Η μελέτη εντάσσεται στο πρόγραμμα Swedish Physical Activity and Fitness Study (SPAF), ένα από τα πιο μακροβιότερα ερευνητικά εγχειρήματα στον τομέα της φυσικής κατάστασης. Εκατοντάδες άνδρες και γυναίκες, ηλικίας από 16 έως 63 ετών, παρακολουθήθηκαν επί δεκαετίες, με τους ίδιους συμμετέχοντες να αξιολογούνται επανειλημμένα. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle, προσφέρουν σπάνια στοιχεία για το πώς μεταβάλλονται οι σωματικές ικανότητες στην πορεία της ενήλικης ζωής.
Το σημείο καμπής της φυσικής απόδοσης
Οι ερευνητές εξέτασαν τρεις βασικούς δείκτες: την αερόβια ικανότητα, τη μυϊκή αντοχή και τη μυϊκή δύναμη. Για την αερόβια απόδοση χρησιμοποιήθηκαν δοκιμασίες ποδηλασίας ή τρεξίματος, η αντοχή του άνω κορμού αξιολογήθηκε με άρσεις σε πάγκο, ενώ η δύναμη των ποδιών μετρήθηκε μέσω δοκιμασιών άλματος.
Τα ευρήματα έδειξαν ξεκάθαρα ότι η συνολική φυσική κατάσταση φτάνει στο ανώτατο σημείο της γύρω στα 35 έτη. Από εκεί και μετά, αρχίζει μια σταδιακή μείωση, η οποία γίνεται πιο έντονη όσο περνούν τα χρόνια. Το μοτίβο αυτό εμφανίστηκε ανεξάρτητα από το αν οι συμμετέχοντες γυμνάζονταν συστηματικά ή όχι.
Πιο συγκεκριμένα, η αερόβια ικανότητα κορυφώθηκε στα 35 έτη για τις γυναίκες και στα 36 για τους άνδρες. Η μέγιστη μυϊκή αντοχή καταγράφηκε λίγο νωρίτερα για τις γυναίκες, στα 34, και στα 36 για τους άνδρες. Αντίθετα, η μυϊκή δύναμη παρουσίασε διαφορετική εικόνα: οι άνδρες έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδο γύρω στα 27 χρόνια, ενώ οι γυναίκες ακόμη νωρίτερα, περίπου στα 19.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, μετά τα 40 η πτώση των επιδόσεων επιταχύνεται αισθητά. Η ετήσια μείωση, που αρχικά είναι μικρότερη του 1%, ξεπερνά το 2% στις μεγαλύτερες ηλικίες. Συνολικά, από την ηλικία της κορύφωσης έως τα 63 έτη, η απώλεια σωματικής ικανότητας φτάνει κατά μέσο όρο το 37%.
Η άσκηση εξακολουθεί να κάνει τη διαφορά
Παρά τα παραπάνω, τα συμπεράσματα της μελέτης δεν είναι απαισιόδοξα. Αντίθετα, δείχνουν ότι η σωματική δραστηριότητα έχει ουσιαστικό όφελος ακόμη και όταν ξεκινά αργότερα στη ζωή. Οι συμμετέχοντες που άρχισαν να ασκούνται κατά τη διάρκεια της έρευνας βελτίωσαν τη φυσική τους κατάσταση κατά 5% έως 10%, ποσοστό που μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά την υγεία και την καθημερινή λειτουργικότητα.
Όπως επισημαίνει η Maria Westerstahl, λέκτορας στο Τμήμα Εργαστηριακής Ιατρικής, η άσκηση δεν μπορεί να ανατρέψει πλήρως τη φυσιολογική φθορά, μπορεί όμως να την επιβραδύνει αισθητά. Το μήνυμα είναι σαφές: η κίνηση παραμένει ωφέλιμη σε κάθε ηλικία.
Η έρευνα συνεχίζεται
Οι επιστήμονες συνεχίζουν να παρακολουθούν τους μεγαλύτερους συμμετέχοντες, ηλικίας περίπου 68 ετών, προκειμένου να κατανοήσουν καλύτερα πότε και γιατί η πτώση της απόδοσης γίνεται αναπόφευκτη. Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται πλέον ο ρόλος του τρόπου ζωής, οι παράγοντες υγείας και οι βιολογικοί μηχανισμοί που καθορίζουν τη μακροχρόνια πορεία της φυσικής κατάστασης.
