Κοινωνία 0

Η «σιωπηλή» διαταραχή του ύπνου που επηρεάζει τη μνήμη

υπνος
Google Logo Μάθε πρώτος όλες τις σημαντικές ειδήσεις. Βάλε το alfavita.gr στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google
Η υπνική άπνοια είναι μια κατάσταση που δεν επιβαρύνει απλώς τον ύπνο, αλλά ενδέχεται να επηρεάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου και να σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης νευροεκφυλιστικών παθήσεων.

Τα συμπτώματα που μπορεί να υποδηλώνουν υπνική άπνοια

Ένα από τα χαρακτηριστικότερα σημάδια της υπνικής άπνοιας είναι το δυνατό ροχαλητό, ιδιαίτερα όταν διακόπτεται ξαφνικά για μερικά δευτερόλεπτα και στη συνέχεια επανέρχεται. Οι παύσεις στην αναπνοή γίνονται συχνά αντιληπτές από τον σύντροφο ή κάποιο άλλο άτομο που κοιμάται στο ίδιο δωμάτιο.

Την ίδια στιγμή, ο ασθενής μπορεί να ξυπνά αισθανόμενος έντονη κόπωση, σαν να μην έχει κοιμηθεί αρκετά, ενώ κατά τη διάρκεια της ημέρας παρουσιάζει υπνηλία και δυσκολεύεται να παραμείνει συγκεντρωμένος.

Σύμφωνα με τον κ. Βαγιάκη, υπάρχουν και άλλες ενδείξεις που μπορούν να συνδέονται με τη διαταραχή. Μεταξύ αυτών είναι οι ξαφνικές αφυπνίσεις με αίσθημα πνιγμού ή ασφυξίας, η συχνή ανάγκη για ούρηση κατά τη διάρκεια της νύχτας και οι πονοκέφαλοι το πρωί.

Επιπλέον, σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να εμφανιστούν στυτική δυσλειτουργία, αυξημένη αρτηριακή πίεση ή καρδιακές αρρυθμίες, όπως η κολπική μαρμαρυγή. Ωστόσο, η απουσία έντονων συμπτωμάτων δεν αποκλείει την ύπαρξη υπνικής άπνοιας, καθώς υπάρχουν περιπτώσεις ανθρώπων που παρουσιάζουν ελάχιστες ή καθόλου εμφανείς ενοχλήσεις.

Για όσους κοιμούνται μόνοι τους, η ανεξήγητη εξάντληση μέσα στην ημέρα, η νυχτερινή συχνοουρία ή η παρατήρηση τρίτων ότι ροχαλίζουν έντονα μπορούν να αποτελέσουν λόγους για περαιτέρω διερεύνηση.

Ο ειδικός αναφέρεται και στα σύγχρονα έξυπνα ρολόγια, τα οποία μπορούν να καταγράφουν εκτιμήσεις για τα επίπεδα οξυγόνου στο αίμα κατά τη διάρκεια του ύπνου. Ενδείξεις κάτω από το 93% ενδέχεται να αποτελέσουν αφορμή για αναζήτηση ιατρικής συμβουλής. Παρ' όλα αυτά, οι συγκεκριμένες μετρήσεις δεν μπορούν να επιβεβαιώσουν από μόνες τους την υπνική άπνοια. Για τη διάγνωση απαιτείται εξειδικευμένος έλεγχος και μελέτη ύπνου.

Γιατί η υπνική άπνοια συνδέεται με την άνοια και το Αλτσχάιμερ

Η σχέση ανάμεσα στην υπνική άπνοια και τις διαταραχές της μνήμης αποτελεί αντικείμενο αυξανόμενου επιστημονικού ενδιαφέροντος.

Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Υπνολογίας, μεγάλη μελέτη του 2025 έδειξε ότι οι άνθρωποι με υπνική άπνοια αντιμετωπίζουν κατά 33% μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας και κατά 45% αυξημένο κίνδυνο για τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Ένας από τους πιθανούς μηχανισμούς που εξηγούν αυτή τη συσχέτιση αφορά το βήτα αμυλοειδές, μια πρωτεΐνη της οποίας η συσσώρευση στον εγκέφαλο συνδέεται με τις αλλοιώσεις που παρατηρούνται στη νόσο Αλτσχάιμερ.

