Με μια ιδιαίτερα βαριά ατζέντα ξεκινά σήμερα στις Βρυξέλλες η διήμερη Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τους ηγέτες των «27» να καλούνται να διαχειριστούν ταυτόχρονα την ενεργειακή κρίση, τις έντονες διαφωνίες για τον νέο επταετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία. Η Σύνοδος αρχίζει στις 11:00 ώρα Ελλάδας και ολοκληρώνεται την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου.
Πρώτο θέμα στην ατζέντα είναι η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, με επίκεντρο τις υψηλές τιμές ενέργειας και τις επιπτώσεις τους σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, σε μια περίοδο κατά την οποία η κρίση στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να επιβαρύνει τις διεθνείς αγορές. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να εξετάσουν τόσο άμεσα μέτρα στήριξης όσο και μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις για τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα έχει ζητήσει «άμεση δράση» και κατευθύνσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, ενώ παραδέχεται ότι δεν υπάρχει μία λύση ικανή να αντιμετωπίσει από μόνη της το πρόβλημα.
Μεταξύ των προτάσεων που έχουν κατατεθεί βρίσκονται η φορολόγηση των έκτακτων κερδών των ενεργειακών εταιρειών, μειώσεις ΦΠΑ και ειδικών φόρων κατανάλωσης, μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για προσωρινά μέτρα στήριξης, αλλά και αλλαγές στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών. Η Ελλάδα και η Ιταλία συγκαταλέγονται στις χώρες που ζητούν περισσότερο δημοσιονομικό χώρο για την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται περισσότερο επιφυλακτική, τονίζοντας την ανάγκη «δημοσιονομικής σύνεσης» και προειδοποιώντας ότι οριζόντια μέτρα μπορεί να επιβαρύνουν σημαντικά τα δημόσια οικονομικά.
Ιδιαίτερα δύσκολη αναμένεται και η συζήτηση για τον νέο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ.
Η συμβιβαστική πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας προβλέπει περικοπές περίπου 8% ή 141 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Επιτροπής, διαμορφώνοντας τον συνολικό προϋπολογισμό στα περίπου 1,622 τρισ. ευρώ, σε σταθερές τιμές του 2025.
Οι διαφορές ανάμεσα στα κράτη-μέλη παραμένουν, ωστόσο, μεγάλες. Οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες ζητούν ακόμη μεγαλύτερες περικοπές, ενώ οι 17 «Φίλοι της Συνοχής», μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία, επιμένουν στη διατήρηση ισχυρής χρηματοδότησης για την Κοινή Αγροτική Πολιτική και τα προγράμματα συνοχής.
Κρίσιμο παραμένει και το ζήτημα των νέων ίδιων πόρων της ΕΕ, δηλαδή των νέων πηγών εσόδων που θα μπορούσαν να στηρίξουν τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Ουκρανία: Στο επίκεντρο η χρηματοδότηση του 2027
Τη δεύτερη ημέρα της Συνόδου, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να επαναβεβαιώσουν τη στήριξή τους προς την Ουκρανία, με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να αναμένεται στις Βρυξέλλες για να ενημερώσει τους «27» για τις ανάγκες της χώρας.
Η ΕΕ έχει ήδη συμφωνήσει σε δάνειο 90 δισ. ευρώ για τη διετία 2026-2027, εκ των οποίων 60 δισ. προορίζονται για στρατιωτική στήριξη και 30 δισ. για δημοσιονομική ενίσχυση. Ωστόσο, ενώ οι ανάγκες του 2026 έχουν σε μεγάλο βαθμό καλυφθεί, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της χρηματοδότησης για το 2027.
Παράλληλα, οι ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής ετοιμότητας, με έμφαση στις υβριδικές επιθέσεις και στα κενά των στρατιωτικών δυνατοτήτων των κρατών-μελών.
Μετανάστευση, Μέση Ανατολή και διεύρυνση
Στην ατζέντα βρίσκεται ακόμη το μεταναστευτικό, με έμφαση στην προστασία των εξωτερικών συνόρων, την επιτάχυνση των επιστροφών και τη διαχείριση αιφνίδιων μαζικών αφίξεων.
Οι ηγέτες θα συζητήσουν επίσης τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, τη θαλάσσια ασφάλεια και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, ενώ κατά το δείπνο εργασίας της πρώτης ημέρας θα τεθεί το ζήτημα της περαιτέρω διεύρυνσης της ΕΕ και των εσωτερικών μεταρρυθμίσεων που αυτή απαιτεί. Ειδική αναφορά αναμένεται να γίνει στην ενταξιακή πορεία του Μαυροβουνίου.
Η Σύνοδος αναμένεται έτσι να αποτελέσει ένα από τα πιο κρίσιμα ευρωπαϊκά ραντεβού του φθινοπώρου, με τις διαφωνίες σε ενέργεια, προϋπολογισμό και χρηματοδότηση της Ουκρανίας να προμηνύουν δύσκολες διαπραγματεύσεις μέχρι την τελευταία στιγμή.
