Ερευνητές του Εθνικού Πανεπιστημίου της Σιγκαπούρης (NUS) μελέτησαν τα αποτελέσματα της στέρησης ύπνου σε ποντίκια και διαπίστωσαν ότι η καφεΐνη μπορεί να αντιστρέψει τις αρνητικές συνέπειες στην κοινωνική μνήμη, δηλαδή την ικανότητα αναγνώρισης άλλων ατόμων. Τα ποντίκια που στερήθηκαν ύπνο παρουσίασαν σημαντική δυσκολία στο να θυμηθούν άλλα ποντίκια που είχαν συναντήσει προηγουμένως.
Όμως, όσα είχαν λάβει σταθερές δόσεις καφεΐνης για μία εβδομάδα πριν τη στέρηση ύπνου διατήρησαν κανονική μνήμη. Επιπλέον, η εφαρμογή καφεΐνης απευθείας στον εγκεφαλικό ιστό των πειραματόζωων βελτίωσε τη νευρωνική δραστηριότητα στην περιοχή CA2 του ιππόκαμπου, η οποία συνδέεται με την κοινωνική μνήμη.
Όπως εξηγεί ο φυσιολόγος Lik-Wei Wong, "η στέρηση ύπνου δεν προκαλεί μόνο κόπωση, αλλά επηρεάζει συγκεκριμένα κυκλώματα μνήμης". Η καφεΐνη φαίνεται να αντισταθμίζει αυτές τις διαταραχές τόσο σε μοριακό όσο και σε συμπεριφορικό επίπεδο.
Τι δείχνουν τα ευρήματα
Η έλλειψη ύπνου αυξάνει τη δραστηριότητα της αδενοσίνης, μιας χημικής ουσίας που προάγει τον ύπνο αλλά περιορίζει την αποτελεσματικότητα των κυκλωμάτων μνήμης. Η καφεΐνη περιορίζει αυτή τη δράση, προσφέροντας προστασία στα κύτταρα που σχετίζονται με την κοινωνική μνήμη.
Τα αποτελέσματα παρέχουν νέες πληροφορίες για τον τρόπο που η έλλειψη ύπνου και η καφεΐνη αλληλεπιδρούν με τον εγκέφαλο, δείχνοντας ότι η περιοχή CA2 είναι κρίσιμη για τη σύνδεση ύπνου και μνήμης.
Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τα δεδομένα προέρχονται από πειράματα σε ζώα, οπότε απαιτείται περαιτέρω έρευνα σε ανθρώπους για να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα. Επίσης, παραμένει υπό διερεύνηση το κατά πόσο η κατανάλωση καφεΐνης μπορεί να προστατεύσει τη μνήμη μετά από βραχυχρόνια στέρηση ύπνου στον άνθρωπο.
Μακροπρόθεσμα, η μελέτη μπορεί να συμβάλει στην κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στην έλλειψη ύπνου και στον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Προηγούμενες έρευνες έχουν ήδη υποδείξει πιθανή προστατευτική δράση της τακτικής κατανάλωσης καφέ έναντι της άνοιας, ενώ η νέα μελέτη εντοπίζει συγκεκριμένους εγκεφαλικούς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε μελλοντικές θεραπείες.
