Για περισσότερους από πέντε αιώνες, το όνομα του Χριστόφορου Κολόμβου έχει συνδεθεί με την ανακάλυψη της Αμερικής το 1492. Ωστόσο, τα αρχαιολογικά ευρήματα αποκαλύπτουν μια διαφορετική ιστορία: οι Βίκινγκ είχαν φτάσει στη Βόρεια Αμερική σχεδόν 500 χρόνια νωρίτερα, δημιουργώντας μάλιστα εγκατάσταση στη σημερινή Νέα Γη του Καναδά.
Η παρουσία τους έχει πλέον επιβεβαιωθεί επιστημονικά, με ερευνητές να προσδιορίζουν το έτος 1021 ως χρονολογία δραστηριότητας των Σκανδιναβών στην περιοχή.
Γιατί, λοιπόν, ο Κολόμβος εξακολουθεί να θεωρείται ο άνθρωπος που ανακάλυψε την Αμερική και να τιμάται με επίσημη εορτή στις Ηνωμένες Πολιτείες;
Οι Βίκινγκ στην Αμερική πέντε αιώνες πριν από τον Κολόμβο
Σύμφωνα με τις ιστορικές αφηγήσεις, ο Λέιφ Έρικσον, γιος του Έρικ του Ερυθρού, συγκαταλέγεται στους πρώτους Ευρωπαίους θαλασσοπόρους που έφτασαν στις ακτές της Βόρειας Αμερικής.
Οι Σκανδιναβοί ονόμασαν τη νέα περιοχή «Βίνλαντ» και δημιούργησαν εγκατάσταση που χρησιμοποιούσαν για την επισκευή πλοίων και την πραγματοποίηση εξερευνητικών αποστολών.
Η σημαντικότερη απόδειξη της παρουσίας τους εντοπίστηκε το 1960, όταν οι Νορβηγοί ερευνητές Χέλγκε και Αν Στάιν Ίνγκσταντ ανακάλυψαν τα ερείπια σκανδιναβικού οικισμού στο Λ'Ανς ο Μέντοους, στη Νέα Γη του Καναδά.
Στην περιοχή βρέθηκαν οκτώ κτίσματα, μεταξύ των οποίων κατοικίες, εργαστήρια και σιδηρουργείο, καθώς και αντικείμενα όπως σιδερένια καρφιά, εξαρτήματα πλοίων και μια χάλκινη καρφίτσα.
Η επιστημονική ανακάλυψη που επιβεβαίωσε το έτος 1021
Το 2021, ερευνητές του Πανεπιστημίου του Χρόνινγκεν στην Ολλανδία κατάφεραν να προσδιορίσουν με ακρίβεια τη χρονολογία κατά την οποία οι Βίκινγκ δραστηριοποιούνταν στον συγκεκριμένο οικισμό.
Αξιοποιώντας τους δακτυλίους των δέντρων και τα ίχνη μιας ισχυρής ηλιακής καταιγίδας που σημειώθηκε το 993, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τρία ξύλινα αντικείμενα είχαν υποστεί επεξεργασία το έτος 1021.
Το εύρημα αποτελεί καθοριστική απόδειξη της παρουσίας Ευρωπαίων στη Βόρεια Αμερική πολύ πριν από το ταξίδι του Κολόμβου.
Γιατί ο Κολόμβος έμεινε στην Ιστορία ως ο ανακαλυπτής της Αμερικής;
Η απάντηση σχετίζεται κυρίως με τον τρόπο καταγραφής των γεγονότων και τις ιστορικές συνέπειες των εξερευνητικών αποστολών.
Οι πληροφορίες για τα ταξίδια των Βίκινγκ προέρχονταν επί αιώνες από δύο ισλανδικά έπη του 13ου αιώνα, τα οποία συνδύαζαν πραγματικά γεγονότα με μυθολογικά στοιχεία.
Αντίθετα, η αποστολή του Κολόμβου το 1492 καταγράφηκε σε γραπτές πηγές και αποτέλεσε την αφετηρία μιας νέας περιόδου συστηματικών επαφών μεταξύ Ευρώπης και Αμερικής, που οδήγησε στον ευρωπαϊκό αποικισμό.
Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο αρχαιολόγος Τζον Στάινμπεργκ, από το Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης, «ο Κολόμβος είχε απλώς καλύτερες δημόσιες σχέσεις».
Πώς καθιερώθηκε η Ημέρα του Κολόμβου στις ΗΠΑ
Η αναγνώριση του Κολόμβου στις Ηνωμένες Πολιτείες συνδέεται και με την ιστορία της ιταλοαμερικανικής κοινότητας.
Το 1891, έντεκα Ιταλοί μετανάστες λιντσαρίστηκαν από όχλο στη Νέα Ορλεάνη, προκαλώντας σοβαρή διπλωματική κρίση μεταξύ ΗΠΑ και Ιταλίας.
Έναν χρόνο αργότερα, ο Αμερικανός πρόεδρος Μπέντζαμιν Χάρισον προχώρησε στην ανακήρυξη εθνικού εορτασμού για την 400ή επέτειο του ταξιδιού του Κολόμβου.
Το 1937, επί προεδρίας Φράνκλιν Ρούσβελτ, η Ημέρα του Κολόμβου καθιερώθηκε ως ομοσπονδιακή εορτή, έπειτα και από πιέσεις οργανώσεων της ιταλοαμερικανικής κοινότητας.
Από την Ημέρα του Κολόμβου στην Ημέρα των Αυτόχθονων Λαών
Τα τελευταία χρόνια, η ιστορική κληρονομιά του Κολόμβου βρίσκεται στο επίκεντρο έντονων συζητήσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η άφιξη των Ευρωπαίων στην Αμερική συνδέθηκε με τον αποικισμό, τη δουλεία, την εξάπλωση ασθενειών και τη δραματική μείωση των αυτόχθονων πληθυσμών.
Για τον λόγο αυτό, αρκετές αμερικανικές πολιτείες έχουν επιλέξει να τιμούν την Ημέρα των Αυτόχθονων Λαών, αναγνωρίζοντας την ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά των πληθυσμών που κατοικούσαν στην ήπειρο πολύ πριν από την άφιξη των Ευρωπαίων.
Το 2021, ο τότε πρόεδρος Τζο Μπάιντεν εξέδωσε την πρώτη προεδρική διακήρυξη για την Ημέρα των Αυτόχθονων Λαών, παράλληλα με την Ημέρα του Κολόμβου.
Η ιστορική πραγματικότητα είναι, πάντως, σαφής: Ο Κολόμβος δεν ήταν ο πρώτος Ευρωπαίος που έφτασε στην Αμερική. Οι Βίκινγκ είχαν προηγηθεί κατά περίπου πέντε αιώνες, ενώ οι αυτόχθονες πληθυσμοί ζούσαν στην ήπειρο χιλιάδες χρόνια πριν από την άφιξη οποιουδήποτε Ευρωπαίου εξερευνητή.
