Τι είναι η εμμηνόπαυση και πότε εμφανίζεται
Ως εμμηνόπαυση ορίζεται η κατάσταση κατά την οποία έχουν περάσει 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς έμμηνο ρύση. Συνήθως εμφανίζεται μεταξύ 45 και 55 ετών.
Το διάστημα που προηγείται της οριστικής διακοπής της περιόδου ονομάζεται περιεμμηνόπαυση. Κατά τη διάρκειά του, οι ορμόνες παρουσιάζουν διακυμάνσεις, οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα ακόμη και αρκετό καιρό πριν από την εμμηνόπαυση.
Η ένταση και η διάρκεια των ενοχλήσεων διαφέρουν από γυναίκα σε γυναίκα. Για τον λόγο αυτό, η αξιολόγηση των συμπτωμάτων και η επιλογή της κατάλληλης αντιμετώπισης χρειάζονται εξατομικευμένη προσέγγιση.
Πρώιμη εμμηνόπαυση και πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια
Όταν η εμμηνόπαυση εμφανίζεται πριν από την ηλικία των 45 ετών, χαρακτηρίζεται πρώιμη. Αντίστοιχα, η διαταραχή της λειτουργίας των ωοθηκών πριν από τα 40 έτη μπορεί να υποδηλώνει πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια.
Οι δύο καθηγήτριες του ΕΚΠΑ υπογραμμίζουν ότι αυτές οι περιπτώσεις χρειάζονται έγκαιρη διάγνωση και κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση. Η παρατεταμένη έλλειψη οιστρογόνων μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο οστεοπόρωσης, καρδιομεταβολικών προβλημάτων και άλλων επιπλοκών.
Εφόσον δεν υπάρχουν αντενδείξεις, μπορεί να συστηθεί ορμονική θεραπεία μέχρι περίπου την ηλικία κατά την οποία θα αναμενόταν φυσιολογικά η εμμηνόπαυση. Η αντιμετώπιση δεν αποσκοπεί μόνο στην ανακούφιση από τα συμπτώματα, αλλά και στην προστασία της οστικής και συνολικής υγείας.
Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να παραβλέπονται
Οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις συγκαταλέγονται στα συχνότερα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης και σχετίζονται με τις μεταβολές στα επίπεδα των οιστρογόνων.
Παράλληλα, μπορεί να εμφανιστούν:
Διαταραχές ύπνου και επίμονη κόπωση.
Μεταβολές στη διάθεση και δυσκολία συγκέντρωσης.
Μειωμένη σεξουαλική επιθυμία.
Κολπική ξηρότητα και πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή.
Ενοχλήματα από το ουροποιητικό σύστημα.
Δεν εμφανίζουν όλες οι γυναίκες τα ίδια συμπτώματα ούτε στον ίδιο βαθμό. Ωστόσο, όταν οι ενοχλήσεις επιμένουν ή επηρεάζουν την ποιότητα ζωής, είναι σημαντικό να ζητείται ιατρική συμβουλή, ώστε να αξιολογούνται οι πιθανές αιτίες και οι διαθέσιμες λύσεις.
Πώς επηρεάζεται η υγεία και γιατί μπορεί να αυξηθεί το βάρος
Η εμμηνόπαυση συνδέεται με αλλαγές που δεν περιορίζονται στα άμεσα συμπτώματα. Μετά τη διακοπή της περιόδου, η απώλεια οστικής μάζας μπορεί να επιταχυνθεί, αυξάνοντας την πιθανότητα οστεοπόρωσης και καταγμάτων.
Ταυτόχρονα, η ηλικία, οι ορμονικές μεταβολές και οι αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες μπορούν να επηρεάσουν τον μεταβολισμό και την καρδιαγγειακή υγεία.
Αρκετές γυναίκες παρατηρούν αύξηση του σωματικού βάρους ή διαφορετική κατανομή του λίπους, με μεγαλύτερη συσσώρευση στην περιοχή της κοιλιάς. Η αυξημένη περίμετρος μέσης και η κεντρική παχυσαρκία συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, υπέρτασης και καρδιαγγειακών παθήσεων.
Για την προστασία της υγείας, οι ειδικοί δίνουν έμφαση στην ισορροπημένη διατροφή, στην τακτική αερόβια άσκηση και στις ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης. Σημαντικό ρόλο έχουν επίσης ο επαρκής ύπνος και η αποφυγή του καπνίσματος.
