Οι "τενόροι" της επιχειρηματικότητας έχουν καταφέρει να δυσφημίσουν το Δημόσιο και τους δημοσίους υπαλλήλους σε ολόκληρο τον κόσμο ως δήθεν αργοκίνητο, οπισθοδρομικό, αναχρονιστικό και έωλο με γραφειοκρατικές αγκυλώσεις και «κολλήματα».
Κι όμως, στην ανατροπή που φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη, οι υποτιμημένες υπηρεσίες και οι δημόσιοι υπάλληλοι τους αποδεικνύεται ότι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων.
Μια εκτενής κοινή έκθεση, που ξεπερνά τις 700 σελίδες και συντάχθηκε από τρεις Γενικές Επιθεωρήσεις του γαλλικού Δημοσίου (Οικονομικών, Κοινωνικών Υποθέσεων και Κεντρικής Διοίκησης), επιχειρεί να χαρτογραφήσει τα έργα και τις εφαρμογές της ΑΙ στις δημόσιες υπηρεσίες. Η έρευνα αναδεικνύει τα οφέλη, τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι χρήστες, καθώς και τα πεδία και τις ειδικότητες που επηρεάζονται περισσότερο.
Τέσσερις στους δέκα χρησιμοποιούν εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης στο Δημόσιο
Οι πρωτοβουλίες για την ενσωμάτωση της ΑΙ στο Δημόσιο έχουν πολλαπλασιαστεί κατακόρυφα τα τελευταία δύο χρόνια σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η διαδικασία αυτή εξελίσσεται «με αρκετές ενθαρρυντικές επιτυχίες αλλά και με κινδύνους, όπως θυμίζει το σκάνδαλο της καταπολέμησης της κοινωνικής απάτης στην Ολλανδία, όπου λανθασμένα οι διοικητικές αρχές με τη βοήθεια Τεχνητής Νοημοσύνης χρέωσαν με υπέρογκα ποσά χιλιάδες νοικοκυριά για τέλη και υπηρεσίες που ουδέποτε τους παρείχαν», όπως επισημαίνει ο Αλέν Ριελό στη γαλλική εφημερίδα «Le Figaro».
Το πιο αξιοσημείωτο εύρημα της έκθεσης των γαλλικών αρχών είναι ότι περίπου το 40% των δημοσίων υπαλλήλων σε υπουργεία, περιφερειακές υπηρεσίες και δημόσια νοσοκομεία χρησιμοποιεί εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης με τρόπο εντελώς προσωπικό, άναρχο και χωρίς κεντρικό έλεγχο. Πρόκειται για την πρακτική που διεθνώς ονομάζεται «Shadow AI» (Σκιώδης Τεχνητή Νοημοσύνη).
Στην Κεντρική Διοίκηση της Γαλλίας, η πρώτη επίσημη καταγραφή εντόπισε 141 εφαρμογές της ΑΙ σε ισάριθμους τομείς. Η χρήση της τεχνολογίας είναι εξαιρετικά εκτεταμένη –αλλά εξίσου άναρχη– και στο ευρύτερο Δημόσιο, όπως στις τοπικές διοικήσεις και τις αποκεντρωμένες υπηρεσίες.
«Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η πρώτη χρήση ΑΙ, που φορά μη εξειδικευμένες υπηρεσίες, αφορά την αναζήτηση πληροφοριών, τη μετάφραση κειμένων από τρίτες γλώσσες ή την παραγωγή και σύνταξη αναφορών προς διοικητικούς αποδέκτες», αναφέρει η έκθεση.
Παράλληλα, τα εργαλεία αυτά επιστρατεύονται για την υποστήριξη χρηστών, τις κρατικές προμήθειες, τη νομική έρευνα και την αυτοματοποίηση καθημερινών, επαναλαμβανόμενων εργασιών. Σε πιο εξειδικευμένο επίπεδο, η ΑΙ χρησιμοποιείται πλέον για τη «σάρωση του 100% των αγαθών που ελέγχουν τα Τελωνεία για τον εντοπισμό παράνομων εμπορευμάτων».
Καθώς κάθε Υπουργείο «έχει εκ των πραγμάτων ευρεία δικαιοδοσία και αρμοδιότητες για να ορίζει, να αναπτύσσει και να εφαρμόζει τα δικά του μέσα και εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης, γεγονός που εξηγεί τη μεγάλη αφθονία των λύσεων ΑΙ που έχουν προσώρας δοκιμαστεί ή αναπτυχθεί», σημειώνουν οι Γενικές Επιθεωρήσεις. Αυτή η απουσία κεντρικού συντονισμού πλήττει ολόκληρο τον κρατικό μηχανισμό, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για μια συνολική κωδικοποίηση των χρήσεων, ιδιαίτερα με δεδομένο το υψηλό κόστος ορισμένων εφαρμογών σε περιβάλλον περιορισμένων δημοσίων πόρων.
Τα αμφιλεγόμενα οφέλη και η ανάγκη εκπαίδευσης
Σύμφωνα με τους ερευνητές, περισσότεροι από 700.000 δημόσιοι υπάλληλοι (σε σύνολο 1,8 εκατομμυρίων) χρησιμοποιούν συστηματικά ή «είναι πολύ εκτεθειμένοι» στην Τεχνητή Νοημοσύνη, αναθέτοντας σε αυτή μεγάλο κομμάτι των καθημερινών τους καθηκόντων. Αν και η εξοικονόμηση χρόνου και η βελτίωση της αποδοτικότητας είναι ορατές, τα οφέλη αυτά δεν έχουν ακόμη μετρηθεί με ακρίβεια.
Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι το 25% των εργαζομένων στους Περιφερειακούς Οργανισμούς Υγείας θα μπορούσε να κερδίζει πέντε ώρες εργασίας την εβδομάδα, εάν χρησιμοποιούσε καθημερινά εργαλεία ΑΙ, υπό την προϋπόθεση όμως ότι θα είχε προηγηθεί μια οργανωμένη εκπαίδευση εννέα μηνών. Αντίθετα, η τρέχουσα αποσπασματική χρήση με πρωτοβουλία των ίδιων των υπαλλήλων στερείται μέγιστης απόδοσης και ενδέχεται να κρύβει κινδύνους.
Κυβερνητικό σχέδιο 655 εκατομμυρίων ευρώ για τον έλεγχο του συστήματος
Προλαμβάνοντας τα συμπεράσματα της έκθεσης, η γαλλική κυβέρνηση παρουσίασε στα μέσα Ιουνίου ένα εκτενές πλάνο για να βάλει τάξη στο άναρχο τοπίο. Το μήνυμα της πολιτικής ηγεσίας προς τους λειτουργούς του κράτους είναι ξεκάθαρο: «Βγείτε από την Τεχνητή Νοημοσύνη-φάντασμα και εγγυηθείτε την εθνική κυριαρχία».
Για τον σκοπό αυτό, η κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνί ενέκρινε κονδύλι ύψους 655 εκατομμυρίων ευρώ, με στόχο την οργανωμένη και ασφαλή αξιοποίηση των δυνατοτήτων της ΑΙ στη Δημόσια Διοίκηση.
Στο πλαίσιο του σχεδίου, αποφασίστηκε η ενσωμάτωση ενός ψηφιακού βοηθού με την ονομασία «L’Assistant» («O Βοηθός») σε κάθε δημόσια υπηρεσία, ο οποίος θα αναλάβει την εκπαίδευση, την εξοικείωση και τον συντονισμό του προσωπικού στις νέες τεχνολογικές εφαρμογές.
