Σε σκηνικό εκτεταμένων συγκρούσεων μετατράπηκαν για δεύτερο συνεχόμενο 24ωρο τα Τίρανα, καθώς οι φοιτητικές κινητοποιήσεις που ξεκίνησαν με αιτήματα για την αναβάθμιση της ανώτατης εκπαίδευσης εξελίσσονται σε ευρύτερο κύμα αμφισβήτησης της κυβέρνησης του Έντι Ράμα.
Η ένταση κορυφώθηκε την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, όταν διαδηλωτές συγκρούστηκαν με αστυνομικές δυνάμεις, ενώ πυρκαγιές εκδηλώθηκαν σε κυβερνητικά κτίρια, τραπεζικά καταστήματα και οχήματα. Τα επεισόδια διήρκεσαν περισσότερες από οκτώ ώρες, αφήνοντας πίσω τους σημαντικές υλικές ζημιές.
Σύμφωνα με τον τελευταίο απολογισμό που μεταδίδουν αλβανικά μέσα ενημέρωσης, 29 άνθρωποι τραυματίστηκαν, μεταξύ των οποίων 23 αστυνομικοί, ενώ 35 άτομα τέθηκαν υπό κράτηση.
Φωτιές στο υπουργείο Παιδείας και συγκρούσεις στους δρόμους
Επίκεντρο των επεισοδίων αποτέλεσαν κεντρικοί δρόμοι της αλβανικής πρωτεύουσας, όπου ομάδες νεαρών, ορισμένοι με καλυμμένα χαρακτηριστικά, εκτόξευσαν πέτρες και βόμβες μολότοφ εναντίον κυβερνητικών εγκαταστάσεων.
Στο στόχαστρο βρέθηκαν τουλάχιστον τέσσερα υπουργικά κτίρια, μεταξύ των οποίων τα υπουργεία Παιδείας και Δικαιοσύνης. Ιδιαίτερα σοβαρή ήταν η κατάσταση στο υπουργείο Παιδείας, όπου ξέσπασε φωτιά σε γραφεία του πρώτου ορόφου.
Επιθέσεις σημειώθηκαν επίσης σε αστυνομικό τμήμα, ενώ ένα περιπολικό παραδόθηκε στις φλόγες. Ζημιές καταγράφηκαν σε τράπεζες, εμπορικά καταστήματα και εγκαταστάσεις της εταιρείας μικροπιστώσεων Iute Credit.
Οι διαδηλωτές έστησαν αυτοσχέδια οδοφράγματα χρησιμοποιώντας κάδους απορριμμάτων, παγκάκια και μεταλλικά κιγκλιδώματα, ενώ η αστυνομία απάντησε με δακρυγόνα και υδροφόρα οχήματα, επιχειρώντας να περιορίσει τις συγκρούσεις.
Γιατί ξεσηκώθηκαν οι φοιτητές – Τα αιτήματα για την εκπαίδευση
Στην αφετηρία των κινητοποιήσεων βρίσκονται τα συσσωρευμένα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νέοι στην Αλβανία, τόσο κατά τη διάρκεια των σπουδών τους όσο και μετά την αποφοίτησή τους.
Οι φοιτητικές οργανώσεις διεκδικούν ουσιαστική ενίσχυση της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης, μεγαλύτερη οικονομική στήριξη και βελτίωση των συνθηκών φοίτησης στα πανεπιστήμια.
Παράλληλα, εκφράζουν έντονη ανησυχία για το κόστος σπουδών και τις περιορισμένες δυνατότητες επαγγελματικής αποκατάστασης, ζητήματα που εντείνουν την ανασφάλεια της νέας γενιάς.
Στις διαμαρτυρίες συμμετέχουν φοιτητές από Ιατρικές, Πολυτεχνικές, Οικονομικές και Νομικές σχολές, καθώς και από άλλα πανεπιστημιακά τμήματα.
Οι κινητοποιήσεις περιλαμβάνουν αποχή από τα μαθήματα και πορείες προς το υπουργείο Παιδείας, ενώ στο πλευρό των φοιτητών έχουν βρεθεί και μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Μεταξύ αυτών αναφέρονται μαθητές του λυκείου «Partizani», ενώ αποχή από τις εκπαιδευτικές δραστηριότητες καταγράφηκε και στο Πανεπιστήμιο «Aleksandër Xhuvani», στην πόλη Ελμπασάν.
Από τις πανεπιστημιακές διεκδικήσεις στο αίτημα παραίτησης Ράμα
Η φοιτητική δυσαρέσκεια φαίνεται να συναντά πλέον το ευρύτερο αντικυβερνητικό κίνημα που αναπτύσσεται τους τελευταίους μήνες στη χώρα.
