Τι έδειξε η εξέταση των εγκεφάλων
Για τις ανάγκες της έρευνας πραγματοποιήθηκε συγκριτική ανάλυση εγκεφαλικού ιστού από διαφορετικές ομάδες ανθρώπων. Συγκεκριμένα, εξετάστηκαν έξι άτομα με εξαιρετική μνήμη, τα οποία πέθαναν σε μέση ηλικία 91 ετών, επτά ηλικιωμένοι με τη συνηθισμένη εξασθένηση της μνήμης που παρατηρείται με το πέρασμα των χρόνων και μέση ηλικία θανάτου τα 89 έτη, έξι άτομα που πέθαναν περίπου στα 49 τους χρόνια, καθώς και πέντε άνθρωποι που βρίσκονταν στα πρώτα στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ.
Η ανάλυση αποκάλυψε σημαντικές διαφορές στην περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με τη μνήμη και επηρεάζεται ιδιαίτερα από την άνοια, τον ενδορρινικό φλοιό.
Στους ανθρώπους με εξαιρετικά καλή μνήμη εντοπίστηκαν νευρώνες αισθητά μεγαλύτεροι σε σύγκριση με εκείνους των υπόλοιπων ομάδων. Μάλιστα, το μέγεθός τους ήταν μεγαλύτερο ακόμη και από αντίστοιχα εγκεφαλικά κύτταρα ανθρώπων που ήταν κατά 20 έως 30 χρόνια νεότεροι.
Ειδικότερα, οι νευρώνες των «super-agers» ήταν περίπου 10% μεγαλύτεροι από εκείνους συνομηλίκων τους που είχαν ασθενέστερη μνήμη. Παράλληλα, ξεπερνούσαν κατά περίπου 5% σε μέγεθος τους νευρώνες ανθρώπων που είχαν πεθάνει περίπου τέσσερις δεκαετίες νωρίτερα.
Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα ήταν ότι τα συγκεκριμένα εγκεφαλικά κύτταρα δεν παρουσίαζαν συσσώρευση τοξικών πρωτεϊνών, οι οποίες σχηματίζουν τις χαρακτηριστικές πλάκες που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Υπήρχαν οι μεγάλοι νευρώνες από τη γέννηση;
Η επικεφαλής της έρευνας, δρ Ταμάρ Γκέφεν, σημείωσε ότι η παρουσία μεγαλύτερων νευρώνων ακόμη και σε σύγκριση με ανθρώπους αρκετά νεότερης ηλικίας αποτελεί μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα παρατήρηση.
Όπως ανέφερε, το εύρημα ενδέχεται να σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα άτομα διέθεταν ήδη από τη γέννησή τους μεγαλύτερα νευρικά κύτταρα, τα οποία κατάφεραν να διατηρήσουν τη δομή και την υγεία τους σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους.
Από την πλευρά της, η Ελληνίδα επίκουρη καθηγήτρια Νευρολογίας Αλεξάνδρα Τουρούτογλου, από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, η οποία ασχολείται εδώ και χρόνια με τη μελέτη των «super-agers», χαρακτήρισε τα αποτελέσματα σημαντική προσθήκη στα επιστημονικά δεδομένα.
Μιλώντας στο περιοδικό «New Scientist», επισήμανε ότι τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη πως οι άνθρωποι που διατηρούν εξαιρετική μνήμη σε μεγάλη ηλικία παρουσιάζουν διαφορές σε πολλαπλά επίπεδα της εγκεφαλικής λειτουργίας σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι το δείγμα της μελέτης ήταν σχετικά μικρό, κάτι που θεωρείται αναμενόμενο, καθώς οι «super-agers» αποτελούν μια σπάνια ομάδα ανθρώπων και είναι δύσκολο να συγκεντρωθεί μεγάλος αριθμός εγκεφάλων για μεταθανάτια εξέταση.
Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο
Οι επιστήμονες προσπαθούν εδώ και χρόνια να εξηγήσουν γιατί ορισμένοι άνθρωποι διατηρούν τις νοητικές τους ικανότητες σε εξαιρετικό επίπεδο παρά τη γήρανση και φαίνεται να προστατεύονται από τις επιπτώσεις της νόσου Αλτσχάιμερ.
Η συγκεκριμένη έρευνα προσφέρει μια πιθανή βιολογική εξήγηση, συνδέοντας την ασυνήθιστα καλή μνήμη με την ύπαρξη μεγαλύτερων και υγιέστερων νευρώνων σε μια κρίσιμη περιοχή του εγκεφάλου.
Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό ένα βασικό ερώτημα: τι είναι αυτό που επιτρέπει σε αυτούς τους ανθρώπους να διαθέτουν τόσο ανθεκτικά εγκεφαλικά κύτταρα και να τα διατηρούν σε καλή κατάσταση μέχρι τα βαθιά γεράματα; Η απάντηση θα μπορούσε να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση της υγιούς εγκεφαλικής γήρανσης.
