Η Μινόρκα στο επίκεντρο της ιστορίας
Σήμερα οι Βαλεαρίδες Νήσοι, με τη Μαγιόρκα, τη Μινόρκα, την Ίμπιζα και τη Φορμεντέρα, αποτελούν δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς. Κατά τον 13ο αιώνα, όμως, η περιοχή ήταν πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα στους μουσουλμανικούς πληθυσμούς των Μαυριτανών και τα χριστιανικά βασίλεια της Ιβηρικής.
Το 1229 ο βασιλιάς Ιάκωβος Α΄ της Αραγωνίας κατέκτησε τη Μαγιόρκα, ενώ λίγα χρόνια αργότερα πέρασε στον έλεγχό του και η Ίμπιζα. Το 1287, ο διάδοχός του Αλφόνσος ολοκλήρωσε την κατάκτηση της Μινόρκας.
Αιώνες αργότερα, σε έναν προστατευμένο όρμο του νησιού, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν τρία πλοία που αποτελούν ένα σπάνιο παράθυρο προς εκείνη την περίοδο.
Τα τρία πλοία στον "Όρμο των Μυστηρίων"
Τα ναυάγια εντοπίστηκαν στην περιοχή Cala en Busquets, κοντά στη σημερινή Σιουταντέγια, έναν τόπο με πλούσια ιστορία που υπήρξε σημαντικό κέντρο τόσο κατά τη ρωμαϊκή όσο και κατά τη μαυριτανική περίοδο.
Τα πλοία ονομάστηκαν Busquets I, Busquets II και Busquets III. Η θέση τους στον βυθό δείχνει ότι πιθανότατα βυθίστηκαν την ίδια στιγμή, ενώ οι αναλύσεις με άνθρακα τοποθετούν το γεγονός περίπου στη δεκαετία του 1240.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι η καταστροφή τους προκλήθηκε από ένα φαινόμενο γνωστό ως rissaga, ένα είδος μετεωρολογικού τσουνάμι που δημιουργείται από απότομες αλλαγές στην ατμοσφαιρική πίεση.
Γιατί διατηρήθηκαν τόσο καλά
Η εξαιρετική κατάσταση των ναυαγίων οφείλεται σε δύο βασικούς παράγοντες.
Ο πρώτος αφορά το φορτίο των πλοίων. Κατά τον Μεσαίωνα είχαν πλέον περιοριστεί σημαντικά τα αμφορεία, τα οποία συχνά εντοπίζονται από κυνηγούς θησαυρών, και είχαν αντικατασταθεί από ξύλινα βαρέλια. Τα βαρέλια με τον χρόνο διαλύονται και δεν αφήνουν εύκολα ανιχνεύσιμα ίχνη, με αποτέλεσμα τα ναυάγια να παραμένουν προστατευμένα από παράνομες λεηλασίες.
Ο δεύτερος παράγοντας ήταν η γεωγραφική θέση της περιοχής. Η κατασκευή του σύγχρονου λιμανιού της Μινόρκας στην άλλη πλευρά του νησιού άφησε τον συγκεκριμένο όρμο σχεδόν ανέγγιχτο για αιώνες.
Το "εύρημα της δεκαετίας"
Οι υποβρύχιες έρευνες έχουν ήδη αποκαλύψει αντικείμενα τόσο χριστιανικής όσο και μαυριτανικής προέλευσης. Ανάμεσα στα σημαντικότερα ευρήματα ξεχωρίζει ένα μικρό θρησκευτικό αντικείμενο που χαρακτηρίστηκε από τον αρχαιολόγο Ξαβιέ Αγκελό ως "εύρημα της δεκαετίας" για τη Μινόρκα.
Πρόκειται για ένα εγκόλπιο, μια μικρή λειψανοθήκη που φορούσαν υψηλόβαθμοι κληρικοί και μέσα στην οποία φυλάσσονταν συνήθως ιερά κειμήλια.
Το αντικείμενο βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο της Μινόρκας, όπου υποβάλλεται σε διαδικασία αφαλάτωσης. Οι ειδικοί δεν έχουν ακόμη καταφέρει να αποκαλύψουν τι υπάρχει στο εσωτερικό του. Θα μπορούσε να περιέχει ένα μικρό οστό, ένα κομμάτι υφάσματος ή ακόμη και μια παλιά περγαμηνή.
Ένα υποθαλάσσιο μουσείο γεμάτο μυστικά
Η περιοχή συνεχίζει να αποτελεί αντικείμενο εντατικής έρευνας από αρχαιολόγους και ειδικούς πολιτιστικής κληρονομιάς. Η αποστολή του Explorers Club της Νέας Υόρκης σε συνεργασία με τοπικούς επιστήμονες συνεχίζει την εξερεύνηση του βυθού με στόχο την ανακάλυψη νέων στοιχείων.
Η πλήρης επιστημονική μελέτη αναμένεται να δημοσιευθεί το 2027, ενώ μέχρι τότε οι ερευνητές θα συνεχίσουν να αναζητούν νέα ίχνη από τα μεσαιωνικά πλοία που παρέμειναν κρυμμένα για 800 χρόνια κάτω από τα νερά της Μεσογείου.
