Μια εφ’ όλης της ύλης συζήτηση για τον τρόπο ζωής, το χρόνιο στρες, τη βιολογική γήρανση, την υγεία των παιδιών και το τι μας βοηθά να ζήσουμε περισσότερο και καλύτερα είχε ο ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Γιώργος Χρούσος, στην εκπομπή «Στο Κέντρο» του ERTnews.
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο διακεκριμένος επιστήμονας ανέλυσε πώς η σύγχρονη ζωή επηρεάζει το σώμα και τον εγκέφαλο, εξήγησε τη διαφορά ανάμεσα στο δημιουργικό άγχος και το χρόνιο στρες, και έστειλε ηχηρό μήνυμα για τις ανάγκες των παιδιών αλλά και για τους βασικούς πυλώνες της πρόληψης και της μακροζωίας.
Το χρόνιο στρες, το «εκθεσίωμα» και η επιτάχυνση της γήρανσης
Απαντώντας για το τι έχει αλλάξει στον τρόπο ζωής του σύγχρονου ανθρώπου, ο Γιώργος Χρούσος σημείωσε ότι ο δυτικός τρόπος ζωής προσφέρει μεν καλύτερα φάρμακα και γνώσεις που δεν υπήρχαν στο παρελθόν, αλλά συνοδεύεται από γρήγορο βηματισμό, μεγάλη αβεβαιότητα, ψυχοκοινωνικο-οικονομικό στρες καθώς και περιβαλλοντικές πιέσεις που συνθέτουν το λεγόμενο «εκθεσίωμα». Όπως τόνισε, το στρες επηρεάζει όλα τα συστήματα του οργανισμού και τα 10 τρισεκατομμύρια κύτταρα μας, ενώ επιταχύνει τη γήρανση όταν ξεπερνά τα όρια ή παραμένει παρατεταμένο.
Εξηγώντας τη λειτουργία του οργανισμού, ο καθηγητής υπογράμμισε ότι ο άνθρωπος χρειάζεται ένα υγιές επίπεδο δράσης και όχι ακραίες καταστάσεις, σημειώνοντας «αν σας βάλω σε ένα σκοτεινό δωμάτιο για τρεις-τέσσερις μέρες θα τρελαθείτε από το στρες». Παράλληλα, αναφέρθηκε στη σημασία της πρώιμης ζωής και της πλαστικότητας του εγκεφάλου, επισημαίνοντας ότι «πολλά από τα αρνητικά της πρώτης ζωής αναστρέφονται», ενώ για τη σχέση με τα παιδιά τόνισε ότι πρέπει να νιώθουν ασφάλεια και ανιδιοτελή αγάπη, καθώς «η αγάπη είναι αυτό που λέγεται unconditional, δηλαδή ανυπόκριτη, ανιδιοτελής, χωρίς όρους».
«Τα ΚΕΔΑΣΥ είναι γεμάτα»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Γιώργος Χρούσος στις αλλαγές που βιώνουν τα παιδιά και οι έφηβοι, επισημαίνοντας ότι η υπερβολική έκθεση στις οθόνες και στα κοινωνικά δίκτυα περιορίζει τη συγκέντρωση, την εμβάθυνση και την κοινωνικοποίηση, οδηγώντας σε αυξημένο άγχος και δυσκολίες. Όπως ανέφερε, ο άνθρωπος μαθαίνει μέσα από το παιχνίδι και την αλληλεπίδραση, ενώ σήμερα οι δομές στήριξης δέχονται μεγάλη πίεση.
Αναφερόμενος στην κατάσταση που επικρατεί στα Κέντρα Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής & Υποστήριξης (ΚΕΔΑΣΥ) και στα αναπτυξιακά προβλήματα των παιδιών, ο καθηγητής τόνισε «έχουν αυξηθεί τόσο πολύ τα αναπτυξιακά προβλήματα στα παιδιά, 23% είναι αυτή τη στιγμή τα παιδιά που έχουν αναπτυξιακά προβλήματα, ένα στα τέσσερα, γι αυτό είναι τα ΚΕΔΑΣΥ που είναι γεμάτα. Εχουν αυξηθεί τόσο πολύ που δεν φτάνουν, δεν φτάνουν». Παράλληλα, επισήμανε ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση στην Ευρώπη στην παιδική παχυσαρκία, υπογραμμίζοντας την ανάγκη η ιατρική να γίνει περισσότερο προληπτική και να ενταχθούν στα σχολεία προγράμματα δεξιοτήτων ζωής.
Το «μυστικό» της μακροζωίας
Σύμφωνα με τον Γιώργο Χρούσο, το πραγματικό «ελιξίριο» για καλύτερη υγεία και μακροζωία βρίσκεται στον τρόπο ζωής και στην πρόληψη, και όχι σε υπερβολές ή επιφανειακές παρεμβάσεις. Στο πλαίσιο αυτό, έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στον ποιοτικό ύπνο των 6 έως 8 ωρών -κατά τον οποίο ενεργοποιείται η κάθαρση του εγκεφάλου-, στη μεσογειακή, κατά κύριο λόγο φυτική διατροφή μακριά από τα υπερκατεργασμένα τρόφιμα, στη μέτρια καθημερινή άσκηση (όπως το περπάτημα και η μυϊκή ενδυνάμωση) και στη σταθερότητα του κιρκάδιου ρυθμού.
Αναφερόμενος στο τι χρειάζεται η ελληνική κοινωνία και πώς ο ίδιος διαχειρίζεται την καθημερινή πίεση, ο καθηγητής στάθηκε στην ανάγκη αλλαγής νοοτροπίας προς την πρόληψη και την ουσιαστική ανθρώπινη σύνδεση. Όπως είπε για τη δική του στάση ζωής, «εφαρμόζω αυτό που έλεγαν οι αρχαίοι Στωικοί και Επικούρειοι: “αταραξία της ψυχής και απονία του σώματος”», ενώ κατέληξε πως αυτό που χρειάζονται οι Έλληνες είναι «την Ιατρική του Τρόπου Ζωής (Lifestyle Medicine) του Ιπποκράτη».