Μια διαφορετική εικόνα σε σχέση με τους προηγούμενους κύκλους της έρευνας PISA αποτυπώνουν τα αποτελέσματα του 2025 για την Ελλάδα.
Παρότι οι επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών παραμένουν χαμηλότερες από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, η πολυετής τάση διεύρυνσης της απόστασης φαίνεται να ανακόπτεται, ενώ στα Μαθηματικά καταγράφεται για πρώτη φορά σαφής ένδειξη σύγκλισης με τον διεθνή μέσο όρο.
Η εικόνα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η PISA 2025 καταγράφει συνολικά σημαντική υποχώρηση των επιδόσεων διεθνώς. Οι επιδόσεις των 15χρονων μαθητών στις Φυσικές Επιστήμες, στα Μαθηματικά και στην Κατανόηση Κειμένου ήταν οι χαμηλότερες από την έναρξη της έρευνας το 2000, με την πτώση να είναι ιδιαίτερα έντονη στην Κατανόηση Κειμένου.
Η Ελλάδα απέναντι στον ΟΟΣΑ
Στην Ελλάδα συμμετείχαν στην έρευνα 6.858 μαθητές και μαθήτριες από 229 σχολεία, καλύπτοντας το 95% του πληθυσμού-στόχου, ποσοστό που σύμφωνα με το υπουργείο είναι το υψηλότερο από το 2000. Ειδικότερα:
- Στα Μαθηματικά οι Έλληνες μαθητές έχασαν 6 μονάδες σε σχέση με τον προηγούμενο κύκλο. Η αντίστοιχη πτώση στον ΟΟΣΑ-23 ήταν 11 μονάδες και στην ΕΕ27 12 μονάδες.
- Στις Φυσικές Επιστήμες η επίδοση της Ελλάδας μειώθηκε κατά 7 μονάδες, έναντι 5 μονάδων στον ΟΟΣΑ-23 και 5 στην ΕΕ27.
- Στην Κατανόηση Κειμένου η πτώση έφτασε τις 16 μονάδες, αντίστοιχη με τον ΟΟΣΑ-23, ενώ στην ΕΕ27 η μείωση ήταν 18 μονάδες.
Έτσι, σύμφωνα με την ανάλυση του υπουργείου, για πρώτη φορά μετά από περίπου μία δεκαετία δεν συνεχίζεται η σταθερή διεύρυνση της απόστασης της Ελλάδας από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της ΕΕ27. Η πιο καθαρή θετική ένδειξη εντοπίζεται στα Μαθηματικά.
Πού βρίσκεται η Ελλάδα στην Επίλυση Προβλημάτων
Η PISA 2025 περιλαμβάνει για πρώτη φορά την Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα (Computational Problem Solving).
Οι μαθητές στην Ελλάδα συγκέντρωσαν κατά μέσο όρο 461 μονάδες, έναντι 500 μονάδων στον ΟΟΣΑ, καταλαμβάνοντας την 47η θέση μεταξύ 91 χωρών. Παράλληλα, τα αποτελέσματα αποκαλύπτουν μεγάλες διαφοροποιήσεις μεταξύ των σχολείων. Περίπου 38 σχολεία, εκ των οποίων 32 δημόσια, πέτυχαν επιδόσεις από πολύ υψηλότερες έως κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Η εικόνα δεν είναι, ωστόσο, μόνο θετική. Η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντική απόσταση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και ένα μεγάλο ποσοστό μαθητών ολοκληρώνει την υποχρεωτική εκπαίδευση χωρίς να έχει κατακτήσει το βασικό επίπεδο λειτουργικού εγγραμματισμού.
Συγκεκριμένα, το ποσοστό των μαθητών που βρίσκεται κάτω από το βασικό επίπεδο ανέρχεται σε 40,9% στις Φυσικές Επιστήμες, 43,8% στην Κατανόηση Κειμένου και 49,5% στα Μαθηματικά.
