Σε απάντηση στη Βουλή για τον τρόπο συγκρότησης των τμημάτων στο μάθημα της Ηθικής σε Γυμνάσια και Λύκεια, αλλά και για το όριο των 10 μαθητών που απαιτείται για τη λειτουργία τους, προχώρησε η Υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη.
Με τη σχετική κοινοβουλευτική ερώτηση των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ, Στέφανου Παραστατίδη και Παύλου Γερουλάνου, είχε τεθεί ζήτημα άνισας μεταχείρισης και «κατηγοριοποίησης» των μαθητών με βάση τη θρησκευτική τους συνείδηση, ζητώντας να επανεξεταστεί το μοντέλο εφαρμογής του εναλλακτικού μαθήματος ώστε να μην οδηγεί σε μόνιμο διαχωρισμό της σύνθεσης των σχολικών τάξεων.
«Μονόδρομος για την εύρυθμη λειτουργία των σχολείων»
Στην έγγραφη απάντησή της -η οποία ενσωματώνει και τη σχετική γνωμοδότηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ)- η Υπουργός Παιδείας υπογραμμίζει ότι η συγκεκριμένη οργάνωση αποτελεί «τον μόνο πρακτικό τρόπο» για να διδαχθεί το μάθημα της Ηθικής, όπως ακριβώς συμβαίνει με τις δεύτερες ξένες γλώσσες (Γαλλικά ή Γερμανικά) και τις Ομάδες Προσανατολισμού.
Ειδικότερα, η κ. Ζαχαράκη αιτιολογεί με το ισχύον νομικό πλαίσιο. Βάσει των αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας (1749-1750/2019), η Πολιτεία υποχρεούται να παρέχει ισότιμο μάθημα αντί «ελεύθερης ώρας» στους απαλλασσόμενους από τα Θρησκευτικά μαθητές, εφόσον συγκεντρώνεται «ικανός αριθμός». Το ελάχιστο όριο των 10 μαθητών ευθυγραμμίζεται με πάγιες νομοθετικές ρυθμίσεις (όπως ο ν. 5224/2025). Επειδή η Ηθική διδάσκεται υποχρεωτικά τις ίδιες ώρες με τα Θρησκευτικά, η τοποθέτηση των μαθητών σε ένα ενιαίο, σταθερό τμήμα αποτρέπει τις συνεχείς μετακινήσεις μαθητών μεταξύ διαφορετικών τάξεων μέσα στη σχολική ημέρα.
Σύμφωνα με την υπουργό, εάν οι μαθητές που επιλέγουν Ηθική παρέμεναν διάσπαρτοι σε όλα τα τμήματα, θα έπρεπε όλα τα τμήματα της ίδιας τάξης να κάνουν Θρησκευτικά ταυτόχρονα. Αυτό, όπως εξηγεί η Σοφία Ζαχαράκη, θα απαιτούσε πολλαπλάσιους εκπαιδευτικούς κλάδου ΠΕ01 ανά σχολείο, καθιστώντας το μάθημα πρακτικά ανεφάρμοστο και δημιουργώντας υψηλή πρόσθετη δημοσιονομική δαπάνη. Τέλος, υπενθυμίζεται ότι με βάση την Υπουργική Απόφαση για τις αναθέσεις μαθημάτων, η διδασκαλία της Ηθικής έχει ανατεθεί σε Α΄ ανάθεση στους Θεολόγους (ΠΕ01) και σε Β΄ ανάθεση στους εκπαιδευτικούς ειδικοτήτων ΠΕ02 (Φιλόλογοι), ΠΕ33 (Μεθοδολογίας Ιστορίας & Θεωρίας της Επιστήμης) και ΠΕ78 (Κοινωνικών Επιστημών).
Η ερώτηση ΕΔΩ
Η απάντηση ΕΔΩ
Αναλυτικά η απάντηση της Υπουργού Παιδείας, Σοφίας Ζαχαράκη:
ΘΕΜΑ: «Απάντηση στην Ερώτηση με αριθμ. πρωτ. 8368/16-9-2026»
Σε απάντηση του ανωτέρω Μέσου Κοινοβουλευτικού Ελέγχου, κάνουμε γνωστά τα ακόλουθα:
Αναφορικά με τη διδασκαλία του μαθήματος της Ηθικής στο Γυμνάσιο και στο Γενικό Λύκειο, έχει εκδοθεί η υπό στοιχεία 108070/Δ2/13-08-2026 Υ.Α. (ΑΔΑ: ΨΜ4Ψ46ΝΚΠΔ-Τ2Η), ωστόσο τα σχετικά με την απαλλαγή μαθητών/τριών από την ενεργό συμμετοχή στο μάθημα των Θρησκευτικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση ορίζονται στην παρ. 3 του άρθρου 22 της υπό στοιχεία 102791/ΓΔ4/10-09-2024 Κ.Υ.Α. (Β΄ 5130), όπως ισχύει.