Κατά τη διάρκεια του βαθύ ύπνου, γνωστού και ως ύπνου βραδέων κυμάτων, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί μηχανισμούς που συμβάλλουν στην απομάκρυνση μεταβολικών αποβλήτων, μεταξύ των οποίων και το βήτα αμυλοειδές.

Στην περίπτωση της υπνικής άπνοιας, όμως, η αναπνοή διακόπτεται επανειλημμένα, προκαλώντας μικροαφυπνίσεις που εμποδίζουν την επίτευξη και τη διατήρηση του βαθύ ύπνου. Έτσι, διαταράσσεται η φυσιολογική διαδικασία απομάκρυνσης των συγκεκριμένων ουσιών από τον εγκέφαλο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που αντιμετωπίζει προβλήματα συγκέντρωσης ή ξεχνά συχνότερα πράγματα εμφανίζει άνοια. Η υπνική άπνοια μπορεί επίσης να προκαλέσει παρόμοιες δυσκολίες, εξαιτίας της κακής ποιότητας ύπνου.

Ένας ασθενής που δεν ξεκουράζεται επαρκώς μπορεί να ξυπνά εξαντλημένος, να σκέφτεται πιο αργά, να δυσκολεύεται να παρακολουθήσει μια συζήτηση και να παρουσιάζει μειωμένη μνήμη. Τα συμπτώματα αυτά ενδέχεται να μοιάζουν με εκείνα της άνοιας.

Η σημαντική διαφορά είναι ότι, όταν τα προβλήματα οφείλονται στην υπνική άπνοια, μπορούν να παρουσιάσουν βελτίωση μετά την κατάλληλη θεραπεία. Η χρήση μάσκας θετικής πίεσης, εφόσον ελέγχει αποτελεσματικά τις διακοπές της αναπνοής, συμβάλλει στην αποκατάσταση της ποιότητας του ύπνου και μπορεί να βελτιώσει τη μνήμη και την προσοχή.

Η σχέση της υπνικής άπνοιας με τα περιττά κιλά

Η παχυσαρκία και η υπνική άπνοια φαίνεται να αλληλοεπηρεάζονται, δημιουργώντας έναν κύκλο που μπορεί να είναι δύσκολο να διακοπεί.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα στην οποία συμμετείχαν 12.860 ενήλικες από τις ΗΠΑ και την Ελβετία, αποφρακτική υπνική άπνοια παρουσίαζε το 75% των ατόμων με παχυσαρκία, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στους υπέρβαρους έφτανε το 60%.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι δεν έχουν όλοι οι ασθενείς με υπνική άπνοια αυξημένο σωματικό βάρος. Από το σύνολο των πασχόντων, το 25% ήταν αδύνατοι, το 44% υπέρβαροι και το 32% παχύσαρκοι.

Όπως εξηγεί ο κ. Βαγιάκης, τα αυξημένα κιλά μπορούν να ευνοήσουν την εμφάνιση άπνοιας, ενώ η ίδια η διαταραχή ενδέχεται να δυσκολεύει την απώλεια βάρους.

Αυτό συμβαίνει επειδή η έλλειψη ποιοτικού ύπνου επηρεάζει τον μεταβολισμό και την αντίσταση στην ινσουλίνη. Παράλληλα, η εξάντληση και η υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας μειώνουν τη διάθεση για σωματική δραστηριότητα και άσκηση.

Επιπλέον, οι άνθρωποι που δεν κοιμούνται καλά είναι πιθανότερο να αναζητούν την επόμενη ημέρα τροφές πλούσιες σε λιπαρά και σάκχαρα, γεγονός που μπορεί να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το σωματικό τους βάρος.

Για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση, είναι σημαντικό να εντοπιστεί αρχικά η υπνική άπνοια και να ξεκινήσει η κατάλληλη θεραπεία. Με τη βελτίωση του ύπνου, η προσπάθεια για απώλεια κιλών μπορεί να γίνει ευκολότερη.

Αναφορικά με τα ενέσιμα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, ο ειδικός σημειώνει ότι νεότερες μελέτες έχουν δείξει σημαντική μείωση των επεισοδίων άπνοιας. Μάλιστα, μία από τις σχετικές έρευνες δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο στο επιστημονικό περιοδικό «New England Journal of Medicine».

