Τα τελευταία χρόνια, οι ελληνικές συστημικές τράπεζες υιοθετούν σταδιακά ένα νέο μοντέλο διαχείρισης καταθετικών λογαριασμών. Μετά την εφαρμογή του από τη Eurobank και την Εθνική Τράπεζα, η Alpha Bank αναμένεται να ακολουθήσει, προχωρώντας σε αυτόματη μετατροπή απλών λογαριασμών σε λογαριασμούς προνομίων. Η πρακτική αυτή εντάσσεται σε μια γενικότερη τάση συνδρομητικών τραπεζικών υπηρεσιών.
Στο επίκεντρο της συζήτησης επανέρχεται το θέμα των ανενεργών λογαριασμών. Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, καταθέσεις που παραμένουν αδρανείς για 20 χρόνια περιέρχονται στο Ελληνικό Δημόσιο. Η επιβολή μηνιαίας χρέωσης, έστω και μικρής, δημιουργεί νέα δεδομένα, καθώς μεταβάλλει τις συνθήκες διατήρησης τέτοιων λογαριασμών.
Οι τράπεζες προβάλλουν το επιχείρημα ότι τα συνδρομητικά πακέτα ενοποιούν τις χρεώσεις και διευκολύνουν τον πελάτη. Με ένα σταθερό μηνιαίο ποσό, ο καταθέτης έχει πρόσβαση σε βασικές συναλλαγές, όπως μεταφορές χρημάτων, πληρωμές και χρήση κάρτας, χωρίς επιπλέον επιβαρύνσεις. Κατά την τραπεζική άποψη, το νέο σύστημα μειώνει τη σύγχυση και καθιστά το κόστος πιο προβλέψιμο για τους ενεργούς χρήστες.
Τραπεζικά στελέχη παραδέχονται ότι η αυτόματη αναβάθμιση λειτουργεί και ως μηχανισμός εντοπισμού αδρανών λογαριασμών. Οι καταθέτες που δεν επιθυμούν να πληρώνουν συνδρομή ενδέχεται να επιλέξουν το κλείσιμο των λογαριασμών τους, περιορίζοντας έτσι το διαχειριστικό κόστος για τα πιστωτικά ιδρύματα.
Από την άλλη πλευρά, οι ενώσεις καταναλωτών αντιμετωπίζουν την πρακτική με έντονο σκεπτικισμό. Η ΕΚΠΟΙΖΩ επισημαίνει ότι η αυτόματη αλλαγή όρων χωρίς ρητή συναίνεση μπορεί να θεωρηθεί καταχρηστική, βάσει ευρωπαϊκής νομολογίας. Ιδιαίτερα για ηλικιωμένους ή πολίτες που διατηρούν λογαριασμούς αποκλειστικά ως αποταμιευτικό απόθεμα, ακόμη και μια μηνιαία χρέωση λίγων λεπτών θεωρείται δυσανάλογη και άδικη.
Ένα λιγότερο προφανές αλλά κρίσιμο ζήτημα αφορά το κράτος. Οι αδρανείς καταθέσεις αποτελούν δυνητικό μελλοντικό έσοδο για το Δημόσιο, έστω κι αν τα ποσά είναι συνήθως περιορισμένα. Αν η νέα τραπεζική πολιτική οδηγήσει σε μαζικό κλείσιμο λογαριασμών, ενδέχεται να μειωθούν αυτά τα μελλοντικά έσοδα, χωρίς άμεσο δημοσιονομικό όφελος.
Συνολικά, οι λογαριασμοί προνομίων αποτελούν για τις τράπεζες εργαλείο εξορθολογισμού και ελέγχου κόστους. Για τους καταθέτες και το Δημόσιο, ωστόσο, η εικόνα είναι σαφώς πιο σύνθετη. Το αν η πρακτική αυτή θα αποδειχθεί τελικά ωφέλιμη ή προβληματική θα κριθεί από τον βαθμό διαφάνειας, ενημέρωσης και προστασίας των πιο ευάλωτων πολιτών.
