Μια διεθνής ομάδα ερευνητών φέρνει στο φως μια ανακάλυψη που σοκάρει, καθώς τα ανθρώπινα δάχτυλα, το κατεξοχήν εργαλείο δημιουργίας, φαίνεται πως έχουν τις ρίζες τους στην αρχαία κλοάκη.
Η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature αποδεικνύει ότι ο γενετικός μηχανισμός που κάποτε έλεγχε αποκλειστικά την απέκκριση και την αναπαραγωγή, είναι ο ίδιος που σήμερα μας επιτρέπει να κρατάμε ένα στυλό ή να αγγίζουμε με ακρίβεια.
Η εξέλιξη και τα γονίδια Hoxd
Η φύση λειτουργεί ως ένας ευφυής ανακυκλωτής και αντί να δημιουργεί νέα γονίδια από το μηδέν, εφαρμόζει τη διαδικασία της συνεπιλογής (co-option), δίνοντας ουσιαστικά νέους ρόλους σε παλιά γενετικά σχέδια. Τα γονίδια Hoxd, οι βασικοί αρχιτέκτονες που καθορίζουν τη μορφή του σώματος, χτίζουν στα θηλαστικά τα δάχτυλα, όμως στους μακρινούς προγόνους μας η δουλειά τους περιοριζόταν σε μια πολύ πιο ταπεινή περιοχή.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο γενετικός μαέστρος 5DOM, μια ζώνη που σήμερα ενορχηστρώνει την ανάπτυξη των άκρων, ενώ αρχικά ήταν υπεύθυνη για τη διαμόρφωση του οπίσθιου τμήματος του πεπτικού συστήματος.
Το πείραμα με CRISPR και η σύνδεση με τα ψάρια
Οι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Γενεύης, το Harvard και το EPFL χρησιμοποίησαν προηγμένη τεχνολογία για να επιβεβαιώσουν αυτή τη σύνδεση.
Σε πειράματα με φθορίζοντες δείκτες παρατηρήθηκε ότι στα έμβρυα ποντικών τα γονίδια ενεργοποιούνταν στα δάχτυλα, ενώ στα ψαράκια-ζέβρα τα ίδια ακριβώς γονίδια «άναβαν» αποκλειστικά στην περιοχή της κλοάκης.
Η παρέμβαση με τη μέθοδο CRISPR επιβεβαίωσε τα ευρήματα, αφού η αφαίρεση των σχετικών οδηγιών προκάλεσε ταυτόχρονα προβλήματα στα δάχτυλα των θηλαστικών και δυσμορφίες στην κλοάκη των ψαριών.
Η κοινή καταγωγή των άκρων και του πεπτικού
Αυτή η κοινή γενετική υπογραφή οφείλεται στο γεγονός ότι τα δάχτυλα και η κλοάκη αποτελούν τις απολήξεις του σώματος, επιτρέποντας στην εξέλιξη να χρησιμοποιήσει τον ίδιο αρχαίο χάρτη. Με την πάροδο εκατομμυρίων ετών, η φύση μετέτρεψε έναν περιορισμό σε ευκαιρία και χρησιμοποίησε την εργαλειοθήκη του πεπτικού συστήματος για να σχεδιάσει το ανθρώπινο χέρι.
Η αποκάλυψη αυτή δεν αλλάζει μόνο τα βιβλία της βιολογίας, αλλά μας υπενθυμίζει ότι ακόμα και οι πιο σύνθετες λειτουργίες μας έχουν τις ρίζες τους στις πιο βασικές και αρχέγονες ανάγκες της ζωής.