Νέα θεραπεία για την υπνική άπνοια: Χάπι βρίσκεται σε κλινική δοκιμή

Η βασική και καθιερωμένη θεραπευτική επιλογή για την υπνική άπνοια παραμένει η μάσκα θετικής πίεσης, γνωστή ως CPAP. Πρόκειται για μια μέθοδο που εφαρμόζεται εδώ και περίπου τέσσερις δεκαετίες και έχει εξελιχθεί σημαντικά χάρη στις τεχνολογικές βελτιώσεις.

Σύμφωνα με τον κ. Βαγιάκη, οι σύγχρονες συσκευές είναι εύχρηστες, αθόρυβες και κατασκευάζονται με μαλακά υλικά, ώστε να μην προκαλούν ιδιαίτερη ενόχληση κατά τη διάρκεια του ύπνου. Παράλληλα, δεν συνδέονται με σημαντικές επιπλοκές. Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ειδικός ενδοστοματικός νάρθηκας, ο οποίος τοποθετείται πριν από την κατάκλιση.

Ωστόσο, οι επιστήμονες αναμένουν και νεότερες θεραπευτικές εξελίξεις. Ένα φαρμακευτικό σκεύασμα που δρα στο νευρικό σύστημα βρίσκεται αυτή την περίοδο σε κλινική δοκιμή φάσης 3.

Τα πρώτα σχετικά στοιχεία παρουσιάστηκαν την άνοιξη στο Αμερικανικό Συνέδριο, ενώ αναμένεται και η δημοσίευση της επιστημονικής μελέτης.

Εφόσον τα αποτελέσματα επιβεβαιώσουν την αποτελεσματικότητά του, το φάρμακο ενδέχεται να αποτελέσει μια νέα θεραπευτική επιλογή για τους ασθενείς. Η χορήγησή του θα γίνεται πριν από τον ύπνο, με στόχο να περιορίζει τα επεισόδια άπνοιας.

Τι να κάνουμε όταν δεν μας παίρνει ο ύπνος

Εκτός από τις διαθέσιμες θεραπείες, σημαντικό ρόλο στην ποιότητα του ύπνου έχουν και οι καθημερινές συνήθειες.

Ο κ. Βαγιάκης συνιστά τη διατήρηση ενός σταθερού ωραρίου κατάκλισης, ενώ όσοι αντιμετωπίζουν δυσκολίες στον ύπνο καλό είναι να αποφεύγουν τον καφέ, την έντονη σωματική άσκηση τις βραδινές ώρες και την κατανάλωση αλκοόλ πριν ξαπλώσουν.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ψυχολογική αντιμετώπιση της αϋπνίας. Η αγωνία για το αν θα καταφέρει κάποιος να κοιμηθεί και για το κατά πόσο θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της επόμενης ημέρας μπορεί να αυξήσει το άγχος και να κάνει τον ύπνο ακόμη πιο δύσκολο.

Όπως χαρακτηριστικά συμβουλεύει ο ειδικός, η προσπάθεια να εξαναγκάσει κανείς τον εαυτό του να κοιμηθεί μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα. Αντί να παραμένει στο κρεβάτι στριφογυρίζοντας και εκνευριζόμενος, είναι προτιμότερο να σηκωθεί και να ασχοληθεί με κάποια ήρεμη δραστηριότητα.

Ειδικότερα, εάν περάσουν περίπου 20 λεπτά χωρίς να έρθει ο ύπνος, συνιστάται η απομάκρυνση από το κρεβάτι και η επιστροφή σε αυτό όταν εμφανιστεί ξανά η υπνηλία.

Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται η σύνδεση του κρεβατιού με την ένταση και την αγωνία της αϋπνίας, διευκολύνοντας σταδιακά την αποκατάσταση μιας πιο υγιούς σχέσης με τον ύπνο.

0 Δείτε τα σχόλια

Όλες οι σημαντικές ειδήσεις στο alfavita.gr

Πώς επιλέγουμε ιδιωτικό σχολείο για τα παιδιά μας; Το μεγάλο αφιέρωμα του alfavita για την επόμενη χρονιά

Το βίντεο του alfavita με 700.000 προβολές για σχολείο της Κυψέλης! Πώς θα στείλετε την δικιά σας σχολική ιστορία

Δίπλες σαν της γιαγιάς: Τα μυστικά για το σωστό τηγάνισμα

Google Logo Μάθε πρώτος όλες τις σημαντικές ειδήσεις. Βάλε το alfavita.gr στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google
Viber Ακολουθήστε το Αlfavita στο Viber

κοινωνία