Ένα ζήτημα που απασχολεί εδώ και χρόνια την ακαδημαϊκή κοινότητα επαναφέρουν πέντε σύλλογοι μελών ΔΕΠ, αυτή τη φορά με κοινή παρέμβαση προς τη διοίκηση του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ).
Με επιστολή που απευθύνεται στην πρόεδρο του Επιστημονικού Συμβουλίου Γεωργία Ανδρέου, τον πρόεδρο της Γενικής Συνέλευσης Δημήτριο Βέργαδο και τον διευθυντή Γεώργιο Καρυδάκη, οι σύλλογοι ζητούν συνάντηση για να συζητηθεί το μείζον θέμα της χρηματοδότησης της Έρευνας. Την επιστολή υπογράφουν οι πρόεδροι του Ενιαίου Συλλόγου ΔΕΠ ΑΠΘ, του Συλλόγου Διδακτικού – Ερευνητικού Προσωπικού ΕΜΠ, του Συλλόγου ΔΕΠ Πανεπιστημίου Αιγαίου, του Συλλόγου Διδακτικού Προσωπικού Φιλοσοφικής Σχολής ΕΚΠΑ και του Συλλόγου Διδασκόντων Σχολής Θετικών Επιστημών ΕΚΠΑ.
Τι ζητούν από το ΕΛΙΔΕΚ
Στόχος της συνάντησης, όπως αναφέρεται στην επιστολή, είναι τριπλός, η συζήτηση γύρω από τη χρηματοδότηση της έρευνας, η παρουσίαση των θέσεων της ακαδημαϊκής κοινότητας και η ενημέρωση για τον προγραμματισμό του Ιδρύματος έως το 2030.
Όπως σημειώνουν οι πανεπιστημιακοί, «τα μέλη ΔΕΠ και οι ερευνήτριες/-ές των Ιδρυμάτων μας, όπως και σειράς άλλων Πανεπιστημίων και Ερευνητικών Κέντρων της χώρας, έρχονται αντιμέτωπα καθημερινά με τις συνέπειες της χρόνιας υποχρηματοδότησης της έρευνας».
Η κατάσταση που περιγράφουν έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, με προκηρύξεις που βγαίνουν χωρίς σταθερή περιοδικότητα, περιορισμένους προϋπολογισμούς, αξιολογήσεις που διαρκούν μήνες ή και χρόνια, και τελικά ελάχιστες εγκρίσεις. «Το ποσοστό των προτάσεων που χρηματοδοτούνται είναι εξαιρετικά μικρό, τις περισσότερες φορές μονοψήφιο», σημειώνουν.
Το «παράδοξο» με τις δύο βασικές προκηρύξεις
Η πιο σοβαρή διαπίστωση της επιστολής αφορά το ίδιο το ΕΛΙΔΕΚ. Η τελευταία Προκήρυξη Ερευνητικών Έργων για ενίσχυση Μελών ΔΕΠ και Ερευνητών δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2023, ενώ οι υποβολές ολοκληρώθηκαν τον Ιανουάριο του 2024. Για τους Μεταδιδάκτορες Ερευνητές, οι υποβολές έκλεισαν τον Ιούνιο του 2024.
Από τότε, όπως τονίζουν, δεν έχει υπάρξει καμία νέα προκήρυξη για αυτές τις δύο κεντρικές δράσεις του Ιδρύματος.
«Πάνω από δυόμισι χρόνια αργότερα, δεν έχει εκδοθεί καμία νέα προκήρυξη για τις δύο αυτές βασικές δράσεις του Ιδρύματος, με αποτέλεσμα ερευνητικές ομάδες σε όλη τη χώρα να στερούνται κάθε προοπτική χρηματοδότησης από το φορέα σας», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Η εικόνα δεν αλλάζει ούτε στο Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών. Όπως επισημαίνουν οι σύλλογοι, το τοπίο στις ερευνητικές υποτροφίες του ΙΚΥ είναι «εξίσου άνυδρο», κάτι που αναδείχθηκε και σε πρόσφατη συνάντηση εκπροσώπων συλλόγου με την πρόεδρο του Ιδρύματος τον Ιούνιο του 2026.
