Η ευθραυστότητα είναι μια κατάσταση που μπορεί να εμφανιστεί με την πάροδο της ηλικίας και συνδέεται με μειωμένη μυϊκή δύναμη, εύκολη κόπωση, περιορισμένη σωματική δραστηριότητα και χαμηλότερη ταχύτητα βάδισης. Μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο απώλειας της λειτουργικότητας, δυσκολεύοντας τις καθημερινές δραστηριότητες και περιορίζοντας την αυτονομία.
Τα ευρήματα της νέας έρευνας, ωστόσο, υποδεικνύουν ότι η σωματική εξασθένηση δεν είναι απαραίτητα μια μη αναστρέψιμη διαδικασία και ότι η κατάλληλη άσκηση ενδέχεται να συμβάλει στη βελτίωση της φυσικής κατάστασης.
Σχεδόν 7 στους 10 παρουσίασαν βελτίωση
Στην έρευνα συμμετείχαν ηλικιωμένοι που ζούσαν ανεξάρτητα σε κοινότητες της περιοχής του Σικάγου. Στην τελική ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 105 άτομα, με μέση ηλικία τα 79 έτη, τα οποία παρουσίαζαν ευθραυστότητα ή βρίσκονταν σε αρχικό στάδιο αυτής της κατάστασης. Περίπου τα δύο τρίτα χρησιμοποιούσαν βοηθήματα βάδισης, όπως μπαστούνι ή περιπατητήρα.
Οι συμμετέχοντες έλαβαν μέρος σε ένα οργανωμένο πρόγραμμα περπατήματος διάρκειας 16 εβδομάδων. Η άσκηση πραγματοποιούνταν τρεις φορές την εβδομάδα, για 45 λεπτά κάθε φορά, υπό την επίβλεψη ειδικών.
Οι ερευνητές χώρισαν τους συμμετέχοντες σε δύο ομάδες, διαφοροποιώντας κυρίως την ένταση της άσκησης. Η πρώτη περπατούσε με άνετο και χαλαρό ρυθμό, ενώ η δεύτερη ακολουθούσε πιο γρήγορο βηματισμό, με στόχο περίπου το 70% της εκτιμώμενης μέγιστης καρδιακής συχνότητας.
Μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος, οι διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων ήταν αξιοσημείωτες. Από τους 102 συμμετέχοντες για τους οποίους υπήρχαν διαθέσιμες μετρήσεις πριν και μετά την παρέμβαση, περίπου το 70% όσων ακολουθούσαν γρήγορο περπάτημα παρουσίασε βελτίωση στην κατηγορία ευθραυστότητας, έναντι περίπου 46% εκείνων που περπατούσαν πιο χαλαρά.
Με άλλα λόγια, η βελτίωση καταγράφηκε σε σχεδόν επτά στους δέκα συμμετέχοντες της ομάδας υψηλότερης έντασης, σε σύγκριση με λιγότερους από τους μισούς στην ομάδα χαμηλότερης έντασης.
Επιπλέον, στο τέλος της μελέτης, περίπου οι μισοί συμμετέχοντες που περπατούσαν γρήγορα δεν πληρούσαν πλέον τα κριτήρια ούτε της ευθραυστότητας ούτε του αρχικού σταδίου της. Στην ομάδα του χαλαρού περπατήματος, το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώθηκε περίπου στο 27%.
Περισσότερη αντοχή και καλύτερη ταχύτητα βάδισης
Τα πιθανά οφέλη του γρήγορου περπατήματος δεν περιορίστηκαν μόνο στη βελτίωση των δεικτών ευθραυστότητας. Οι συμμετέχοντες που ακολουθούσαν τον πιο γρήγορο ρυθμό εμφάνισαν μεγαλύτερη αύξηση στη συνήθη ταχύτητα βάδισής τους.
Παράλληλα, στη δοκιμασία βάδισης διάρκειας έξι λεπτών, η συγκεκριμένη ομάδα κάλυψε περίπου 49 μέτρα περισσότερα σε σύγκριση με την ομάδα του χαλαρού περπατήματος. Η δοκιμασία αυτή χρησιμοποιείται συχνά για την αξιολόγηση της λειτουργικής ικανότητας και της αντοχής.
Ακόμη, μεταξύ των συμμετεχόντων για τους οποίους υπήρχαν επαρκή δεδομένα καταγραφής της καθημερινής δραστηριότητας, όσοι περπατούσαν με μεγαλύτερη ένταση κατέγραφαν κατά μέσο όρο 496 επιπλέον βήματα την ημέρα σε σχέση με την αρχή της έρευνας.
Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι το γρήγορο περπάτημα αυξάνει περισσότερο τις απαιτήσεις τόσο από το καρδιοαναπνευστικό σύστημα όσο και από τους μυς. Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η επιβάρυνση ενδέχεται να συμβάλει στη βελτίωση της φυσικής κατάστασης και στην ενίσχυση της ικανότητας εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων.
Οι περιορισμοί της έρευνας που χρειάζονται προσοχή
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα ευρήματα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή.
Από τους 165 ανθρώπους που συμμετείχαν αρχικά στη μελέτη, οι 60 δεν συμπεριλήφθηκαν στην τελική ανάλυση. Επιπλέον, οι αποχωρήσεις ήταν περισσότερες στην ομάδα που ακολουθούσε το πρόγραμμα υψηλότερης έντασης.
Όταν οι επιστήμονες συνυπολόγισαν στις αναλύσεις τους και τα άτομα που εγκατέλειψαν το πρόγραμμα, το πλεονέκτημα του γρήγορου περπατήματος περιορίστηκε και δεν παρέμεινε στατιστικά σημαντικό με βάση το συνηθισμένο όριο αξιολόγησης.
Αυτό αποτελεί σημαντικό περιορισμό και δείχνει ότι απαιτούνται μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές, ώστε να επιβεβαιωθεί αν η υψηλότερη ένταση προσφέρει σταθερά καλύτερα αποτελέσματα σε αυτή την ομάδα ηλικιωμένων.
Επιπλέον, η άσκηση πραγματοποιήθηκε υπό επίβλεψη. Επομένως, τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι όλοι οι ηλικιωμένοι με μειωμένη δύναμη ή προβλήματα κινητικότητας πρέπει να αρχίσουν να περπατούν όσο πιο γρήγορα μπορούν, χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για το καθημερινό περπάτημα
Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι ο ρυθμός βάδισης ενδέχεται να έχει εξίσου σημαντικό ρόλο με τη διάρκεια της άσκησης, τουλάχιστον για ορισμένους ηλικιωμένους που αντιμετωπίζουν σωματική ευθραυστότητα.
Όταν η κατάσταση της υγείας το επιτρέπει, η σταδιακή αύξηση της έντασης μπορεί να αποτελέσει έναν τρόπο ενίσχυσης της αντοχής και της κινητικότητας. Ωστόσο, ο κατάλληλος ρυθμός διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη φυσική κατάσταση, τυχόν προβλήματα υγείας και την ικανότητα ασφαλούς βάδισης.
Για όσους αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην κίνηση, χρησιμοποιούν βοηθήματα βάδισης ή αισθάνονται αστάθεια, είναι σημαντικό να προηγείται η συμβουλή επαγγελματία υγείας.
Συνολικά, η μελέτη προσθέτει ένα ενδιαφέρον στοιχείο στη συζήτηση για την άσκηση στην τρίτη ηλικία: δεν έχει σημασία μόνο να παραμένει κανείς δραστήριος, αλλά και το πώς προσαρμόζει την ένταση της δραστηριότητάς του στις δυνατότητές του.
