Ιδιαίτερα ανησυχητικά στοιχεία για τη δημογραφική και μακροοικονομική πορεία της Ελλάδας αποτυπώνει η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το δημογραφικό, η οποία καταγράφει σημαντική μείωση του πληθυσμού στα 7,6 εκατομμύρια κατοίκους έως το 2080, καθώς και προοπτική διαμόρφωσης της κανονικής συνταξιοδότησης στα 68 έτη το 2030. Παράλληλα, ο συνολικός οικονομικός δείκτης εξάρτησης —που αποτυπώνει τον μη ενεργό πληθυσμό όλων των ηλικιών σε σχέση με τους απασχολουμένους ηλικίας 20-64 ετών— αυξάνεται από 130,7 άτομα ανά 100 απασχολουμένους το 2025 σε 153,6 το 2050, πριν υποχωρήσει ελαφρά και διαμορφωθεί σε 145 το 2080.
Ανάλογη ανοδική πίεση καταγράφεται και στον οικονομικό δείκτη εξάρτησης των ηλικιωμένων, ο οποίος συγκρίνει τον μη ενεργό πληθυσμό άνω των 65 ετών με τους απασχολουμένους ηλικίας 20-64 ετών, κορυφούμενος στο 85,5% το 2050 και διαμορφούμενος στο 79,1% το 2080. Η δημογραφική συρρίκνωση επηρεάζει άμεσα και την αγορά εργασίας, καθώς το εργατικό δυναμικό ηλικίας 20-64 ετών εκτιμάται ότι θα μειωθεί από 4,65 εκατ. άτομα το 2025 σε 3,07 εκατ. το 2080, συνιστώντας απώλεια περίπου 1,58 εκατ. ατόμων ή ποσοστό 34%.
Η μείωση του πληθυσμού και της απασχόλησης περιορίζει παράλληλα τις μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας, με το δυνητικό ΑΕΠ της Ελλάδας να εκτιμάται ότι θα αυξάνεται κατά μέσο όρο μόλις 0,8% ετησίως την περίοδο 2026-2080. Στη σχετική σύγκριση, χαμηλότερη επίδοση εμφανίζει μόνο η Ιταλία με 0,7%, την ίδια επίδοση με την Ελλάδα καταγράφει η Πορτογαλία, ενώ ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανέρχεται σε 1%.
Με βάση τον υφιστάμενο μηχανισμό σύνδεσης των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής, η Κομισιόν προβλέπει ότι το κανονικό όριο συνταξιοδότησης θα αυξηθεί από τα 67 έτη που ισχύουν σήμερα στα 68 έτη το 2030 (με πρόωρη συνταξιοδότηση στα 63), στα 70 έτη το 2055 (με πρόωρη στα 65) και στα 72 έτη το 2080 (με πρόωρη στα 67). Όπως επισημαίνεται, πρόκειται για προβολές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου και των δημογραφικών παραδοχών της Eurostat —μετά τις μεταρρυθμίσεις του 2012 και του 2014 που ανέβασαν τα όρια από τα 65 στα 67 και από τα 60 στα 62 έτη αντίστοιχα, και την πρόβλεψη από το 2021 για τριετή επανεξέταση βάσει προσδόκιμου ζωής στα 65 έτη, η οποία δεν έχει ενεργοποιηθεί μέχρι σήμερα— και δεν συνιστούν ήδη ειλημμένες αποφάσεις για εφαρμογή νέων ορίων.
Την ίδια ώρα, το κύμα συνταξιοδοτήσεων το 2026 κινείται σε επίπεδα ρεκόρ, καθώς οι αιτήσεις στο πρώτο δεκάμηνο του έτους έχουν ήδη ξεπεράσει τις 190.000 και εκτιμάται ότι μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου θα υπερβούν τις 210.000. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η Ένωση για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους (ΕΝΥΠΕΚΚ), οι νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης από τον Ιανουάριο έως τον Οκτώβριο 2026 ανήλθαν σε 190.214 (περιλαμβανομένων περίπου 7.000 αιτήσεων διεθνούς ασφάλισης), ενώ ο διοικητής του e-ΕΦΚΑ, Αλέξανδρος Βαρβέρης, εκτίμησε ότι ο συνολικός αριθμός θα ξεπεράσει τις 210.000 έως το τέλος του έτους.
Η μαζική αυτή έξοδος από την αγορά εργασίας αποδίδεται στη συνταξιοδοτική ωρίμανση της γενιάς των baby boomers, στην ανησυχία για πιθανές μεταβολές στα όρια ηλικίας, αλλά και στη δυνατότητα συνέχισης της εργασίας χωρίς περικοπή της σύνταξης. Όπως σημειώνει η ΕΝΥΠΕΚΚ, η προοπτική ενεργοποίησης του μηχανισμού αναπροσαρμογής με βάση το προσδόκιμο ζωής δημιουργεί ανασφάλεια σε ασφαλισμένους που έχουν θεμελιώσει ή πλησιάζουν στη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος, αν και η ύπαρξη του μηχανισμού δεν σημαίνει ότι έχει αποφασιστεί αύξηση των ορίων από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Επιπλέον, η ΕΝΥΠΕΚΚ καταγράφει ότι στους παράγοντες που εντείνουν την ανησυχία των ασφαλισμένων συγκαταλέγεται και το ενδεχόμενο αλλαγών στην αναγνώριση πλασματικών ετών ασφάλισης —όπως χρόνος σπουδών, στρατιωτικής θητείας και τέκνων—, τα οποία για πολλούς εργαζομένους είναι καθοριστικά προκειμένου να συμπληρώσουν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για τη συνταξιοδότησή τους.