Παράλληλα, σύμφωνα με το υπ’ αριθμ. πρωτ.14641/22-09-2026 έγγραφο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), ισχύουν τα εξής: «(…) στις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (1749-1750/2019, https://www.adjustice.gr/webcenter/porta/ste/pageste/epikairotita/apofaseis?contentID=DECISION–TEMPLATE1569569064357&_afrLoop=52847847622824330) αναφέρεται πως «… οι ετερόδοξοι, αλλόθρησκοι ή άθεοι μαθητές έχουν δικαίωμα πλήρους απαλλαγής από το μάθημα [των Θρησκευτικών] με την υποβολή σχετικής δήλωσης, η οποία θα μπορούσε να γίνει με μόνη την επίκληση λόγων θρησκευτικής συνείδησης, η δε Πολιτεία οφείλει, εφόσον συγκεντρώνεται ικανός αριθμός μαθητών που απαλλάσσονται, να προβλέψει τη διδασκαλία ισότιμου μαθήματος προκειμένου να αποτραπεί ο κίνδυνος “ελεύθερης ώρας”»· επομένως, βάσει αυτών, είναι απαραίτητο να συγκεντρώνεται «ικανός αριθμός μαθητών» που λαμβάνουν απαλλαγή από τα Θρησκευτικά, προκειμένου να δημιουργηθεί τμήμα για το μάθημα της Ηθικής. Παράλληλα, το όριο των δέκα (10) μαθητών/τριών προβλέπεται σε ανάλογες περιπτώσεις νομοθετικών ρυθμίσεων, όπως για παράδειγμα στον ν. 5224/2025 (ΦΕΚ Α΄ 142/05-08-2025, άρθρο 57 (…)
(…) τονίζεται ότι οι ρυθμίσεις που επιφέρει η υπ’ αριθ. 108070/Δ2 Υ.Α. (ΦΕΚ Β΄ 5231/18-08-2026) δεν αποσκοπούν στην κατηγοριοποίηση των μαθητών/τριών με βάση τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, αλλά συνιστούν τον μόνο πρακτικό τρόπο που μπορεί να καταστήσει δυνατή τη διδασκαλία του μαθήματος της Ηθικής στο Γυμνάσιο και το Λύκειο. Και αυτό διότι:
α) το μάθημα της Ηθικής επιβάλλεται να διδάσκεται τις ίδιες ακριβώς ώρες με αυτό των Θρησκευτικών, αφού αποτελεί εναλλακτικό μάθημα αυτών,
β) οι μαθητές/τριες που θα επιλέξουν το γνωστικό αντικείμενο της Ηθικής θα πρέπει να εντάσσονται σε διακριτό τμήμα και να διδάσκονται το μάθημα σε διακριτή αίθουσα, σε σχέση με αυτούς που έχουν Θρησκευτικά, όπως συμβαίνει σε όλες τις περιπτώσεις μαθημάτων του ωρολογίου προγράμματος στα οποία υπάρχει η δυνατότητα επιλογής [π.χ. στα μαθήματα ξένων γλωσσών (Γαλλικά ή Γερμανικά ως δεύτερη ξένη γλώσσα) και στα μαθήματα των διαφόρων Ομάδων Προσανατολισμού στο Λύκειο], χωρίς αυτό να υποδηλώνει κάποια διάκριση μεταξύ των μαθητών/τριών,
γ) η μόνιμη τοποθέτηση των μαθητών/τριών που θα επιλέξουν το μάθημα της Ηθικής σε ένα τμήμα δεν οδηγεί σε σημαντική ανατροπή της σύνθεσης των σχολικών τμημάτων, αφού η συντριπτική πλειοψηφία των υπόλοιπων μαθητών/τριών της ίδιας τάξης θα εξακολουθεί να χωρίζεται σε τμήματα με τον υφιστάμενο τρόπο. Αντιθέτως, η ένταξη των μαθητών/τριών που θα επιλέξουν το μάθημα της Ηθικής σε διαφορετικά τμήματα, όχι μόνο θα διατάρασσε την εύρυθμη λειτουργία της σχολικής μονάδας κατά τις ώρες διδασκαλίας των Θρησκευτικών, οπότε και θα έπρεπε μαθητές/τριες διαφόρων τμημάτων να συγκεντρωθούν σε ένα τμήμα, αλλά και θα καθιστούσε πρακτικά ανεφάρμοστη τη διδασκαλία του μαθήματος της Ηθικής, ακόμα και σε μεγάλες σχολικές μονάδες με περισσότερα των δύο (2) τμημάτων σε κάθε τάξη, επειδή αυτό θα απαιτούσε να διδάσκονται την ίδια ώρα όλα τα τμήματα το μάθημα των Θρησκευτικών και, επομένως, να τοποθετηθεί στις συγκεκριμένες σχολικές μονάδες και ο ανάλογος αριθμός εκπαιδευτικών ειδικότητας ΠΕ01 Θεολόγων, με αποτέλεσμα η ένταξη του μαθήματος της Ηθικής στο ωρολόγιο πρόγραμμα των Γυμνασίων και Λυκείων να επιφέρει πρόσθετη δαπάνη για το επιπλέον προσωπικό που θα απαιτούνταν.
Ως προς (…) την εξασφάλιση των απαιτούμενων εκπαιδευτικών για την παράλληλη διδασκαλία Θρησκευτικών και Ηθικής σημειώνεται πως, σύμφωνα με την υπ’ αριθ. 54058/Δ2/2026 Υ.Α. (ΦΕΚ Β΄ 2583/07-05-2026) με θέμα «Αναθέσεις μαθημάτων Γυμνασίου και Γενικού Λυκείου», η διδασκαλία του μαθήματος της Ηθικής στο Γυμνάσιο και το Λύκειο έχει αποδοθεί με Α΄ ανάθεση στους/στις εκπαιδευτικούς ειδικότητας ΠΕ01 και με Β΄ Ανάθεση στους/στις εκπαιδευτικούς ειδικοτήτων ΠΕ02, ΠΕ33 και ΠΕ78.(…).».
Η ΥΠΟΥΡΓΟΣ
ΣΟΦΙΑ ΖΑΧΑΡΑΚΗ
