Με αιχμές για τις μεγάλες καθυστερήσεις στη χρηματοδότηση της έρευνας και για τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται και υλοποιούνται οι σχετικές δράσεις, παρεμβαίνει η ΠΟΣΔΕΠ, με αφορμή τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων της Παρέμβασης ΙΙ «Συμπράξεις Επιχειρήσεων με Ερευνητικούς Οργανισμούς» του «Ερευνώ–Καινοτομώ 2021–2027».
Όπως επισημαίνει η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού, η δημοσίευση των αποτελεσμάτων «έρχεται και αυτή καθυστερημένα, δύο χρόνια μετά την υποβολή των προτάσεων», ενώ η διαδικασία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, καθώς εκκρεμούν οι ενστάσεις, η αξιολόγησή τους και η δημοσίευση των τελικών πινάκων.
Η ΠΟΣΔΕΠ προειδοποιεί ότι «η έρευνα και η τεχνολογία εξελίσσονται με ταχύτατους ρυθμούς και η πολύχρονη αναμονή απαξιώνει στην πράξη μεγάλο μέρος της ερευνητικής προσπάθειας», με τους νέους ερευνητές και ερευνήτριες να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του προβλήματος.
Όπως σημειώνει, όσοι συμμετείχαν στις προτάσεις το 2024 «μπορεί στο μεταξύ να έχουν αλλάξει ήδη επαγγελματική πορεία ή να έχουν αναζητήσει ευκαιρίες στο εξωτερικό, ή να έχουν χάσει επαγγελματικές ευκαιρίες αναμένοντας», ενώ στις συμμετέχουσες επιχειρήσεις μπορεί να έχουν αποχωρήσει εμπλεκόμενα στελέχη ή να έχουν αλλάξει τα επιχειρηματικά σχέδια.
Η Ομοσπονδία στρέφει τα βέλη της στον σχεδιασμό της πολιτικής για την έρευνα, κάνοντας λόγο για «έλλειψη σχεδιασμού, στόχευσης, σύνδεσης με τις αναπτυξιακές ανάγκες και κανέναν προγραμματισμό στη χρηματοδότηση». Υπενθυμίζει μάλιστα το κύμα μαζικών υποβολών μέσα στο 2024, μετά από «μια παρατεταμένη περίοδο χρηματοδοτικής ένδειας»:
- 1.938 προτάσεις στο «Ερευνώ–Καινοτομώ»
- 731 στις «Συμπράξεις Ερευνητικής Αριστείας»
- 1.241 στη δράση «Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας» – η οποία απεντάχθηκε και δεν χρηματοδοτείται – και
- 942 στην 4η Προκήρυξη του ΕΛΙΔΕΚ για μεταδιδακτορικούς ερευνητές
Ιδιαίτερη αιχμή αποτελεί η διαπίστωση ότι, πέρα από τις βάσιμες ενστάσεις για τη διαδικασία αξιολόγησης, «σε αρκετές περιπτώσεις, παρόμοιες ερευνητικές ιδέες υποβλήθηκαν, με διαφοροποιημένη μορφή, σε περισσότερες προσκλήσεις», με αποτέλεσμα «πολλαπλή δουλειά για τους ερευνητές και τις ερευνήτριες αλλά και για τους αξιολογητές/τριες, χωρίς έναν ενιαίο μηχανισμό συντονισμού των δράσεων και ελέγχου των χρηματοδοτήσεων», ώστε να αποφεύγονται επικαλύψεις και, πιθανώς, πολλαπλή χρηματοδότηση του ίδιου ερευνητικού αντικειμένου.
Η ΠΟΣΔΕΠ στέκεται και στο εντυπωσιακό ποσοστό απορρίψεων: 680 από τις 1.938 προτάσεις (35%) απορρίφθηκαν λόγω μη κάλυψης των προϋποθέσεων της Πρόσκλησης.
«Είναι άραγε δυνατόν ένα τόσο μεγάλο μέρος της ερευνητικής κοινότητας να αδυνατεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των προσκλήσεων, ή μήπως – και αυτό θα πρέπει να εξεταστεί σοβαρά – οι ίδιες οι προϋποθέσεις είναι υπερβολικά σύνθετες, ασαφείς ή προβληματικές;», διερωτάται.
Καταλήγοντας, η Ομοσπονδία καλεί την Πολιτεία «να λάβει επιτέλους σοβαρά υπόψη την κριτική και τις προτάσεις που έχουν κατατεθεί από φορείς που συμμετέχουν στο ερευνητικό οικοσύστημα και διακεκριμένους ερευνητές», ώστε να διαμορφωθεί «ένα σταθερό, συντονισμένο και διαφανές πλαίσιο χρηματοδότησης της έρευνας, με σαφείς κανόνες, έγκαιρες αξιολογήσεις, τακτικές προκηρύξεις και προβλέψιμο χρονοδιάγραμμα».
