Τα ευρήματα που αποκαλύπτουν την ηλικία του ναυαγίου
Όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, στον βυθό βρέθηκαν αμφορείς που χρονολογούνται πριν από περίπου 4.400 έως 4.700 χρόνια. Η ηλικία τους τοποθετεί το ναυάγιο στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, σε μια περίοδο κατά την οποία κατασκευαζόταν και η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας.
Με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα, οι ερευνητές εκτιμούν ότι πρόκειται για το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο στον κόσμο, ένα εύρημα που μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην κατανόηση της ναυσιπλοΐας και του εμπορίου στην αρχαιότητα.
Το ξύλινο σκαρί του πλοίου, το οποίο υπολογίζεται ότι είχε μήκος περίπου 10 μέτρα, δεν διατηρήθηκε με την πάροδο των χιλιετιών. Ωστόσο, το φορτίο του παρέμεινε στον βυθό, διασκορπισμένο σε μια υποθαλάσσια πλαγιά, σε βάθος περίπου 30 μέτρων.
Στην περιοχή εντοπίστηκαν εκατοντάδες κεραμικά δοχεία, περισσότερα από 30 αγγεία και τρεις μεγάλες πέτρινες άγκυρες. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ορισμένα από τα αγγεία διατηρούν ακόμη υπολείμματα από το αρχικό τους περιεχόμενο.
Τα αγγεία διατηρούν ίχνη από το αρχαίο φορτίο
Ο επικεφαλής της αρχαιολογικής αποστολής, καθηγητής Χακάν Ονίζ από το Πανεπιστήμιο Akdeniz της Τουρκίας, χαρακτήρισε το εύρημα μια πραγματική «χρονοκάψουλα» στον βυθό της θάλασσας.
Εντυπωσιασμένη από την κατάσταση διατήρησης των αντικειμένων εμφανίστηκε και η αρχαιολόγος Κάριν Σοβάντα από το Πανεπιστήμιο Macquarie της Αυστραλίας, η οποία εξέτασε τα αγγεία μετά την ανάσυρσή τους.
Αρκετά από αυτά βρέθηκαν άθικτα, ενώ στο εσωτερικό τους υπήρχε ένα παχύρρευστο υλικό με γυαλιστερή όψη. Η ποσότητα που είχε διασωθεί ξεπέρασε τις αρχικές προσδοκίες της ερευνητικής ομάδας, καθώς δεν επρόκειτο απλώς για μικρά υπολείμματα, αλλά για αξιοσημείωτη ποσότητα αρχαίου περιεχομένου.
Η διαπίστωση αυτή δημιουργεί νέα ερωτήματα σχετικά με το είδος των προϊόντων που μετέφερε το πλοίο και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνταν τα κεραμικά δοχεία εκείνη την εποχή.
Τι μπορεί να περιείχαν τα αρχαία δοχεία
Οι επιστήμονες πραγματοποιούν εξειδικευμένες εργαστηριακές εξετάσεις, προκειμένου να προσδιορίσουν τη σύσταση του υλικού που εντοπίστηκε στα αγγεία.
Μεταξύ των πιθανών εκδοχών που εξετάζονται είναι το ελαιόλαδο, το κρασί και η ρητίνη δέντρων. Ωστόσο, μέχρι να ολοκληρωθούν οι αναλύσεις, δεν υπάρχει οριστική απάντηση για το περιεχόμενο των δοχείων.
Η Κάριν Σοβάντα διατύπωσε επίσης την πιθανότητα τα αγγεία να είχαν χρησιμοποιηθεί περισσότερες από μία φορές. Όπως εξήγησε, τα μεγάλα κεραμικά δοχεία δεν ήταν απαραίτητα αντικείμενα μιας χρήσης, αλλά ενδέχεται να αδειάζονταν μετά την άφιξή τους στον προορισμό τους και να επαναχρησιμοποιούνταν για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Εάν επιβεβαιωθεί αυτή η εκδοχή, τα υπολείμματα που διατηρήθηκαν στο εσωτερικό τους θα μπορούσαν να προέρχονται από διαφορετικές φάσεις χρήσης τους. Η περαιτέρω εξέτασή τους αναμένεται να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τις εμπορικές πρακτικές και την καθημερινή ζωή των ανθρώπων της εποχής.
Η πιθανή σύνδεση με την Κρήτη και το ρεκόρ του ναυαγίου της Δοκού
Η εκτίμηση ότι το πλοίο είχε προορισμό την Κρήτη ή την Τροία αναδεικνύει τη σημασία των θαλάσσιων διαδρομών στην ανατολική Μεσόγειο ήδη από την 3η χιλιετία π.Χ. Οι εμπορικές επαφές μεταξύ των παράκτιων περιοχών της Ανατολίας και των νησιών του Αιγαίου φαίνεται πως είχαν αναπτυχθεί πολύ νωρίτερα από όσο θα μπορούσε να υποδηλώνει η περιορισμένη διατήρηση αντίστοιχων αρχαιολογικών καταλοίπων.
Η ανακάλυψη στην Κέκοβα ενδέχεται να αλλάξει τα δεδομένα σχετικά με το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο, καθώς μέχρι πρότινος τη συγκεκριμένη θέση κατείχε το ναυάγιο της Δοκού στην Ελλάδα, ηλικίας περίπου 4.200 ετών.
Διαφορετική περίπτωση αποτελεί το αρχαιότερο γνωστό άθικτο ναυάγιο, το οποίο βρίσκεται στη Μαύρη Θάλασσα, στα ανοικτά της Βουλγαρίας, και χρονολογείται πριν από περίπου 2.400 χρόνια.
Η νέα ανακάλυψη στην Τουρκία δεν προσφέρει μόνο στοιχεία για την ηλικία και το φορτίο ενός αρχαίου πλοίου. Ανοίγει, παράλληλα, νέους δρόμους για τη μελέτη της ναυσιπλοΐας, της μεταφοράς προϊόντων και των εμπορικών δικτύων που συνέδεαν τους πολιτισμούς της Μεσογείου πριν από σχεδόν πέντε χιλιετίες.
