Η επανδρωμένη εξερεύνηση του πλανήτη Άρη ενδέχεται να παρουσιάζει λιγότερους καρδιαγγειακούς κινδύνους από όσους εκτιμούσε μέχρι σήμερα η επιστημονική κοινότητα. Πρόσφατη έρευνα αποκαλύπτει ότι το ανθρώπινο καρδιαγγειακό σύστημα διαθέτει την ιδιότητα να προσαρμόζεται αποτελεσματικά στις συνθήκες παρατεταμένης έλλειψης βαρύτητας, εξέλιξη που ενισχύει τις προσδοκίες για ασφαλείς αποστολές μακράς διάρκειας στο βαθύ διάστημα.
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Circulation, διεξήχθη από ερευνητικές ομάδες του Northwestern Medicine, του UT Southwestern και του UTHealth Houston, παρακολουθώντας την πορεία 13 αστροναυτών κατά τη διάρκεια εξάμηνης παραμονής στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ΔΔΣ).
Η πρόκληση της μικροβαρύτητας και η απειλή της ορθοστατικής υπότασης
Στη Γη, η καρδιά καταβάλλει συνεχή προσπάθεια για την κυκλοφορία του αίματος ενάντια στη βαρύτητα. Στο περιβάλλον του διαστήματος, όπου η απαίτηση αυτή ελαχιστοποιείται, ο οργανισμός τείνει να χάνει μυϊκό ιστό και καρδιακή μάζα.
Κατά την επιστροφή σε συνθήκες βαρύτητας, η απότομη μετατόπιση των υγρών προς τα κάτω άκρα προκαλεί συχνά ορθοστατική υπόταση, ζάλη και τάσεις λιποθυμίας.
Το πρωτόκολλο της NASA: Καθημερινή άσκηση ως «ασπίδα»
Για την αντιμετώπιση αυτών των παρενεργειών, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν τη σημασία της καθημερινής σωματικής εκγύμνασης. Το εγκεκριμένο πρόγραμμα της NASA περιλαμβάνει:
- Αερόβια προπόνηση (30–45 λεπτά): Για τη διατήρηση της καρδιοαναπνευστικής αντοχής.
- Ασκήσεις αντίστασης (60–75 λεπτά): Για την προστασία του μυϊκού συστήματος και της μυϊκής μάζας.
Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Ιατρικής και καρδιολόγος James Thomas, η συστηματική γυμναστική αποτελεί τον πλέον καθοριστικό παράγοντα για την εξουδετέρωση των αρνητικών επιδράσεων της έλλειψης βαρύτητας.
Αρχικές διαταραχές και ταχεία αποκατάσταση
Μέσω τηλεμετρικών υπερηχοκαρδιογραφημάτων που εκτελούσαν οι ίδιοι οι αστροναύτες στο διάστημα, διαπιστώθηκε ότι κατά τις πρώτες δύο εβδομάδες σημειώνεται μείωση στον όγκο παλμού και την πλήρωση της καρδιάς με αίμα.
Ωστόσο, οι μεταβολές αυτές υποχωρούν σταδιακά, καθώς το καρδιαγγειακό σύστημα προσαρμόζεται πλήρως στις νέες συνθήκες, αποκαθιστώντας την ισορροπία του.
Προσομοίωση της αρειανής βαρύτητας με θετικά αποτελέσματα
Ιδιαίτερα ενθαρρυντικά ήταν τα ευρήματα των δοκιμασιών που προσομοίωσαν τη βαρύτητα του Άρη, η οποία αντιστοιχεί στο 38% της γήινης. Με την επιστροφή τους στη Γη, οι αστροναύτες υποβλήθηκαν σε δοκιμασία ανάκλησης 22 μοιρών, ώστε να προκληθεί τεχνητή μετατόπιση του αίματος.
Η ανταπόκριση της καρδιάς μετά από έξι μήνες στο διάστημα ήταν εξίσου αποτελεσματική με τις μετρήσεις που είχαν καταγραφεί σε όρθια στάση στη Γη πριν από την αποστολή. Παρά τους περιορισμούς του δείγματος, τα δεδομένα αυτά προσφέρουν πολύτιμα εφόδια για τον σχεδιασμό των μελλοντικών επανδρωμένων ταξιδιών στον «Κόκκινο Πλανήτη».
