Η πορεία της λέξης μέσα στον χρόνο
Η ονομασία "τζατζίκι" συνδέεται πιθανότατα με την τουρκική λέξη cacık, που περιγράφει ένα μείγμα γιαουρτιού με αγγούρι, σκόρδο και αρωματικά βότανα. Η λέξη αυτή φαίνεται πως δεν σταματά εκεί, καθώς ετυμολογικά εντοπίζονται πιθανές επιρροές από παλαιότερες περσικές ρίζες, όπου παρόμοιοι όροι χρησιμοποιούνταν για δροσερές σάλτσες ή πολτοποιημένα μείγματα με φρέσκα υλικά.
Η ελληνική προσαρμογή
Στην ελληνική γλώσσα, η έννοια του πιάτου θα μπορούσε να αποδοθεί απλά ως "γιαούρτι με αγγούρι" ή "σάλτσα γιαουρτιού με σκόρδο". Παρ’ όλα αυτά, ο όρος "τζατζίκι" επικράτησε και ενσωματώθηκε πλήρως στην καθημερινή χρήση, διατηρώντας τόσο την ηχητική του ταυτότητα όσο και τη γαστρονομική του αναγνωρισιμότητα.
Σε πιο λόγιες ή καθαρευουσιάνικες αποδόσεις, έχουν κατά καιρούς εμφανιστεί περιγραφικοί όροι που επιχειρούν να αποδώσουν το περιεχόμενο της συνταγής, όμως κανένας δεν κατάφερε να αντικαταστήσει τη λέξη που χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα.