Τη θλίψη του για τον θάνατο της διακεκριμένης ανθρωπολόγου και καθηγήτριας Renée Hirschon, η οποία έφυγε από τη ζωή στις 27 Οκτωβρίου 2026, εκφράζει το Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου.
Η ακαδημαϊκός άφησε σημαντικό ερευνητικό και διδακτικό έργο, ενώ συνέβαλε ουσιαστικά στη συγκρότηση και την πορεία του Τμήματος από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του.
Ολόκληρη η ανακοίνωση:
Με βαθιά λύπη το Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου αποχαιρετά τη διακεκριμένη ανθρωπολόγο καθηγήτρια Renée Hirschon που έφυγε από τη ζωή στις 27 Οκτωβρίου 2026.
Γεννημένη το 1944, η Renée Hirschon ολοκλήρωσε τις προπτυχιακές, μεταπτυχιακές και διδακτορικές της σπουδές στα Πανεπιστήμια του Κέιπ Τάουν, του Σικάγου και της Οξφόρδης. Ξεκίνησε την ακαδημαϊκή της καριέρα στο Πανεπιστήμιο Oxford Brookes University, ενώ το 1987 εκλέχτηκε καθηγήτρια Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο νεοσύστατο τότε Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας (μετέπειτα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας) του Πανεπιστημίου Αιγαίου, στο οποίο υπηρέτησε μέχρι το 1998. Κατά τη διάρκεια της παρουσίας της στο Τμήμα, η Renée Hirschon συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση της ακαδημαϊκής φυσιογνωμίας του Τμήματος και μοιράστηκε τις αρχικές δυσκολίες κατά τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του αναλαμβάνοντας σημαντικά διοικητικά καθήκοντα ως Πρόεδρος Τμήματος. Στα πλαίσια της διδακτορικής της διατριβής τη δεκαετία του 1970, η Renée Hirschon είχε πραγματοποιήσει εκτεταμένη επιτόπια έρευνα στη Κοκκινιά του Πειραιά ανάμεσα σε πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, εστιάζοντας σε ζητήματα προσφυγικής μνήμης, μετακίνησης, χώρου, κοινωνικής οργάνωσης, συγγένειας, φύλου και οικιακότητας, θρησκευτικής ζωής, καθώς και υλικού πολιτισμού. Τα πρωτοπόρα για την εποχή θεματικά πεδία, με τα οποία είχε ασχοληθεί ερευνητικά η Renée Hirschon, εντάχθηκαν στα διδακτικά και ερευνητικά ενδιαφέροντα του Τμήματος, τόσο με τη μορφή μαθημάτων όσο και ερευνητικών πεδίων σε επίπεδο διδακτορικών διατριβών, και συνετέλεσαν στη διαμόρφωση των ανθρωπολογικών ενδιαφερόντων του Τμήματος τις δεκαετίες του 1980 και του 1990.
Η έρευνα της Renée Hirschon για την Κοκκινιά, που ξεκίνησε ως προσφυγικός οικισμός για να γίνει αστική συνοικία του Πειραιά, και η οποία δημοσιεύτηκε αρχικά το 1989 με τίτλο Heirs of the Greek Catastrophe: The social life of Asia Minor refugees in Piraeus», ενώ μεταφράστηκε στα ελληνικά το 2006 με τίτλο Κληρονόμοι της Μικρασιατικής Καταστροφής: Η κοινωνική ζωή των Μικρασιατών προσφύγων στον Πειραιά, αποτελεί μία από τις πρώτες εκτενείς εθνογραφικές μελέτες ενός αστικού χώρου στην Ευρώπη από τη σκοπιά της ανθρωπολογίας και μία από τις πρώτες συστηματικές ανθρωπολογικές μελέτες που εξετάζουν σε βάθος μια προσφυγική κοινότητα. Επί σειρά ετών η Renée Hirschon ανέπτυξε έντονο προσωπικό, εθνογραφικό και ακαδημαϊκό ενδιαφέρον για την εθνογραφία της Ελλάδας και συγκαταλέγεται ανάμεσα στις πλέον σημαντικές φυσιογνωμίες που καθιέρωσαν τη διαμόρφωση της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο ελληνικό πλαίσιο.
Η ενασχόληση της Renée Hirschon με προσφυγικά ζητήματα συνεχίστηκε και τα επόμενα χρόνια, καθώς, μετά τη αποχώρησή της από το Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας για λόγους υγείας και την επιστροφή της στη Βρετανία, συνδέθηκε ερευνητικά με το Κέντρο Προσφυγικών Μελετών του Queen Elizabeth House στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ενώ υπήρξε Senior Research Fellow στο St Peter’s College και μέλος της Ακαδημαϊκής Συμβουλευτικής Επιτροπής των Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών και των Μελετών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης στην Οξφόρδη (SEESOX) στο St Antony’s College του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Η πλέον πρόσφατη δημοσίευσή της είναι ένας τόμος, τον οποίο επιμελήθηκε, με τίτλο Crossing the Aegean: An Appraisal of the 1923 Compulsory Population Exchange between Greece and Turkey (2003), ο οποίος προσφέρει μια αποτίμηση των μακροπρόθεσμων συνεπειών για την Ελλάδα και την Τουρκία της υποχρεωτικής ανταλλαγής πληθυσμών στα πλαίσια της Συνθήκης της Λωζάνης.
Τιμώντας τη μνήμη, την προσφορά και την προσωπικότητα της αγαπητής συναδέλφου, το Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας αποφάσισε ομόφωνα:
- Να εκφράσει τα ειλικρινή και θερμά συλλυπητήρια των μελών του στην οικογένεια και στους οικείους της εκλιπούσας.
- Να δημοσιευθεί το παρόν ψήφισμα στην επίσημη ιστοσελίδα του Τμήματος και τον ημερήσιο τύπο.
