Χρησιμοποιώντας στοιχεία από απολιθώματα, ανατομικές μελέτες και υπολογιστικά μοντέλα, οι επιστήμονες προσπαθούν να ανακατασκευάσουν το φωνητικό σύστημα αρχαίων ανθρώπινων ειδών, όπως οι Νεάντερταλ. Οι προσομοιώσεις αυτές δίνουν μια ενδιαφέρουσα εικόνα για το πώς θα μπορούσε να ακούγεται μια συνομιλία μαζί τους και πόσο διαφορετική θα ήταν από τη σημερινή ανθρώπινη ομιλία.
Οι δυσκολίες της επιστημονικής ανακατασκευής
Η προσπάθεια βασίζεται κυρίως στη μελέτη απολιθωμένων κρανίων και άλλων σκελετικών στοιχείων. Μέσα από αυτά, οι επιστήμονες επιχειρούν να ανασυνθέσουν τη δομή του φωνητικού συστήματος των προϊστορικών ανθρώπων.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι ότι τα πιο σημαντικά όργανα για την παραγωγή ομιλίας, όπως η γλώσσα, ο λάρυγγας και ο εγκέφαλος, αποτελούνται από μαλακούς ιστούς που δεν διατηρούνται στα απολιθώματα. Παρ’ όλα αυτά, τα οστά συχνά διατηρούν ενδείξεις ή αποτυπώματα που επιτρέπουν στους επιστήμονες να κάνουν αρκετά αξιόπιστες εκτιμήσεις για τη θέση και το σχήμα αυτών των δομών.
Πώς δημιουργήθηκαν τα μοντέλα της αρχαίας φωνής
Η ανακατασκευή των προϊστορικών φωνών πραγματοποιείται από την παλαιοανθρωπολόγο Amélie Vialet του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας στο Παρίσι, σε συνεργασία με ερευνητική ομάδα και το Radio France.
Οι επιστήμονες μελέτησαν το σχήμα των κρανίων, τη δομή του θώρακα και τα ίχνη που αφήνουν οι μαλακοί ιστοί στα οστά. Με βάση αυτά τα στοιχεία δημιούργησαν μαθηματικά και βιομηχανικά μοντέλα του φωνητικού συστήματος. Τα μοντέλα αυτά επιτρέπουν την προσομοίωση της λειτουργίας του σώματος και βοηθούν τους ερευνητές να εκτιμήσουν πώς παραγόταν η φωνή, πόσο μεγάλη ήταν η χωρητικότητα των πνευμόνων και ποια θα μπορούσε να ήταν η μορφή της γλώσσας.
Για παράδειγμα, το σχήμα του κρανίου μπορεί να αποκαλύψει πληροφορίες για το μέγεθος του λάρυγγα ή τη θέση των πνευμόνων, στοιχεία που επηρεάζουν τον τόνο και την ένταση της φωνής. Επιπλέον, ορισμένες εγκεφαλικές περιοχές αφήνουν αποτυπώματα στο εσωτερικό των κρανίων, επιτρέποντας στους ειδικούς να εκτιμήσουν την ανάπτυξη περιοχών που σχετίζονται με τη γλώσσα.
Θα μπορούσαν να επικοινωνήσουν με τους σύγχρονους ανθρώπους;
Ορισμένοι επιστήμονες θεωρούν πιθανό ότι υπήρχε κάποιο επίπεδο κατανόησης ανάμεσα στους Homo sapiens και τους Νεάντερταλ. Σύμφωνα με τον ερευνητή James Cole από το University of Brighton, είναι αρκετά πιθανό τα δύο είδη να μπορούσαν να επικοινωνούν μεταξύ τους σε κάποιο βαθμό.
Η άποψη αυτή ενισχύεται και από το γεγονός ότι τα δύο ανθρώπινα είδη συνυπήρξαν για χιλιάδες χρόνια, ενώ γενετικές μελέτες δείχνουν ότι υπήρξαν επανειλημμένες επιμειξίες μεταξύ τους.
Πώς μπορεί να ακουγόταν η φωνή των Νεάντερταλ
Οι Νεάντερταλ, γνωστοί επιστημονικά ως Homo neanderthalensis, ζούσαν στην Ευρώπη και την Ασία μέχρι περίπου πριν από 40.000 χρόνια. Η ανατομία τους διέφερε από αυτή των σύγχρονων ανθρώπων, κάτι που πιθανότατα επηρέαζε και τον τρόπο ομιλίας τους.
