Μαρία Δούση Μια σημαντική αλλαγή στον χάρτη της μητρότητας καταγράφεται τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, καθώς ολοένα περισσότερες γυναίκες αποκτούν παιδί μετά τα 40. Τα νέα δημογραφικά δεδομένα δείχνουν ότι η τεκνοποίηση μετατίθεται σταθερά σε μεγαλύτερες ηλικίες, αποτυπώνοντας βαθιές κοινωνικές, οικονομικές και πολιτισμικές μεταβολές.
Έρευνα του Βύρωνα Κοτζαμάνη, ομότιμου καθηγητή Δημογραφίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και διευθυντή του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, που δημοσιεύτηκε στο ψηφιακό δελτίο PopNews του ΙΔΕΜ, αποκαλύπτει μια εντυπωσιακή μεταστροφή: από το 1990 μέχρι σήμερα, οι συνολικές γεννήσεις στη χώρα μειώθηκαν κατά 30%, ωστόσο οι γεννήσεις από γυναίκες ηλικίας 40 ετών και άνω αυξήθηκαν πέντε φορές.
Η αλλαγή αυτή αποτυπώνεται και στα ποσοστά συμμετοχής τους στο σύνολο των γεννήσεων. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, οι γεννήσεις από γυναίκες άνω των 40 αντιστοιχούσαν μόλις στο 1,8% του συνόλου, ενώ το 2023-2024 ξεπερνούν πλέον το 10%. Την ίδια στιγμή, οι γεννήσεις από γυναίκες ηλικίας 30-39 ετών σχεδόν διπλασιάστηκαν, ενώ αντίθετα καταγράφηκε μεγάλη πτώση στις ηλικιακές ομάδες κάτω των 30 ετών.
Γιατί οι γυναίκες αποκτούν παιδιά αργότερα
Σύμφωνα με τον ερευνητή, η βασικότερη αιτία της τάσης αυτής είναι η συνεχής μετατόπιση της ηλικίας τεκνοποίησης προς μεγαλύτερες ηλικίες. Παράλληλα, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν η πρόοδος της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, αλλά και η αυξανόμενη προσφυγή των ζευγαριών σε τεχνικές γονιμότητας.
Όπως επισημαίνει, τα τελευταία 20 χρόνια αυξήθηκε αισθητά τόσο ο αριθμός όσο και το ποσοστό των γυναικών άνω των 40 στον πληθυσμό αναπαραγωγικής ηλικίας, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τα στοιχεία γεννητικότητας. Παρ’ όλα αυτά, οι γεννήσεις σε αυτές τις ηλικίες εξακολουθούν να έχουν περιορισμένη επίδραση στον συνολικό δείκτη γονιμότητας της χώρας, ο οποίος παραμένει χαμηλός και δεν ξεπερνά τα 1,3 παιδιά ανά γυναίκα.
Οι προβλέψεις για τις επόμενες δεκαετίες
Ο κ. Κοτζαμάνης εκτιμά ότι, ακόμη και αν συνεχιστεί η αύξηση της μέσης ηλικίας τεκνοποίησης, οι γεννήσεις από γυναίκες άνω των 40 δεν πρόκειται να αυξηθούν σημαντικά στο μέλλον. Ο λόγος είναι ότι ο αριθμός των γυναικών αυτής της ηλικιακής ομάδας αναμένεται να μειωθεί δραστικά τις επόμενες δεκαετίες.
Σύμφωνα με τις προβολές, ο πληθυσμός των γυναικών 40 ετών και άνω θα περιοριστεί κατά περίπου 35% έως το 2060 — από 770.000 σήμερα σε περίπου 505.000 — εφόσον δεν υπάρξει ισχυρή μεταναστευτική ενίσχυση.
Παράλληλα, ο δημογράφος θεωρεί ανέφικτη την επιστροφή των γεννήσεων στα επίπεδα της περιόδου 2011-2020, όταν στη χώρα καταγράφονταν κατά μέσο όρο 92.000 γεννήσεις ετησίως. Ωστόσο, σημειώνει ότι μπορεί να επιτευχθεί σταδιακή επιβράδυνση της πτώσης και αργότερα μια ήπια ανάκαμψη, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Τι μπορεί να αναστρέψει την υπογεννητικότητα
Καθοριστικής σημασίας θεωρείται η ενίσχυση του πληθυσμού των γυναικών ηλικίας 25-44 ετών, από τις οποίες προέρχεται σχεδόν το 90% των γεννήσεων κάθε χρόνο. Αυτό, σύμφωνα με την έρευνα, μπορεί να επιτευχθεί μέσω θετικού μεταναστευτικού ισοζυγίου, δηλαδή με περισσότερες εισροές νέων ανθρώπων στη χώρα από ό,τι αποχωρήσεις.
Ταυτόχρονα, ο κ. Κοτζαμάνης υπογραμμίζει την ανάγκη δημιουργίας ενός ουσιαστικά φιλικού περιβάλλοντος για την οικογένεια και το παιδί, που θα επιτρέψει στις νεότερες γενιές να αποκτούν περισσότερα παιδιά. Στόχος, όπως αναφέρει, είναι ο μέσος αριθμός παιδιών ανά γυναίκα να αυξηθεί από το 1,45 που καταγράφεται σήμερα σε επίπεδα 1,7 έως 1,8 στο μέλλον.
Ένα τέτοιο περιβάλλον θα μπορούσε να περιορίσει την ατεκνία, να συγκρατήσει την περαιτέρω αύξηση της ηλικίας τεκνοποίησης και να δώσει τη δυνατότητα σε περισσότερα ζευγάρια να αποκτήσουν δεύτερο ή και τρίτο παιδί, υλοποιώντας τις οικογενειακές τους επιθυμίες.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Συναγερμός ΕΦΕΤ: Ανάκληση σε πασίγνωστη φέτας λόγω Λιστέριας
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
