άμεσα.
Το υπερβάλλον ποσό (άνω του ορίου της μίας εθνικής σύνταξης) θα αποτυπωθεί πληροφοριακά ως προσωπική διαφορά. Αυτή η προσωπική διαφορά θα συμψηφίζεται κάθε έτος με τις μελλοντικές αναπροσαρμογές (αυξήσεις) των συντάξεων μέχρι την πλήρη εξάλειψή της.
Όσοι κατέστησαν ή καθίστανται δικαιούχοι σύνταξης εξ ιδίου δικαιώματος και λόγω θανάτου μετά την 1/1/2022, λαμβάνουν εξαρχής την εθνική σύνταξη με τον περιορισμό του ανώτατου ορίου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η απόφαση δεν ήταν ομόφωνη. Ο Σύμβουλος Ν. Σκαρβέλης μειοψήφησε, διατυπώνοντας την άποψη ότι η σύνταξη λόγω θανάτου αποτελεί μεταβίβαση δικαιώματος του θανόντος (ο οποίος είχε καταβάλει τις αντίστοιχες εισφορές) και συνεπώς ο περιορισμός της μίας εθνικής σύνταξης δεν θα έπρεπε να επηρεάζει τον επιζώντα σύζυγο που έχει και δική του σύνταξη.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Αλέξης Μητρόπουλος υπογραμμίζει ότι η εξέλιξη αυτή πλήττει άμεσα περίπου 250.000 χήρες και χήρους. Ζητά την άμεση παρέμβαση της κυβέρνησης για την εξεύρεση πολιτικής λύσης μέσω νομοθετικής ρύθμισης, η οποία θα καταργεί τη σχετική διάταξη του νόμου 4387/2016 ειδικά για τις συντάξεις χηρείας, ώστε να προστατευτεί το εισόδημα των συγκεκριμένων χαμηλοσυνταξιούχων.
