Alfavita Newsroom Σε μια εποχή όπου τα «έξυπνα» τηλέφωνα, οι ταμπλέτες και η Τεχνητή Νοημοσύνη κυριαρχούν στην καθημερινότητα, η παραδοσιακή γραφή με το χέρι εξακολουθεί να αποδεικνύεται πολύτιμο εργαλείο για τη μάθηση. Σύμφωνα με μια σειρά επιστημονικών ερευνών, η λήψη σημειώσεων με χαρτί και μολύβι ενισχύει σημαντικά τη μνήμη και την κατανόηση, ιδιαίτερα στα παιδιά και στους μαθητές.
Ο εγκέφαλος «δουλεύει» περισσότερο όταν γράφουμε
Πρόσφατη μελέτη που κατέγραψε την εγκεφαλική δραστηριότητα μαθητών κατά τη διάρκεια της λήψης σημειώσεων έδειξε ότι όσοι έγραφαν με το χέρι εμφάνιζαν αυξημένη δραστηριότητα σε περισσότερες περιοχές του εγκεφάλου. Οι περιοχές αυτές σχετίζονται με την κίνηση, την όραση, την επεξεργασία αισθητηριακών ερεθισμάτων αλλά και τη μνήμη.
Η διαπίστωση αυτή οδηγεί πολλούς ειδικούς να υποστηρίζουν ότι η χειρόγραφη γραφή και η ζωγραφική πρέπει να παραμένουν βασικά στοιχεία της εκπαίδευσης, ιδιαίτερα στα πρώτα σχολικά χρόνια.
Γιατί η πληκτρολόγηση δεν βοηθά το ίδιο
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η πληκτρολόγηση στον υπολογιστή συχνά γίνεται μηχανικά. Πολλοί μαθητές καταγράφουν σχεδόν αυτολεξεί όσα ακούν, χωρίς να επεξεργάζονται πραγματικά την πληροφορία.
Αντίθετα, όταν γράφει κάποιος με το χέρι είναι σχεδόν αδύνατο να σημειώσει τα πάντα. Αυτό τον αναγκάζει να επιλέξει τα πιο σημαντικά σημεία, να τα συνοψίσει και να τα συνδέσει με γνώσεις που ήδη διαθέτει. Η διαδικασία αυτή ενεργοποιεί βαθύτερη σκέψη και συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση και αποθήκευση των πληροφοριών στη μνήμη.
Η διαφορά δεν είναι μόνο γνωστική αλλά και σωματική. Όταν γράφουμε με το χέρι, κάθε γράμμα απαιτεί διαφορετική κίνηση και ενεργοποιεί συγκεκριμένα κινητικά προγράμματα στον εγκέφαλο. Έτσι δημιουργείται μια πιο σύνθετη νευρωνική διαδικασία σε σχέση με την απλή πίεση πλήκτρων στο πληκτρολόγιο.
Για τον λόγο αυτό, παιδιά που εξοικειώνονται αποκλειστικά με ψηφιακές συσκευές συχνά δυσκολεύονται να διακρίνουν γράμματα που μοιάζουν μεταξύ τους, όπως το b και το d στα αγγλικά.
Η επιστημονική έρευνα δείχνει επίσης ότι οι άνθρωποι θυμούνται καλύτερα πληροφορίες όταν τις μετατρέπουν σε κάποια δράση. Το να γράφει κανείς, να ζωγραφίζει ή να αναπαριστά μια έννοια βοηθά τον εγκέφαλο να δημιουργήσει ισχυρότερες συνδέσεις μεταξύ διαφορετικών νευρωνικών δικτύων.
Σε μελέτη του 2021, συμμετέχοντες που εκτελούσαν την ενέργεια ενός ρήματος κατάφεραν να το απομνημονεύσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια σε σχέση με όσους δεν έκαναν τίποτα ή πραγματοποιούσαν μια άσχετη κίνηση.
Τι σημαίνει αυτό για το σχολείο του μέλλοντος
Οι ειδικοί δεν απορρίπτουν τη χρήση της τεχνολογίας στην εκπαίδευση. Ωστόσο προειδοποιούν ότι η υπερβολική εξάρτηση από ψηφιακές συσκευές μπορεί να περιορίσει σημαντικές νοητικές λειτουργίες.
Όταν, για παράδειγμα, κάποιος φωτογραφίζει μια σελίδα αντί να σημειώσει τις πληροφορίες ή βασίζεται αποκλειστικά στο GPS αντί να δημιουργήσει έναν νοητικό χάρτη μιας περιοχής, ο εγκέφαλος ασκείται λιγότερο. Με τον χρόνο, οι δεξιότητες που δεν χρησιμοποιούνται τείνουν να αδυνατίζουν.
Ενδεικτική είναι η εμπειρία εκπαιδευτικών στη Νορβηγία, όπου γίνονται βήματα προς ένα πλήρως ψηφιακό σχολείο. Δάσκαλοι της πρώτης τάξης του Δημοτικού αναφέρουν ότι αρκετά παιδιά φτάνουν στο σχολείο χωρίς να γνωρίζουν καν πώς να κρατούν σωστά ένα μολύβι — ένδειξη ότι στο νηπιαγωγείο είχαν περιορισμένες δραστηριότητες όπως ζωγραφική ή παζλ.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τέτοιες εμπειρίες είναι κρίσιμες για την ανάπτυξη του παιδικού εγκεφάλου. Και αυτός είναι ίσως ο λόγος που, παρά την τεχνολογική πρόοδο, το χαρτί και το μολύβι εξακολουθούν να έχουν σημαντική θέση στη διαδικασία της μάθησης.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ για όλους του εργαζόμενους ιδιωτικού τομέα - ΑΙΤΗΣΕΙΣ ΕΔΩ ΕΩΣ ΑΥΡΙO 10 TΟ ΠΡΩΙ
