Ποια είδη τόνου μπορεί να περιέχει μια κονσέρβα
Στην ευρωπαϊκή αγορά κυκλοφορούν κονσέρβες που παρασκευάζονται από διαφορετικά είδη τόνου. Η ακριβής ονομασία του ψαριού μπορεί να αναγράφεται στην ετικέτα, αλλά σε ορισμένα προϊόντα χρησιμοποιείται μόνο η γενική ένδειξη «τόνος».
Τα βασικά είδη που συναντώνται ή εξετάζονται σε σχετικές έρευνες είναι τα ακόλουθα:
Τόνος skipjack (Katsuwonus pelamis): Πρόκειται για σχετικά μικρότερο είδος τόνου. Τα μικρότερα ψάρια τείνουν να συσσωρεύουν λιγότερο υδράργυρο σε σύγκριση με μεγαλύτερα αρπακτικά είδη. Επομένως, η συγκεκριμένη ονομασία μπορεί να αποτελεί χρήσιμη ένδειξη, χωρίς να εγγυάται ότι το προϊόν έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε υδράργυρο.
Κιτρινόπτερος τόνος (yellowfin – Thunnus albacares): Ευρωπαϊκές έρευνες έχουν καταγράψει διαφορετικές συγκεντρώσεις υδραργύρου στο συγκεκριμένο είδος. Η αναγραφή του βοηθά στην αναγνώριση του ψαριού, αλλά δεν επιτρέπει την ασφαλή πρόβλεψη της περιεκτικότητας κάθε κονσέρβας.
Μακρύπτερος τόνος (albacore – Thunnus alalunga): Ορισμένες μελέτες έχουν εντοπίσει υψηλότερες συγκεντρώσεις υδραργύρου σε αυτό το είδος σε σχέση με τον skipjack ή τον κιτρινόπτερο τόνο. Η τάση αυτή, ωστόσο, δεν ισχύει απαραίτητα για κάθε προϊόν.
Μεγαλόφθαλμος και γαλαζόπτερος τόνος (bigeye και bluefin): Πρόκειται για μεγαλύτερα αρπακτικά είδη που μπορεί να συσσωρεύουν σημαντικές ποσότητες υδραργύρου. Η συχνή κατανάλωσή τους χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Παλαιότερη ισπανική μελέτη κατέγραψε μέση συγκέντρωση υδραργύρου 0,332 mg/kg σε κονσέρβες μακρύπτερου τόνου και 0,266 mg/kg σε προϊόντα κιτρινόπτερου τόνου.
Από την άλλη πλευρά, έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Food Control και εξέτασε 116 δείγματα από 58 προϊόντα κονσερβοποιημένου τόνου στην Ισπανία δεν εντόπισε στατιστικά σημαντικές διαφορές στα επίπεδα υδραργύρου μεταξύ των ειδών που μελετήθηκαν.
Τα δεδομένα αυτά δείχνουν ότι οι διαφορές μεταξύ των ειδών αποτελούν χρήσιμη ένδειξη, αλλά δεν επιτρέπουν τη δημιουργία μιας απόλυτης κατάταξης για όλες τις κονσέρβες της αγοράς.
Γιατί δύο κονσέρβες του ίδιου είδους μπορεί να έχουν διαφορετικό υδράργυρο
Το είδος του ψαριού δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που καθορίζει την ποσότητα υδραργύρου στους ιστούς του.
Ο υδράργυρος, και ειδικότερα ο μεθυλυδράργυρος, εισέρχεται στη θαλάσσια τροφική αλυσίδα και συσσωρεύεται στους οργανισμούς. Τα μεγαλύτερα και πιο ηλικιωμένα ψάρια μπορεί να έχουν συγκεντρώσει περισσότερη ποσότητα, καθώς εκτίθενται σε αυτόν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης οι διατροφικές συνήθειες του ψαριού και η περιοχή στην οποία ζει και αλιεύεται. Έτσι, ακόμη και δύο κονσέρβες που περιέχουν το ίδιο είδος τόνου μπορεί να παρουσιάζουν διαφορετικά επίπεδα υδραργύρου.