«Η ταυτόχρονη στασιμότητα των δύο βασικών εθνικών φορέων χρηματοδότησης της έρευνας και των υποτροφιών αφήνει ουσιαστικά χωρίς στήριξη ολόκληρες γενιές νέων ερευνητών/-τριών, σε μια περίοδο που αναζητούνται πολιτικές ανάσχεσης του brain-drain», προειδοποιούν.
Η επιστολή των πέντε Συλλόγων στο ΕΛΙΔΕΚ
«Κοινό αίτημα Συλλόγων μελών ΔΕΠ για συνάντηση με το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας & Καινοτομίας (ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.)
Προς:
κα Γεωργία Ανδρέου, Καθηγήτρια, Πρόεδρο του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.
κ. Δημήτριο Βέργαδο, Καθηγητή, Πρόεδρο της Γενικής Συνέλευσης του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.
κ. Γεώργιο Καρυδάκη, Καθηγητή, Διευθυντή του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.
Κοινοποίηση: κα Σοφία Ζαχαράκη, Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού
κ. Τάκη Θεοδωρικάκο, Υπουργό Ανάπτυξης
κ. Νικόλαο Παπαϊωάννου, Υφυπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού
κ. Δημήτρη Μπουραντώνη, Γενικό Γραμματέα Ανώτατης Εκπαίδευσης
Αξιότιμη κυρία Πρόεδρε του Επιστημονικού Συμβουλίου,
Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε της Γενικής Συνέλευσης,
Αξιότιμε κύριε Διευθυντά
Οι εκπρόσωποι των πέντε συλλόγων μελών ΔΕΠ (Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Πανεπιστημίου Αιγαίου, Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Σχολής Θετικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών) αιτούμαστε από κοινού συνάντηση μαζί σας, σε ημερομηνία και ώρα αμοιβαίας διαθεσιμότητας. Στο πλαίσιο της συνάντησης θα θέλαμε να συζητήσουμε ζητήματα που αφορούν στη χρηματοδότηση της έρευνας στην Ελλάδα, να σας παρουσιάσουμε τους στόχους και τις διεκδικήσεις μας για την έρευνα, καθώς και να ενημερωθούμε για τον σχεδιασμό του Ιδρύματος για τα επόμενα έτη, ιδίως στο πλαίσιο του Στρατηγικού Προγραμματισμού 2026–2030.
Τα μέλη ΔΕΠ και οι ερευνήτριες/-ές των Ιδρυμάτων μας, όπως και σειράς άλλων Πανεπιστημίων και Ερευνητικών Κέντρων της χώρας, έρχονται αντιμέτωπα καθημερινά με τις συνέπειες της χρόνιας υποχρηματοδότησης της έρευνας. Εν συντομία, είναι υποχρεωμένες/-οι να αναζητούν εθνική ή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για να διεξάγουν έρευνα και να στηρίξουν νέους ερευνητές/-τριες, μέσα από προσκλήσεις υποβολής προτάσεων ακανόνιστης ροής και περιορισμένου συνολικού προϋπολογισμού. Η πραγματικότητα αυτή δεν επιτρέπει τον ολοκληρωμένο προγραμματισμό και τη συνέχεια του ερευνητικού έργου και των δημοσιεύσεων, ούτε συμβάλλει στη σωστή λειτουργία των ερευνητικών εργαστηρίων. Συχνά, όταν εκδίδονται προσκλήσεις χρηματοδότησης μετά από μεγάλα διαστήματα παύσης, υποβάλλονται εκατοντάδες προτάσεις, η αξιολόγησή τους διαρκεί πολλούς μήνες (όταν δεν ακυρώνεται βλ. «Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας»), ίσως και χρόνια, και τελικά το ποσοστό των προτάσεων που χρηματοδοτούνται είναι εξαιρετικά μικρό, τις περισσότερες φορές μονοψήφιο.
