Τι είναι τα συντηρητικά και γιατί χρησιμοποιούνται
Όπως εξηγούν ειδικοί διατροφής, τα συντηρητικά είναι πρόσθετα που καθυστερούν τη φυσική αλλοίωση των τροφίμων και εμποδίζουν την ανάπτυξη βακτηρίων και άλλων μικροοργανισμών.
Χωρίς αυτά, πολλά από τα προϊόντα που αγοράζουμε σήμερα θα είχαν πολύ μικρότερη διάρκεια ζωής, κάτι που θα αύξανε τον κίνδυνο αλλοίωσης και τροφικών δηλητηριάσεων.
Εκτός από τα τρόφιμα, χρησιμοποιούνται και σε καλλυντικά, φάρμακα και προϊόντα προσωπικής φροντίδας, ώστε να διατηρούνται ασφαλή μέχρι την ημερομηνία λήξης τους.
Φυσικά και συνθετικά συντηρητικά
Τα συντηρητικά χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες: φυσικά και τεχνητά.
Φυσικά συντηρητικά
Πρόκειται για ουσίες που προέρχονται από τη φύση και χρησιμοποιούνται εδώ και πολλά χρόνια στη συντήρηση τροφίμων. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν:
το αλάτι, που χρησιμοποιείται σε τυριά, κρέατα και ψάρια
η ζάχαρη, κυρίως σε γλυκά και μαρμελάδες
το ξύδι, βασικό συστατικό σε τουρσιά και σάλτσες
το λεμόνι και το κιτρικό οξύ, που εμποδίζουν την οξείδωση
φυσικά αρωματικά όπως κανέλα και γαρίφαλο, αλλά και το ελαιόλαδο, που έχουν αντιμικροβιακές ιδιότητες
Συνθετικά συντηρητικά
Στη βιομηχανία τροφίμων χρησιμοποιούνται επίσης χημικά συντηρητικά που συμβάλλουν στη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των προϊόντων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
βενζοϊκά άλατα (E210–E219), σε αναψυκτικά, σάλτσες και γλυκά
νιτρώδη και νιτρικά (E249–E252), κυρίως σε αλλαντικά
θειώδη (E220–E228), σε κρασιά και αποξηραμένα φρούτα
BHA και BHT, που προστατεύουν λιπαρά προϊόντα από αλλοίωση
Ποιες ουσίες έχουν προβληματίσει τους επιστήμονες
Παρότι εγκρίνονται από τις αρμόδιες αρχές, ορισμένα συντηρητικά έχουν βρεθεί στο επίκεντρο επιστημονικών συζητήσεων λόγω πιθανών επιπτώσεων στην υγεία.
Νιτρώδη και νιτρικά (E249–E252)
Χρησιμοποιούνται κυρίως σε αλλαντικά και επεξεργασμένα κρέατα. Έχουν συσχετιστεί με σχηματισμό ουσιών που, σε μεγάλες ποσότητες, ενδέχεται να συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για συγκεκριμένες μορφές καρκίνου, ιδιαίτερα του παχέος εντέρου.
Γλουταμινικό μονονάτριο (MSG)
Πρόκειται για ενισχυτικό γεύσης που συναντάται σε σνακ, έτοιμα γεύματα και σάλτσες. Αν και θεωρείται ασφαλές σε φυσιολογικές ποσότητες, ορισμένα άτομα αναφέρουν ευαισθησία με συμπτώματα όπως πονοκέφαλο ή κόπωση.
Τεχνητές χρωστικές
Χρώματα όπως Red 40, Yellow 5 και Blue 1 χρησιμοποιούνται για πιο έντονη εμφάνιση στα τρόφιμα. Σε κάποιες περιπτώσεις έχουν συνδεθεί με αλλεργικές αντιδράσεις ή υπερκινητικότητα σε παιδιά, χωρίς όμως οριστική επιστημονική συμφωνία.
Θειώδη (E220–E228)
Χρησιμοποιούνται συχνά σε κρασί και αποξηραμένα προϊόντα. Σε ευαίσθητα άτομα, κυρίως σε όσους έχουν άσθμα, μπορεί να προκαλέσουν αναπνευστικά συμπτώματα.
Βενζοϊκά (E210–E219)
Βρίσκονται σε αναψυκτικά και χυμούς. Υπό συγκεκριμένες συνθήκες έχει εξεταστεί η πιθανότητα σχηματισμού βενζολίου, μιας ουσίας που παρακολουθείται επιστημονικά.
Πώς αναγνωρίζονται στις ετικέτες
Οι ειδικοί προτείνουν στους καταναλωτές να διαβάζουν προσεκτικά τις ετικέτες πριν επιλέξουν ένα προϊόν.
Χρήσιμες πρακτικές:
αναζήτηση των κωδικών E200–E299
προσοχή σε ονομασίες όπως "νιτρικό νάτριο" ή "θειώδη"
επιλογή προϊόντων με πιο σύντομη και αναγνωρίσιμη λίστα συστατικών
περιορισμός των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων
προτίμηση τροφών με φυσικά συντηρητικά όπως λεμόνι, ξύδι και αλάτι