Η ανακοίνωση της ΠΟΣΔΕΠ
«Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού
«Ερευνώ–Καινοτομώ»: Πόσο μπορεί να περιμένει η καινοτομία;
Η δημοσίευση των αποτελεσμάτων της Παρέμβασης ΙΙ «Συμπράξεις Επιχειρήσεων με Ερευνητικούς Οργανισμούς» του «Ερευνώ–Καινοτομώ 2021–2027» έρχεται και αυτή καθυστερημένα, δύο χρόνια μετά την υποβολή των προτάσεων. Ωστόσο η διαδικασία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, καθώς εκκρεμούν οι ενστάσεις, η αξιολόγησή τους και η δημοσίευση των τελικών πινάκων. Πόσο χρόνο άραγε μπορεί να περιμένει η καινοτομία; Η έρευνα και η τεχνολογία εξελίσσονται με ταχύτατους ρυθμούς και η πολύχρονη αναμονή απαξιώνει στην πράξη μεγάλο μέρος της ερευνητικής προσπάθειας. Ιδιαίτερα οι νέοι ερευνητές και ερευνήτριες, που συμμετείχαν στις προτάσεις το 2024, μπορεί στο μεταξύ να έχουν αλλάξει ήδη επαγγελματική πορεία ή να έχουν αναζητήσει ευκαιρίες στο εξωτερικό, ή να έχουν χάσει επαγγελματικές ευκαιρίες αναμένοντας, ενώ στις συμμετέχουσες επιχειρήσεις μπορεί να έχουν αποχωρήσει εμπλεκόμενα στελέχη ή/και να έχουν αλλάξει τα επιχειρηματικά σχέδια.
Η τεράστια καθυστέρηση αναδεικνύει τις αδυναμίες της πολιτικής για την έρευνα: έλλειψη σχεδιασμού, στόχευσης, σύνδεσης με τις αναπτυξιακές ανάγκες και κανένας προγραμματισμός στη χρηματοδότηση. Μέσα στο 2024, μετά από μια παρατεταμένη περίοδο χρηματοδοτικής ένδειας, υποβλήθηκαν μαζικά 1.938 προτάσεις στο «Ερευνώ–Καινοτομώ», 731 στις «Συμπράξεις Ερευνητικής Αριστείας», 1.241 στη δράση «Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας» (η οποία απεντάχθηκε και δεν χρηματοδοτείται) και 942 στην 4η Προκήρυξη του ΕΛΙΔΕΚ για μεταδιδακτορικούς ερευνητές. Πέρα από τις βάσιμες ενστάσεις για τη διαδικασία αξιολόγησης που ακολουθήθηκε, σε αρκετές περιπτώσεις, παρόμοιες ερευνητικές ιδέες υποβλήθηκαν, με διαφοροποιημένη μορφή, σε περισσότερες προσκλήσεις. Πολλαπλή δουλειά για τους ερευνητές και τις ερευνήτριες αλλά και για τους αξιολογητές/τριες, χωρίς έναν ενιαίο μηχανισμό συντονισμού των δράσεων και ελέγχου των χρηματοδοτήσεων, ώστε να αποφεύγονται επικαλύψεις και, πιθανώς, πολλαπλή χρηματοδότηση του ίδιου ερευνητικού αντικειμένου.
Στην παρούσα περίπτωση του Ερευνώ-Καινοτομώ, ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι 680 από τις 1.938 προτάσεις (35%) απορρίφθηκαν λόγω μη κάλυψης των προϋποθέσεων της Πρόσκλησης. Είναι άραγε δυνατόν ένα τόσο μεγάλο μέρος της ερευνητικής κοινότητας να αδυνατεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των προσκλήσεων, ή μήπως - και αυτό θα πρέπει να εξεταστεί σοβαρά - οι ίδιες οι προϋποθέσεις είναι υπερβολικά σύνθετες, ασαφείς ή προβληματικές;
Η ΠΟΣΔΕΠ καλεί την Πολιτεία να λάβει επιτέλους σοβαρά υπόψη την κριτική και τις προτάσεις που έχουν κατατεθεί από φορείς που συμμετέχουν στο ερευνητικό οικοσύστημα και διακεκριμένους ερευνητές, ώστε να διαμορφώσει ένα σταθερό, συντονισμένο και διαφανές πλαίσιο χρηματοδότησης της έρευνας, με σαφείς κανόνες, έγκαιρες αξιολογήσεις, τακτικές προκηρύξεις και προβλέψιμο χρονοδιάγραμμα.
Όταν η χρηματοδότηση έρχεται αφού έχει αλλάξει η ίδια η ερευνητική πραγματικότητα, δεν αποτελεί πλέον πολιτική καινοτομίας αλλά χαμένη ευκαιρία.
Ο Πρόεδρος
Ιωάννης Σεϊμένης
Καθηγητής
Ο Γραμματέας
Μιχαήλ Ζουμπουλάκης
Καθηγητής»