Η παραπάνω διαπίστωση αφορά και το ίδιο το ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. Ενδεικτικά, η πλέον πρόσφατη Προκήρυξη Ερευνητικών Έργων για την ενίσχυση Μελών ΔΕΠ και Ερευνητών/τριών δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2023, με ολοκλήρωση των υποβολών τον Ιανουάριο του 2024. Αντίστοιχα, η υποβολή προτάσεων στην Προκήρυξη Ερευνητικών Έργων για την ενίσχυση Μεταδιδακτόρων Ερευνητών/τριών έληξε τον Ιούνιο του 2024, και έκτοτε δεν έχει υπάρξει καμία εξέλιξη. Πάνω από δυόμισι χρόνια αργότερα, δεν έχει εκδοθεί καμία νέα προκήρυξη για τις δύο αυτές βασικές δράσεις του Ιδρύματος, με αποτέλεσμα ερευνητικές ομάδες σε όλη τη χώρα να στερούνται κάθε προοπτική χρηματοδότησης από το φορέα σας.
Εξίσου «άνυδρο» είναι το τοπίο στις ερευνητικές υποτροφίες του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ), όπως αναδείχθηκε από πρόσφατη συνάντηση (Ιούνιος 2026) ενός εκ των Συλλόγων που υπογράφουν την παρούσα επιστολή μετά από συνάντησή του με την Πρόεδρο του ΙΚΥ. Η ταυτόχρονη στασιμότητα των δύο βασικών εθνικών φορέων χρηματοδότησης της έρευνας και των υποτροφιών αφήνει ουσιαστικά χωρίς στήριξη ολόκληρες γενιές νέων ερευνητών/-τριών, σε μια περίοδο που αναζητούνται πολιτικές ανάσχεσης του brain-drain.
Οι συνέπειες αυτές πλήττουν το σύνολο της ακαδημαϊκής κοινότητας, με ιδιαίτερη ένταση όμως σε ορισμένες κατηγορίες. Εν συντομία, στα μεγάλα/κεντρικά Ιδρύματα της χώρας μεγάλος αριθμός ερευνητικών ομάδων έχει στερηθεί κρίσιμων πόρων, ενώ πεδία όπως οι ανθρωπιστικές και οι κοινωνικές επιστήμες διαθέτουν ακόμη λιγότερες ευκαιρίες σταθερής και προβλέψιμης χρηματοδότησης. Τα δε περιφερειακά Πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν, επιπλέον, αυξημένα κόστη μετακινήσεων και άνισο ανταγωνισμό στην προσέλκυση και διατήρηση ερευνητικού δυναμικού.
Σημειώνεται ότι για τα ίδια ζητήματα είχε ήδη ζητηθεί συνάντηση με το ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. από τον Σύλλογο Μελών ΔΕΠ του Πανεπιστημίου Αιγαίου, τον Νοέμβριο 2025, η οποία δεν έτυχε απάντησης. Στο μεταξύ, η σύνθεση των οργάνων διοίκησης του Ιδρύματος έχει ανανεωθεί, ενώ τα προβλήματα που περιγράφονται παραπάνω όχι μόνο παραμένουν αλλά έχουν οξυνθεί. Για τον λόγο αυτό, οι Σύλλογοί μας επανερχόμαστε σήμερα από κοινού, με την προσδοκία ότι η νέα Διοίκηση θα ανταποκριθεί στο αίτημα για διάλογο και λύσεις.
Με βάση τα παραπάνω, και με την πεποίθηση ότι ο διάλογος με τους φορείς που εκπροσωπούν το διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό των Πανεπιστημίων μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στον σχεδιασμό της ερευνητικής πολιτικής, παρακαλούμε να ανταποκριθείτε στο παρόν αίτημά μας.
Με εκτίμηση,
Εκ μέρους των Διοικητικών Συμβουλίων οι Πρόεδροι:
Ενιαίος Σύλλογος ΔΕΠ ΑΠΘ (ΕΣΔΕΠ ΑΠΘ)
Ηλίας Κονδύλης
Σύλλογος Διδακτικού – Ερευνητικού Προσωπικού ΕΜΠ (ΣΔΕΠ ΕΜΠ)
Μαρία Μενεγάκη
Σύλλογος ΔΕΠ Πανεπιστημίου Αιγαίου
Κωνσταντίνα Ζορμπαλά
Σύλλογος Διδακτικού Προσωπικού Φιλοσοφικής Σχολής ΕΚΠΑ
Κώστας Γαγανάκης
Σύλλογος Διδασκόντων Σχολής Θετικών Επιστημών ΕΚΠΑ
Δημήτρης Φασουλιώτης»