Οι διαδηλώσεις έχουν συνδεθεί με το λεγόμενο «κίνημα των φλαμίνγκο», το οποίο χρησιμοποιεί ως χαρακτηριστικό σύμβολο το ροζ πτηνό και ζητά την αποχώρηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα από την εξουσία.
Στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης βρίσκονται καταγγελίες για διαφθορά, κοινωνικές ανισότητες και κυβερνητικές επιλογές που προκαλούν αντιδράσεις.
Μία από αυτές αφορά το αμφιλεγόμενο σχέδιο τουριστικής ανάπτυξης στην αλβανική ακτογραμμή, το οποίο συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Οι αντιδράσεις γύρω από τη συγκεκριμένη επένδυση έχουν ενισχύσει την αντικυβερνητική κινητοποίηση, ενώ η συμμετοχή των φοιτητών προσθέτει στο κίνημα μια νέα διάσταση, με επίκεντρο την εκπαίδευση, την εργασία και το μέλλον των νέων.
Κυβερνητικές εκκλήσεις για αποκλιμάκωση – Χωρίς δημόσια τοποθέτηση ο Ράμα
Την ώρα που οι συγκρούσεις συνεχίζονταν, κυβερνητικά στελέχη καλούσαν τους διαδηλωτές να αποφύγουν τη βία και να σεβαστούν τη δημόσια περιουσία.
Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα δεν είχε προχωρήσει σε δημόσια δήλωση για τα τελευταία επεισόδια, ενώ η αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Αλμπάνα Κοτσιού, καταδίκασε τις καταστροφές, υπενθυμίζοντας τις οδυνηρές συνέπειες που είχαν για την Αλβανία προηγούμενες περίοδοι πολιτικής αστάθειας.
Όπως υπογράμμισε, το δικαίωμα στη διαμαρτυρία δεν μπορεί να δικαιολογεί επιθέσεις κατά των θεσμών, των αστυνομικών και της δημόσιας περιουσίας.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Εσωτερικών Έρβιν Ντέμο άφησε αιχμές περί ενδεχόμενης εξωτερικής υποκίνησης των ταραχών, υποστηρίζοντας ότι η κλιμάκωση της έντασης έχει τις ρίζες της σε εξελίξεις που ξεκίνησαν από τον περασμένο Ιούνιο.
Παρέμβαση του Αλβανού προέδρου – Ανησυχία για την ευρωπαϊκή πορεία
Στα επεισόδια παρενέβη και ο πρόεδρος της Αλβανίας, Μπαϊράμ Μπεγκάι, ζητώντας να σταματήσουν οι συγκρούσεις και να επικρατήσει η νομιμότητα.
«Το Σύνταγμα και ο νόμος πρέπει να αποτελούν τα όρια για όλους, χωρίς καμία εξαίρεση», δήλωσε, απευθύνοντας έκκληση για ψυχραιμία.
Την ίδια στιγμή, ανησυχία για τις επιπτώσεις των βίαιων επεισοδίων στη διεθνή εικόνα της Αλβανίας εξέφρασε ο υπουργός Εξωτερικών Φέρουν Χότζα.
Σε δημόσια παρέμβασή του προειδοποίησε ότι οι εικόνες καταστροφών από την πρωτεύουσα ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά την εμπιστοσύνη επενδυτών και επισκεπτών, αλλά και να δημιουργήσουν προβληματισμό σχετικά με την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας.
Στο επίκεντρο το μέλλον της νέας γενιάς
Πέρα από την ένταση στους δρόμους, οι εξελίξεις στην Αλβανία αναδεικνύουν τη βαθύτερη δυσαρέσκεια ενός σημαντικού τμήματος της νεολαίας για τις συνθήκες εκπαίδευσης και τις προοπτικές που διαμορφώνονται μετά την ολοκλήρωση των σπουδών.
Η σύνδεση των φοιτητικών αιτημάτων με την ευρύτερη πολιτική αμφισβήτηση δημιουργεί νέα δεδομένα για την κυβέρνηση Ράμα, η οποία καλείται να διαχειριστεί τόσο την κλιμάκωση των κινητοποιήσεων όσο και τις διεκδικήσεις για ουσιαστικές αλλαγές στην ανώτατη εκπαίδευση.
Το ερώτημα πλέον είναι εάν η κυβέρνηση θα επιδιώξει διάλογο με τη φοιτητική κοινότητα ή εάν η αντιπαράθεση θα οδηγηθεί σε νέα κλιμάκωση, με τις κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες να παραμένουν ανοιχτές.