Τα στοιχεία δείχνουν παράλληλα προβλήματα στο μαθησιακό περιβάλλον. Οι μαθητές στην Ελλάδα δηλώνουν μικρότερη υποστήριξη από τους εκπαιδευτικούς, περιορισμένη χρήση διδακτικών πρακτικών που ενεργοποιούν γνωστικά τους μαθητές και μικρότερη αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών και της τεχνητής νοημοσύνης στο σχολείο.
Παράλληλα, οι διευθυντές των σχολείων εξακολουθούν να αναφέρουν εντονότερες ελλείψεις προσωπικού σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ιδιαίτερα σε κοινωνικά ευάλωτες περιοχές και σχολικές μονάδες της περιφέρειας. Ωστόσο, η χαμηλότερη αναλογία μαθητών ανά εκπαιδευτικό και το μικρότερο μέγεθος των τάξεων δείχνουν ότι το ζήτημα συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με την κατανομή και την αξιοποίηση του προσωπικού.
Καλύτερη εικόνα σε ασφάλεια και ψηφιακό εξοπλισμό
Στα θετικά ευρήματα περιλαμβάνεται η βελτίωση του αισθήματος ασφάλειας και του αισθήματος του «ανήκειν» στο σχολείο σε σχέση με το 2022. Παράλληλα, σύμφωνα με τις απαντήσεις των ίδιων των μαθητών, η απαγόρευση της χρήσης κινητών τηλεφώνων φαίνεται να έχει επηρεάσει τη σχολική καθημερινότητα, καθώς έχουν αυξηθεί σημαντικά τα ποσοστά όσων δηλώνουν ότι δεν χρησιμοποιούν καθόλου ή χρησιμοποιούν ελάχιστα το κινητό στο σχολείο.
Βελτίωση καταγράφεται και στον ψηφιακό εξοπλισμό των σχολείων. Αν και η Ελλάδα εξακολουθεί να υστερεί σε υλικοτεχνικές υποδομές σε σχέση με τον ΟΟΣΑ, από το 2018 και μετά έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος, ιδιαίτερα στον αριθμό των διαθέσιμων υπολογιστών για εκπαιδευτική χρήση.
Οι μαθητές έχουν υψηλές προσδοκίες
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνας είναι ότι οι μαθητές στην Ελλάδα εμφανίζουν υψηλότερες εκπαιδευτικές και επαγγελματικές προσδοκίες για το μέλλον σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Παράλληλα, δηλώνουν ισχυρότερη οικογενειακή υποστήριξη και αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στη μελέτη και στην εξωσχολική υποστήριξη.
Οι προσδοκίες αυτές, ωστόσο, δεν είναι ίδιες για όλους. Στην Ελλάδα διαφοροποιούνται περισσότερο ανάλογα με το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο, τη μεταναστευτική προέλευση, τον τύπο εκπαίδευσης και τον δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα του σχολείου.
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Τα αποτελέσματα της PISA 2025 δεν επιτρέπουν πανηγυρισμούς. Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται σε χαμηλές θέσεις και σχεδόν ένας στους δύο μαθητές δεν φτάνει το βασικό επίπεδο στα Μαθηματικά.
Ωστόσο, για πρώτη φορά μετά από χρόνια υπάρχει ένα διαφορετικό στοιχείο στην εικόνα: η απόσταση από τον ΟΟΣΑ και την ΕΕ27 δεν συνεχίζει να διευρύνεται με τον ίδιο τρόπο, ενώ στα Μαθηματικά εμφανίζεται σαφής τάση σύγκλισης. Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι αν αυτή η ένδειξη σταθεροποίησης μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική βελτίωση των επιδόσεων.
Το υπουργείο συνδέει την προσπάθεια των επόμενων ετών με την εφαρμογή των νέων Προγραμμάτων Σπουδών, το Πολλαπλό Βιβλίο, το Εθνικό Απολυτήριο, την περαιτέρω ψηφιακή αναβάθμιση των σχολείων και την ενίσχυση της λογικής των δεξιοτήτων που αξιολογεί η PISA.
Ο επόμενος κύκλος της έρευνας, το 2029, θα δείξει εάν οι πρώτες ενδείξεις που καταγράφονται σήμερα μπορούν να αποκτήσουν πιο σταθερό χαρακτήρα.
