Ανάσα για εκατομμύρια ασφαλισμένους φέρνει η κυβερνητική απόφαση να «παγώσουν» τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης τουλάχιστον έως το 2030, βάζοντας τέλος στα σενάρια για άμεσες αλλαγές και αυξήσεις στα απαιτούμενα όρια εξόδου από την εργασία.
Η συζήτηση που είχε προκαλέσει ανησυχία σε εργαζόμενους και μελλοντικούς συνταξιούχους φαίνεται να κλείνει προσωρινά, καθώς το υπουργείο Εργασίας ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να υπάρξει καμία μεταβολή το 2027. Οι όποιες αποφάσεις μετατίθενται για το τέλος της δεκαετίας, όταν θα παρουσιαστεί η νέα μελέτη της Αναλογιστικής Αρχής σχετικά με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής στη χώρα.
Τα όρια παραμένουν αμετάβλητα
Μέχρι νεωτέρας, οι βασικές προϋποθέσεις συνταξιοδότησης παραμένουν ως έχουν:
- Στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης ή 12.000 ένσημα.
- Στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης ή 4.500 ένσημα.
Η σύνδεση των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής αποτελεί νομοθετημένη πρόβλεψη εδώ και χρόνια, ωστόσο μέχρι σήμερα δεν έχει οδηγήσει σε ουσιαστικές αλλαγές. Η τελευταία αξιολόγηση έδειξε ότι τα δεδομένα δεν δικαιολογούσαν αύξηση των ορίων, καθώς η περίοδος της πανδημίας επηρέασε σημαντικά τους σχετικούς δείκτες.
Παρότι οι ασφαλισμένοι δεν αναμένεται να δουν αλλαγές τα επόμενα χρόνια, το 2030 θεωρείται κομβικό έτος για το ασφαλιστικό σύστημα.
Οι διεθνείς οργανισμοί και οι αναλογιστικές μελέτες συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι, εφόσον το προσδόκιμο ζωής συνεχίσει να αυξάνεται, θα τεθεί εκ νέου στο τραπέζι η αναπροσαρμογή των ηλικιακών ορίων.
Το μοντέλο που εξετάζεται βασίζεται στις πρακτικές του ΟΟΣΑ, όπου η αύξηση του προσδόκιμου ζωής συνδέεται άμεσα με την ηλικία συνταξιοδότησης. Σε ένα τέτοιο σενάριο, κάθε επιπλέον έτος ζωής θα μπορούσε να μεταφράζεται σε αντίστοιχη αύξηση του ορίου εξόδου από την εργασία ή σε ηπιότερες προσαρμογές, ανάλογα με το μοντέλο που θα επιλεγεί.
Ποιοι ασφαλισμένοι δεν επηρεάζονται
Ακόμη και αν υπάρξουν αλλαγές μετά το 2030, ορισμένες κατηγορίες ασφαλισμένων θεωρείται ότι παραμένουν προστατευμένες.
Μεταξύ αυτών είναι:
- Όσοι έχουν ήδη θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα για πλήρη ή μειωμένη σύνταξη.
- Ασφαλισμένοι που συνταξιοδοτούνται λόγω αναπηρίας ή προστατευόμενου μέλους της οικογένειας.
- Εργαζόμενοι στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα.
- Οι ένστολοι, που υπάγονται σε ειδικό συνταξιοδοτικό καθεστώς.
- Ασφαλισμένοι που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση και έχουν ήδη κατοχυρώσει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για έξοδο στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης.
Για τις παραπάνω ομάδες, τυχόν μελλοντικές παρεμβάσεις δεν αναμένεται να αλλάξουν τα δικαιώματα που έχουν ήδη αποκτηθεί.
Το μεγάλο πρόβλημα που συνεχίζει να προβληματίζει ειδικούς και κυβέρνηση είναι η γήρανση του πληθυσμού.
Οι προβλέψεις δείχνουν ότι τα επόμενα χρόνια ο αριθμός των συνταξιούχων θα αυξάνεται σταθερά, ενώ ο αριθμός των εργαζομένων που στηρίζουν το ασφαλιστικό σύστημα θα μειώνεται.
Οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι οι συνταξιούχοι θα προσεγγίσουν τα 3 εκατομμύρια έως το 2050, ενώ οι ασφαλισμένοι θα μειωθούν αισθητά σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα. Την ίδια στιγμή, το ποσοστό των πολιτών άνω των 65 ετών θα αυξηθεί σημαντικά, επιβαρύνοντας περαιτέρω τα δημόσια οικονομικά και τις συνταξιοδοτικές δαπάνες.
Ρεκόρ αποχωρήσεων προς τη σύνταξη
Παράλληλα, συνεχίζεται το κύμα συνταξιοδοτήσεων που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια.
Μόνο κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους περισσότεροι από 60.000 ασφαλισμένοι υπέβαλαν αίτηση συνταξιοδότησης, αριθμός που δημιουργεί προσδοκίες για νέο υψηλό ρεκόρ έως το τέλος του έτους.
Ιδιαίτερα έντονο είναι το φαινόμενο στο Δημόσιο, όπου εργαζόμενοι από τους τομείς της Υγείας, της Εκπαίδευσης και των Σωμάτων Ασφαλείας επιλέγουν να αποχωρήσουν αξιοποιώντας τα μεταβατικά δικαιώματα που έχουν κατοχυρώσει τα προηγούμενα χρόνια.
Το βασικό μήνυμα για τους εργαζόμενους είναι ότι μέχρι το 2030 δεν αναμένονται αλλαγές στα ισχύοντα όρια ηλικίας. Ωστόσο, η συζήτηση για το μέλλον του ασφαλιστικού δεν έχει κλείσει οριστικά. Η εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής, η υπογεννητικότητα και η συνεχής αύξηση των συνταξιούχων θα αποτελέσουν τους καθοριστικούς παράγοντες που θα διαμορφώσουν τις αποφάσεις της επόμενης δεκαετίας.
