Η εμφάνιση γκρίζων μαλλιών θεωρούνταν μέχρι τώρα απλώς αποτέλεσμα της γήρανσης. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η διαδικασία μπορεί να είναι μέρος ενός εξελιγμένου μηχανισμού άμυνας του οργανισμού κατά του καρκίνου.
Μελέτη σε ποντίκια αποκάλυψε ότι όταν τα βλαστοκύτταρα των μελανοκυττάρων – τα κύτταρα που παράγουν χρωστική – υποστούν βλάβες στο DNA, συχνά «επιλέγουν» να σταματήσουν να ανανεώνονται. Αντί να συνεχίσουν να διαιρούνται, μετατρέπονται σε ώριμα μελανοκύτταρα, χάνουν την ικανότητα ανανέωσης και εξαφανίζονται, οδηγώντας στο γκριζάρισμα.
Με αυτόν τον τρόπο, το σώμα απομακρύνει επικίνδυνα κύτταρα που θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε καρκίνο, όπως μελάνωμα, αντί να τους επιτρέψει να συνεχίσουν να πολλαπλασιάζονται και να αποκτήσουν μεταλλάξεις.
Τι έδειξαν τα πειράματα
Οι ερευνητές εξέθεσαν τα βλαστοκύτταρα σε διάφορες μορφές στρες, όπως:
υπεριώδη ακτινοβολία
καρκινογόνες χημικές ουσίες
Σε αρκετές περιπτώσεις, τα κύτταρα επέλεγαν την «ασφαλή» οδό: να γεράσουν και να απομακρυνθούν από τον ενεργό πληθυσμό, προκαλώντας σταδιακά γκριζάρισμα.
Αυτό θεωρείται μια μορφή αυτοθυσίας: το κύτταρο παύει να διαιρείται, ώστε να μην εξελιχθεί σε κακοήθη όγκο.
Όμως δεν ισχύει πάντα
Η ίδια μελέτη έδειξε ότι όταν τα κύτταρα βρεθούν σε περιβάλλον που ήδη επηρεάζεται από καρκινικά σήματα, τότε τα μελανοκυτταρικά βλαστοκύτταρα:
δεν εγκαταλείπουν τη διαδικασία διαίρεσης
συνεχίζουν να ανανεώνονται
δημιουργούν έδαφος για ανάπτυξη μελανώματος
Οι επιστήμονες περιγράφουν αυτό το φαινόμενο ως «ανταγωνιστικές μοίρες»: τα ίδια βλαστοκύτταρα μπορούν είτε να θυσιαστούν για να προστατεύσουν τον οργανισμό, είτε – εάν οι έλεγχοι αποτύχουν – να οδηγήσουν σε καρκίνο.
Τι σημαίνει αυτό για τη γήρανση
Η έρευνα εξηγεί γιατί:
ο καρκίνος είναι πιο πιθανός σε μεγαλύτερες ηλικίες
η γήρανση και ο κίνδυνος κακοήθειας συνδέονται
Το γκριζάρισμα από μόνο του δεν προστατεύει τον οργανισμό από τον καρκίνο, αλλά είναι παρενέργεια μιας διαδικασίας που σκοπό έχει να απομακρύνει επικίνδυνα κύτταρα.
Ακόμα πολλά ερωτήματα
Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι:
τα περισσότερα ευρήματα προέρχονται από πειράματα σε ποντίκια
χρειάζεται επιβεβαίωση σε ανθρώπους
το μοριακό περιβάλλον και οι παράγοντες του τρόπου ζωής μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τα αποτελέσματα
Τι ανοίγει για το μέλλον
Τα νέα δεδομένα ίσως βοηθήσουν:
στην καλύτερη κατανόηση του μελανώματος
στην ανάπτυξη θεραπειών που ενισχύουν τους φυσικούς μηχανισμούς άμυνας
στη μελέτη του τρόπου με τον οποίο το σώμα ισορροπεί μεταξύ ανανέωσης ιστών και αντικαρκινικής προστασίας