Ο καθηγητής Steven Mithen από το University of Reading εκτιμά ότι η φωνή τους ίσως είχε πιο ρινικό χαρακτήρα, εξαιτίας της μεγάλης μύτης τους. Παράλληλα, το μεγαλύτερο θωρακικό τους κλουβί και η αυξημένη χωρητικότητα των πνευμόνων πιθανότατα τους επέτρεπαν να μιλούν πιο δυνατά και για μεγαλύτερη διάρκεια χωρίς να χρειάζονται συχνές παύσεις για αναπνοή.
Η συγκεκριμένη ανατομία ίσως τους βοηθούσε επίσης να παράγουν πιο έντονους εκρηκτικούς ήχους, όπως τα "π", "τ" και "μπ".
Η επικοινωνία πέρα από τις λέξεις
Παρά τις πιθανές διαφορές στην ομιλία, οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι Νεάντερταλ και οι σύγχρονοι άνθρωποι θα μπορούσαν να συνεννοηθούν χρησιμοποιώντας όχι μόνο λέξεις, αλλά και χειρονομίες, εκφράσεις προσώπου και άλλες μορφές μη λεκτικής επικοινωνίας, με τρόπο παρόμοιο με εκείνον που χρησιμοποιούν σήμερα άνθρωποι διαφορετικών γλωσσών όταν προσπαθούν να επικοινωνήσουν.
Η αναζήτηση της πρώτης ανθρώπινης γλώσσας
Η μελέτη της ανθρώπινης ομιλίας οδηγεί τους επιστήμονες ακόμη πιο πίσω στην εξελικτική ιστορία. Ορισμένοι ερευνητές θεωρούν ότι ο Homo erectus, που εμφανίστηκε περίπου πριν από 1,6 εκατομμύρια χρόνια, μπορεί να ήταν το πρώτο ανθρώπινο είδος που ανέπτυξε μια στοιχειώδη μορφή προφορικής επικοινωνίας.
Ένα σημαντικό στοιχείο για αυτή την υπόθεση είναι το απολίθωμα ενός νεαρού Homo erectus, γνωστού ως Turkana Boy. Στο εσωτερικό του κρανίου του εντοπίστηκε αποτύπωμα της περιοχής Broca, μιας εγκεφαλικής περιοχής που στον σύγχρονο άνθρωπο συνδέεται με τη γλωσσική ικανότητα.
Η ύπαρξη αυτής της δομής υποδηλώνει ότι ο Homo erectus ίσως διέθετε τις γνωστικές βάσεις για μια απλή μορφή γλώσσας.
Η γλώσσα και η ανάπτυξη της ανθρώπινης σκέψης
Η κατασκευή εργαλείων θεωρείται επίσης ένδειξη εξελιγμένης σκέψης. Για παράδειγμα, η δημιουργία χειροπελέκεων απαιτούσε την ικανότητα μετατροπής μιας νοητικής εικόνας σε πραγματικό αντικείμενο. Σύμφωνα με τους ειδικούς, αυτή η διαδικασία συνδέεται στενά με την ανάπτυξη της γλωσσικής σκέψης και της ικανότητας σχηματισμού εννοιών.
Η γλώσσα του Homo erectus πιθανότατα ήταν πολύ πιο απλή από τις σύγχρονες ανθρώπινες γλώσσες και ίσως περιλάμβανε μόνο βασικές λέξεις για αντικείμενα, ενέργειες ή καταστάσεις. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και μια τόσο στοιχειώδης μορφή επικοινωνίας θα μπορούσε να βοηθήσει στον συντονισμό δραστηριοτήτων, όπως το κυνήγι, η μετακίνηση ομάδων και η εξερεύνηση νέων περιοχών.
Τι μας δείχνουν οι σύγχρονες προσομοιώσεις
Παρότι οι επιστημονικές προσομοιώσεις δεν μπορούν να αναπαραστήσουν με απόλυτη ακρίβεια τις φωνές των προϊστορικών ανθρώπων, προσφέρουν μια πολύτιμη επιστημονική προσέγγιση για το πώς μπορεί να ακουγόταν ο κόσμος πριν από δεκάδες χιλιάδες χρόνια.
Μέσα από αυτές τις έρευνες, οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν καλύτερα ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία της ανθρώπινης ιστορίας: την εμφάνιση της γλώσσας και την εξέλιξη της επικοινωνίας ανάμεσα στα ανθρώπινα είδη.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Σκηνές έντασης στη Βουλή μπροστά σε μαθητές: «Μάσα», «γυμνοσάλιαγκας», «τσαμπατζού»
Έκτακτο επίδομα 200 ευρώ για το Πάσχα – Μέχρι πότε οι αιτήσεις
