Η εκμάθηση μίας ή περισσότερων ξένων γλωσσών δεν αποτελεί μόνο ένα πολύτιμο επαγγελματικό και κοινωνικό εφόδιο, αλλά φαίνεται πως μπορεί να λειτουργήσει και ως «ασπίδα» για τον εγκέφαλο απέναντι στη γήρανση. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας επιστημονικής μελέτης, τα αποτελέσματα της οποίας παρουσιάστηκαν στο συνέδριο της Ομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Νευροεπιστημονικών Εταιρειών (FENS) στη Βαρκελώνη και δημοσιεύθηκαν από τον Guardian.
Σύμφωνα με την έρευνα, οι άνθρωποι που μιλούν περισσότερες από μία γλώσσες εμφανίζουν εγκεφάλους με νεότερα βιολογικά χαρακτηριστικά σε σχέση με τη χρονολογική τους ηλικία. Μάλιστα, όσο αυξάνεται ο αριθμός των γλωσσών που γνωρίζει κάποιος, τόσο μεγαλύτερο φαίνεται να είναι το όφελος.
Τα στοιχεία είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακά: οι δίγλωσσοι εμφάνιζαν εγκεφάλους που αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο σε άτομα περίπου έξι χρόνια νεότερα, όσοι γνώριζαν τρεις γλώσσες παρουσίαζαν διαφορά περίπου επτά ετών, ενώ στα άτομα που μιλούσαν τέσσερις γλώσσες η «νευρολογική ηλικία» μπορούσε να είναι έως και 13 χρόνια μικρότερη.
Πώς κατέληξαν οι επιστήμονες στα συμπεράσματα
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από διεθνή ομάδα ερευνητών από την Ισπανία, τη Χιλή, την Αργεντινή και την Ιρλανδία, με τη συμμετοχή εκατοντάδων κατοίκων της Χώρας των Βάσκων, μιας περιοχής όπου η πολυγλωσσία αποτελεί καθημερινότητα.
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μαγνητοεγκεφαλογραφία (MEG) για να καταγράψουν τη λειτουργία του εγκεφάλου σε 728 συμμετέχοντες, ενώ με τη βοήθεια αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης υπολόγισαν τη βιολογική ηλικία του εγκεφάλου, συγκρίνοντάς την με τη χρονολογική ηλικία κάθε ατόμου. Τα αποτελέσματα επιβεβαιώθηκαν αργότερα και σε δεύτερη ανεξάρτητη ομάδα συμμετεχόντων.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι δεν παίζει ρόλο μόνο ο αριθμός των γλωσσών, αλλά και η ηλικία κατά την οποία αποκτώνται, καθώς και το επίπεδο γνώσης τους. Όσο νωρίτερα ξεκινά η εκμάθηση και όσο μεγαλύτερη είναι η γλωσσική επάρκεια, τόσο ισχυρότερη φαίνεται να είναι η προστατευτική δράση για τον εγκέφαλο.
Τι λέει η Ελληνίδα καθηγήτρια
Σχολιάζοντας τα ευρήματα στον Guardian, η καθηγήτρια Νευροεπιστήμης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Χριστίνα Δάλλα, σημειώνει ότι η εκμάθηση δεύτερης, τρίτης ή ακόμη και τέταρτης γλώσσας μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της εγκεφαλικής υγείας για περισσότερα χρόνια.
Όπως επισημαίνει, υπάρχουν πολλοί λόγοι για να ξεκινήσει κανείς την εκμάθηση μιας νέας γλώσσας, όχι μόνο εκπαιδευτικοί και επαγγελματικοί, αλλά και γνωστικοί, κοινωνικοί και πολιτισμικοί, τονίζοντας ότι ποτέ δεν είναι αργά για να αποκτήσει κάποιος αυτή τη δεξιότητα.
Οι επιστήμονες ζητούν προσοχή στην ερμηνεία
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η σχέση πολυγλωσσίας και υγείας του εγκεφάλου δεν σημαίνει απαραίτητα σχέση αιτίου-αποτελέσματος.
Η καθηγήτρια Βιολογικής Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Loughborough, Έφ Χόγκερβορστ, εξηγεί ότι οι πολύγλωσσοι άνθρωποι ενδέχεται να ακολουθούν συνολικά πιο δραστήριο και υγιεινό τρόπο ζωής, να διαβάζουν περισσότερο, να συμμετέχουν σε δραστηριότητες δια βίου μάθησης ή να ασχολούνται με τη μουσική, παράγοντες που επίσης συνδέονται με καλύτερη γνωστική λειτουργία.
Παρόλα αυτά, η νέα μελέτη ενισχύει ολοένα και περισσότερο την επιστημονική άποψη ότι η συνεχής πνευματική άσκηση, όπως η εκμάθηση ξένων γλωσσών, μπορεί να αποτελέσει σημαντικό «σύμμαχο» στην προστασία του εγκεφάλου από τις επιπτώσεις της γήρανσης.