Η ισπανική έρευνα εξέτασε, μεταξύ άλλων, τη σχέση της περιοχής αλιείας και του υγρού στο οποίο διατηρείται το ψάρι με τις συγκεντρώσεις διαφόρων στοιχείων.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι μπορεί να εξαχθεί ένας γενικός κανόνας, όπως ότι ο τόνος σε λάδι είναι ασφαλέστερος από τον τόνο σε νερό ή ότι τα προϊόντα από μια συγκεκριμένη περιοχή έχουν πάντοτε χαμηλότερα επίπεδα υδραργύρου.
Ποιο είναι το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο υδραργύρου στην ΕΕ
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το μέγιστο επιτρεπόμενο επίπεδο υδραργύρου για τον τόνο είναι 1 mg/kg νωπού βάρους.
Το όριο αυτό αποτελεί το ανώτατο επίπεδο που επιτρέπεται από τη νομοθεσία και δεν αντιπροσωπεύει τη συγκέντρωση που συναντάται συνήθως σε κάθε κονσέρβα. Ούτε αποτελεί στόχο για την κατανάλωση υδραργύρου.
Σύμφωνα με στοιχεία από ισπανικούς ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν την περίοδο 2011-2021, η διάμεση συγκέντρωση υδραργύρου στον κονσερβοποιημένο τόνο ήταν 0,22 mg/kg, δηλαδή αρκετά χαμηλότερη από το νόμιμο ανώτατο όριο.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει καθορίσει την ανεκτή εβδομαδιαία πρόσληψη μεθυλυδραργύρου σε 1,3 μικρογραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους. Η τιμή αυτή αφορά μικρογραμμάρια και όχι χιλιοστόγραμμα.
Η έκθεση στον μεθυλυδράργυρο χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή κατά την εγκυμοσύνη και την παιδική ηλικία, καθώς η ουσία μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του νευρικού συστήματος.
Τι πρέπει να προσέχετε όταν αγοράζετε τόνο σε κονσέρβα
Το πρώτο βήμα είναι να ελέγχετε αν η ετικέτα αναφέρει το συγκεκριμένο είδος ψαριού. Ενδείξεις όπως skipjack, yellowfin ή albacore προσφέρουν περισσότερες πληροφορίες από τη γενική ονομασία «τόνος».
Η αναγνώριση του είδους, ωστόσο, δεν υποκαθιστά μια εργαστηριακή μέτρηση της περιεκτικότητας σε υδράργυρο. Συνεπώς, δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί με βεβαιότητα η ποσότητα που περιέχει κάθε προϊόν μόνο από την ετικέτα.
Μια πρακτική προσέγγιση είναι η ποικιλία στη διατροφή και η εναλλαγή του τόνου με άλλα είδη ψαριών που έχουν γενικά χαμηλότερα επίπεδα υδραργύρου. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται η αποκλειστική εξάρτηση από ένα είδος ψαριού και περιορίζεται ο κίνδυνος αυξημένης έκθεσης μέσω της συχνής κατανάλωσης.
Συχνές ερωτήσεις για τον τόνο και τον υδράργυρο
Μπορεί να καταναλώνεται τόνος σε κονσέρβα κατά την εγκυμοσύνη;
Η εγκυμοσύνη δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποκλειστεί αυτομάτως κάθε είδος τόνου από τη διατροφή. Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή στο είδος, στην ποσότητα και στη συχνότητα κατανάλωσης.
Οι σχετικές διατροφικές συστάσεις δίνουν έμφαση στην ποικιλία των ψαριών και στον περιορισμό των ειδών που είναι πιθανότερο να περιέχουν υψηλές συγκεντρώσεις υδραργύρου. Οι έγκυες και όσες σχεδιάζουν εγκυμοσύνη καλό είναι να ακολουθούν τις επίσημες οδηγίες και τις συμβουλές του γιατρού τους, καθώς δεν αντιμετωπίζονται όλα τα είδη τόνου με τον ίδιο τρόπο.
Μειώνεται ο υδράργυρος όταν στραγγίζεται το λάδι ή το νερό της κονσέρβας;
Όχι σε σημαντικό βαθμό. Ο υδράργυρος βρίσκεται κυρίως στους ιστούς του ψαριού και όχι στο υγρό που χρησιμοποιείται για τη συντήρησή του.
Επομένως, το στράγγισμα του λαδιού ή του νερού δεν αποτελεί ουσιαστικό τρόπο απομάκρυνσης του υδραργύρου. Για τον περιορισμό της έκθεσης, μεγαλύτερη σημασία έχουν η επιλογή των ψαριών και η συνολική συχνότητα κατανάλωσής τους.
