Οι βασικές οδηγίες είναι αρκετά συγκεκριμένες για τα πρώτα χρόνια του προληπτικού ελέγχου. Συνήθως, ο πρώτος υπέρηχος μαστών πραγματοποιείται γύρω στην ηλικία των 25 έως 30 ετών και στη συνέχεια επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο. Η πρώτη μαστογραφία συνιστάται συνήθως στα 40, εκτός αν ο γιατρός κρίνει ότι πρέπει να γίνει νωρίτερα, και από εκεί και πέρα επαναλαμβάνεται σε ετήσια βάση. Στην Ελλάδα, μάλιστα, από τα 45 έτη και μετά η εξέταση παρέχεται δωρεάν.
Αυτό που συχνά δημιουργεί απορίες είναι το πότε πρέπει να σταματήσει ο έλεγχος. Πολλές γυναίκες που έχουν φροντίσει να κάνουν συστηματικά τις εξετάσεις τους αναρωτιούνται αν υπάρχει ένα συγκεκριμένο όριο ηλικίας μετά τα 60 ή τα 70 όπου οι μαστογραφίες δεν θεωρούνται πλέον απαραίτητες.
Στη χώρα μας, το πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου "Φώφη Γεννηματά", που ξεκίνησε το 2022, παρέχει δωρεάν ψηφιακές μαστογραφίες σε γυναίκες ηλικίας από 45 έως 74 ετών, εφόσον δεν έχουν διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού. Το όριο των 74 ετών συχνά δίνει την εντύπωση ότι μετά από αυτή την ηλικία οι εξετάσεις δεν χρειάζονται πλέον, όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Σύμφωνα με τη μαστολόγο και ογκολόγο Dr. Wendy Y. Chen από το Ινστιτούτο Καρκίνου Dana-Farber, που συνεργάζεται με το Harvard, οι οδηγίες μετά τα 75 δεν είναι απολύτως ξεκάθαρες. Ο λόγος είναι ότι δεν υπάρχουν αρκετά ισχυρά επιστημονικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι ο τακτικός έλεγχος με μαστογραφία βοηθά τις γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας να ζήσουν περισσότερο.
Παράλληλα, υπάρχει και ο κίνδυνος της υπερδιάγνωσης. Δηλαδή, μπορεί να εντοπιστούν πολύ μικροί ή αργά εξελισσόμενοι όγκοι που ίσως να μην επηρέαζαν ποτέ την υγεία ή το προσδόκιμο ζωής της γυναίκας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι θεραπείες που ακολουθούνται μπορεί τελικά να επιβαρύνουν περισσότερο τον οργανισμό, χωρίς ουσιαστικό όφελος.
Τα τελευταία χρόνια το ζήτημα συζητείται όλο και περισσότερο, ιδιαίτερα καθώς ο πληθυσμός γηράσκει. Σύμφωνα με την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία, η μέση ηλικία διάγνωσης καρκίνου του μαστού είναι περίπου τα 62 έτη, γεγονός που ενισχύει τη σημασία του προληπτικού ελέγχου.
Ωστόσο, οι διεθνείς συστάσεις δεν είναι ίδιες παντού. Στις ΗΠΑ, η Ομάδα Εργασίας Προληπτικών Υπηρεσιών προτείνει ο συστηματικός προληπτικός έλεγχος με μαστογραφία να σταματά μετά τα 74 χρόνια, κυρίως επειδή δεν υπάρχουν επαρκείς κλινικές δοκιμές που να έχουν μελετήσει την αποτελεσματικότητά του σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Παράλληλα, μια μελέτη παρατήρησης που δημοσιεύτηκε το 2025 έδειξε ότι γυναίκες περίπου 80 ετών που συνεχίζουν τις μαστογραφίες έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να εντοπίσουν τον καρκίνο σε πρώιμο στάδιο και να χρειαστούν λιγότερο επιθετική θεραπεία. Ωστόσο, η έρευνα δεν μπόρεσε να αποδείξει ότι η εξέταση από μόνη της αυξάνει το προσδόκιμο ζωής.
Άλλοι οργανισμοί, όπως η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία, υποστηρίζουν ότι ο προληπτικός έλεγχος μπορεί να συνεχιστεί σε μεγαλύτερες ηλικίες εφόσον η γυναίκα είναι γενικά υγιής και έχει προσδόκιμο ζωής τουλάχιστον δέκα ακόμη χρόνια. Το Αμερικανικό Κολλέγιο Ακτινολογίας, από την άλλη, θεωρεί ότι η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται εξατομικευμένα, χωρίς αυστηρό ηλικιακό όριο.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι κάθε γυναίκα πρέπει να αξιολογεί τα πιθανά οφέλη αλλά και τους κινδύνους. Από τη μία πλευρά, η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να οδηγήσει σε πιο ήπια θεραπεία, όπως μια μικρότερη χειρουργική επέμβαση αντί για πιο εκτεταμένη. Από την άλλη, τα ψευδώς θετικά αποτελέσματα μπορεί να προκαλέσουν άγχος και να οδηγήσουν σε περιττές εξετάσεις ή βιοψίες.
Επιπλέον, όσο μεγαλώνει ένας άνθρωπος, ακόμη και μικρές ιατρικές παρεμβάσεις μπορεί να ενέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για τον οργανισμό.
Γι’ αυτό και οι ειδικοί συνιστούν στις γυναίκες μετά τα 70 να συζητούν με τον γιατρό τους πριν αποφασίσουν αν θα συνεχίσουν τις μαστογραφίες. Στην απόφαση αυτή καλό είναι να λαμβάνονται υπόψη η συνολική κατάσταση υγείας, το προσδόκιμο ζωής, το προσωπικό και οικογενειακό ιστορικό καρκίνου, η δυνατότητα να υποβληθούν σε θεραπεία αν χρειαστεί, αλλά και το πόσο άνετα νιώθουν με την ιδέα του προληπτικού ελέγχου.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ για εργαζόμενους ιδιωτικού: Ξεκινούν 10/3 οι αιτήσεις