Όταν υπάρχει παχυσαρκία, μπορεί να εξεταστεί και η φαρμακευτική αντιμετώπισή της, εφόσον πληρούνται οι σχετικές ιατρικές προϋποθέσεις. Όπως επισημαίνουν οι καθηγήτριες, σύγχρονα ενέσιμα φάρμακα μπορούν να αποτελέσουν αποτελεσματική επιλογή για κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς, πάντα με ιατρική παρακολούθηση.
Οι διαθέσιμες θεραπείες για τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης
Η αντιμετώπιση προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε γυναίκας και εξαρτάται από την ηλικία, τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, το ιατρικό ιστορικό και τις προσωπικές προτιμήσεις της.
Ορμονική θεραπεία: Μπορεί να προσφέρει σημαντική ανακούφιση από τις εξάψεις και τις νυχτερινές εφιδρώσεις σε γυναίκες για τις οποίες ενδείκνυται. Η χορήγηση μπορεί να γίνει με διαφορετικούς τρόπους, μεταξύ των οποίων και διαδερμικά, όπως μέσω επιθεμάτων ή γέλης. Η επιλογή του σκευάσματος και της οδού χορήγησης γίνεται από τον γιατρό, αφού αξιολογηθούν τα πιθανά οφέλη και οι κίνδυνοι.
Μη ορμονικές θεραπείες: Υπάρχουν φαρμακευτικές επιλογές για γυναίκες που δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να λάβουν ορμονική θεραπεία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται νεότερα φάρμακα που επηρεάζουν νευρωνικά κυκλώματα του υποθαλάμου, τα οποία συμμετέχουν στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος. Η καταλληλότητά τους εξαρτάται από το ιατρικό ιστορικό και τις ισχύουσες ενδείξεις.
Τοπικές θεραπείες: Για συμπτώματα όπως η κολπική ξηρότητα, ο πόνος και ορισμένες ουρογεννητικές ενοχλήσεις, μπορούν να χρησιμοποιηθούν τοπικά σκευάσματα, ανάλογα με την περίπτωση και μετά από ιατρική αξιολόγηση.
Φυτοοιστρογόνα: Οι ουσίες αυτές, που απαντώνται κυρίως στη σόγια, έχουν μελετηθεί ως πιθανή επιλογή για την αντιμετώπιση ορισμένων συμπτωμάτων. Η αποτελεσματικότητά τους δεν είναι ίδια σε όλες τις γυναίκες και τα διαθέσιμα δεδομένα διαφέρουν ανάλογα με το προϊόν. Επομένως, δεν θα πρέπει να θεωρούνται αυτόματα κατάλληλα ή ακίνδυνα για όλους. Κυκλοφορούν επίσης συμπληρώματα που συνδυάζουν φυτοοιστρογόνα με μελατονίνη, η οποία χρησιμοποιείται για συγκεκριμένα προβλήματα ύπνου.
Η επιλογή οποιασδήποτε θεραπείας πρέπει να γίνεται σε συνεννόηση με επαγγελματία υγείας, καθώς δεν υπάρχει μία λύση που να είναι κατάλληλη για όλες τις γυναίκες.
Εμμηνόπαυση: Μια νέα φάση ζωής με σωστή υποστήριξη
Οι δύο καθηγήτριες του ΕΚΠΑ επισημαίνουν ότι η εμμηνόπαυση αποτελεί μετάβαση σε ένα διαφορετικό στάδιο της ζωής. Δεδομένου ότι οι σύγχρονες γυναίκες ενδέχεται να περάσουν περισσότερο από το ένα τρίτο της ζωής τους μετά την εμμηνόπαυση, η φροντίδα της υγείας τους σε αυτή την περίοδο αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Η τακτική παρακολούθηση, η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η κατάλληλη ενδοκρινολογική και γυναικολογική συμβουλή μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη αντιμετώπιση των αλλαγών.
Στόχος είναι κάθε γυναίκα να έχει πρόσβαση σε αξιόπιστη ενημέρωση και εξατομικευμένη υποστήριξη, ώστε να διατηρεί την υγεία και την ποιότητα ζωής της και να αντιμετωπίζει αυτή τη μετάβαση με ασφάλεια και αυτοπεποίθηση.
