Μια φράση που ακούμε συχνά σε στιγμές πένθους, η «θερμά συλλυπητήρια», δεν είναι απλώς συνηθισμένη – σύμφωνα με τον διακεκριμένο γλωσσολόγο και καθηγητή Γιώργο Μπαμπινιώτη, πρόκειται για γλωσσικό σφάλμα.
«Τα συλλυπητήρια δεν μπορεί να είναι “θερμά”», εξηγεί ο καθηγητής, καθώς η λέξη «θερμά» παραπέμπει σε συναισθήματα χαράς, ενθουσιασμού ή θετικής έντασης – στοιχεία που δεν ταιριάζουν με τη φύση της απώλειας. Η σωστή διατύπωση, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι: «Δεχθείτε τα ειλικρινή μας συλλυπητήρια».
Το ζήτημα είχε έρθει στο προσκήνιο τον Σεπτέμβριο του 2023, όταν ο καθηγητής εμφανίστηκε στην τηλεοπτική εκπομπή Happy Day. Σε ερώτηση για τα συχνά γλωσσικά λάθη στην καθημερινότητα, ήταν κατηγορηματικός: «Δεν λέμε ποτέ “θερμά συλλυπητήρια”».
Παράλληλα, ο Γιώργος Μπαμπινιώτης υπέδειξε και άλλες εκφράσεις που χρησιμοποιούνται συχνά λανθασμένα:
«Καταρχάς» vs «Καταρχήν»: Το πρώτο σημαίνει «πρώτα απ’ όλα», το δεύτερο αναφέρεται σε ζήτημα αρχής.
«Στο πλαίσιο» ή «στα πλαίσια»: Ο ενικός είναι ο σωστός τύπος· ο πληθυντικός θεωρείται ξενικός.
«Επικεφαλής» ή «επί κεφαλής»: Η ορθή γραφή είναι δύο λέξεις για μεγαλύτερη σαφήνεια.
«Υπ’ όψιν»: Αυτή είναι η προτιμότερη μορφή, έναντι των παραλλαγών που συχνά εμφανίζονται.
«Καλή επιτυχία»: Η λέξη «επιτυχία» ήδη εμπεριέχει θετικό πρόσημο, άρα η προσθήκη του «καλή» είναι πλεονασμός.
Ο γλωσσολόγος επισήμανε επίσης τη σημασία της αποφυγής των greeklish, τονίζοντας ότι η σωστή οπτική μορφή των λέξεων φέρει την ιστορία και την ετυμολογία τους. Όπως χαρακτηριστικά σχολίασε: «Τη γλώσσα και τα μάτια σας», υπενθυμίζοντας την αξία της προσεκτικής χρήσης της ελληνικής γλώσσας.
